Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық байланыс – бөлшектер арасындағы тартылыс немесе жабысу күштерін білдіреді. Ол химия және философия салаларында қолданылады.
Chemism refers to forces of attraction or adhesion between entities. It has uses in chemistry and philosophy.
Химия
Бұрын химия атомдар ішіндегі күштерді, немесе жалпы алғанда, атомдар мен молекулаларға әсер ететін кез келген күштерді қарастырды. Қазір бұл термин көбінесе сутегі байланысы сияқты дәл анықталған терминдермен алмастырылды.
In the past, chemism referred to intramolecular forces between atoms, or more generally, any forces acting on atoms and molecules. It is now typically superseded by more precise terms such as hydrogen interaction.
Философия
Химиялық түсінік философиялық тәжірибені құрайтын көптеген түрлі пәндерде кездеседі. Олардың кейбірелері:
The concept of chemism has been referred to in many of the various disciplines that constitute philosophical practice. Some of the include:
Философиядағы осы терминнің қолданылуы химия ғылымындағы химиялық процестерге сілтеме жасайды. Химия – Гегель философиясындағы термин, ол «тәуелсіз жеке тұлғалардың өзара тартылысы, біріне-бірі енуі және бейтараптандырылуы, олардың бірге тұтасқа бірігуі және жаңа бірлік құруы» дегенді білдіреді. Гегель «Объективтілік» ұғымында «механизмнің, химияның және телеологияның үш түрі» бар екенін айтады:
The use of the term in philosophy references the activities of chemism in chemistry. Chemism is a term in Hegelian philosophy that stands for the "mutual attraction, interpenetration, and neutralisation of independent individuals which unite to form a whole." Hegel posits that the concept of "Objectivity" contains the "three forms of Mechanism, Chemism , and Teleology":
«Механикалық типтегі объект – бірден және ажыратылмаған объект. Әрине, онда айырмашылықтар бар, бірақ әр түрлі бөліктер бір-біріне жақындық танытпай, тек сыртқы байланысқа ие болып тұрады. Ал химияда объект өзінен-өзі ерекшеленуге бейімділікті көрсетеді, сондықтан объектілер бір-бірімен қарым-қатынаста ғана өзінің мәнін табады: осы ерекшеленуге бейімділік олардың сапасын анықтайды. Объективтіліктің үшінші түрі – телеологиялық қатынас – механизм мен химияның бірлігі. Дизайн, механикалық объект сияқты, өзіне-өзі жететін тұтастық, бірақ химияда дамыған ерекшелену принципімен байытылып, өзіне қарсы тұрған объектіге сілтеме жасайды. Соңында, осы дизайнды іске асыру идеяға көшуді білдіреді». Георг Вильгельм Фридрих Гегель өзінің «Логика ғылымы» еңбегінде механизмнің әртүрлі формаларын қатарынан дамытып, «химия» деп аталатын процеске әкеліп соқтырады. Химия, әрине, физикалық шындықтағы химиялық қатынастарға қатысты термин. Алайда, Гегель «химия» терминін логикалық мағынада қолданады, сондықтан оны химия сабағында оқымайтын, бірақ неміс әдебиетінде, мысалы, Гетенің «Қиялындағы туыстық» романын оқығанда немесе адамдар арасындағы химияны зерттейтін психологиялық зерттеулерде қолдануға болады:
"The object of mechanical type is the immediate and undifferentiated object. No doubt it contains difference, but the different pieces stand, as it were, without affinity to each other, and their connection is only extraneous. In chemism, on the contrary, the object exhibits an essential tendency to differentiation, in such a way that the objects are what they are only by their relation to each other: this tendency to difference constitutes their quality. The third type of objectivity, the teleological relation, is the unity of mechanism and chemism. Design, like the mechanical object, is a self contained totality, enriched however by the principle of differentiation which came to the fore in chemism, and thus referring itself to the object that stands over against it. Finally, it is the realisation of design which forms the transition to the Idea." In his Science of Logic, Georg Wilhelm Friedrich Hegel develops a succession of different forms of mechanism, which end up engendering a process called "chemism". Chemism is obviously a term that lends itself to chemical relationships in physical reality. Hegel, however, is using the term "chemism" logically, and therefore it can be applied to things that you do not study in chemistry class but you might study in German literature, reading Goethe's Elective Affinities, or in psychological studies dealing with a chemistry between individuals:
«Химия объективтілік тұтастай алғанда, сот шешімі, объективті айырмашылық және процестің өзі болып табылады. Ол белгілі бірлік пен анықтылықпен басталады және химиялық объект бір уақытта объективті тұтастық болғандықтан, оның тікелей бағыты қарапайым және оның алғышарттарымен толық анықталады».
"Chemism constitutes in objectivity as a whole, the moment of judgment, of the difference that has become objective, and of the process. Since it already begins with determinateness and positedness and the chemical object is at the same time an objective totality, its immediate course is simple and is completely determined by its presupposition."