Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
10-ғасыр араб жазушысы және географы Мұхаммед Абул Касим Ибн Хавкал (محمد أبو القاسم بن حوقل), сондай-ақ Абу әл Касим б. Али Ибн Хавкал әл Насиби, Нисибис қаласында, Жоғарғы Месопотамияда дүниеге келген; 10-ғасыр араб мұсылман жазушысы, географ және тарихшы, 943 жылдан 969 жылға дейін саяхаттар жасаған. Оның 977 жылы жазылған танымал еңбегі Ṣūrat al ’Arḍ [ar] (صورة الارض; "Жер жүзі"). Оның қайтыс болған күні, оның өзінің жазбаларынан белгілі, 368 хижра/978 жылдан кейін болған.
10th century Arab writer and geographer
Muḥammad Abū’l Qāsim Ibn Ḥawqal (محمد أبو القاسم بن حوقل), also known as Abū al Qāsim b. ʻAlī Ibn Ḥawqal al Naṣībī, born in Nisibis, Upper Mesopotamia; was a 10th century Arab Muslim writer, geographer, and chronicler who travelled from AD 943 to 969. His famous work, written in 977, is called Ṣūrat al ’Arḍ [ar] (صورة الارض; "The face of the Earth"). The date of his death, known from his writings, was after AH 368/AD 978.
Өмірбаян
Ибн Хақалдың өмірі туралы белгілі мәліметтер оның кітабынан алынған. Ол өмірінің соңғы 30 жылын Азия мен Африканың шалқарына саяхат етумен және жолында көргендері туралы жазумен өткізді. Бір саяхаты оны Шығыс Африка жағалауында экватордан оңтүстікке қарай 20 градусқа жеткізді, онда ол ежелгі грек авторларының адам тұрмас деп санаған аймақтарда ірі халықтарды кездестірді.
Details known of Ibn Hawqal's life are extrapolated from his book. He spent the last 30 years of his life traveling to remote parts of Asia and Africa, and writing about different things he saw during his journey. One journey brought him 20° south of the equator along the East African coast where he discovered large populations in regions the ancient Greek writers had deemed uninhabitable.
Құранның аты
Ибн Хақал өзінің географиялық еңбегін Истахридің (951 ж.) «Masālik ul Mamālik» деп аталатын мәтінін қайта қарау және толықтыру негізінде жазды, ал бұл мәтін өз кезегінде Ахмет ибн Сахл әл Балхидің (шамамен 921 ж.) «Ṣuwar al aqālīm» еңбегінің қайта қарастырылған нұсқасы еді. Алайда, Ибн Хақал тек редактор ғана емес, ол саяхатшы-жазушы болды, кейін Әбу Убайдалла әл-Бәкри өзінің «Кітаб әл-Масалик ва әл-Мамалик» кітабында қолданған стильде жазды. Бұл стильде саяхатшылар мен саудагерлердің баяндамалары әдеби жанр ретінде пайдаланылады. Ибн Хақал Калбид Фатимидтер дәуіріндегі Сицилия туралы айта келіп, 10 ғасырға тән юморды қолданады. Бастапқы дереккөз ретінде оның ортағасырлық географиясы кейде шамадан тыс сипаттамаларға бой береді, мысалы, Палермодағы «варварлық және өркениетсіз» христиандарды бейнелейді, бұл сол кездегі саяси жағдай мен көзқарастарды көрсетеді. Дегенмен, оның жеке саяхаттарынан алынған географиялық мәліметтері ортағасырлық араб саяхатшылары үшін пайдалы және маңызды болды. Ал-Андалус, Сицилия және Фраксинет (La Garde Freinet) аймағындағы құнарлы жерлер туралы тарауларда мұсылман шаруалары мен балықшылары қолданған бірнеше аймақтық жаңалықтар егжей-тегжейлі сипатталған. Византия империясы туралы тарауда – мұсылман әлемінде және византиялықтардың өздері «Римдіктердің жері» деп атаған – Кавказдағы 360 тілдің тікелей куәсі болады, аймақ бойынша Lingua Franca араб және парсы тілдері еді. Киевті сипаттағанда, ол, мүмкін, Волга болгарлары мен хазарлардың жолын атаған, бұл ақпарат Киевтің Святослав I-нен алынған болуы мүмкін. Ол сонымен қатар Синдтің картографиялық картасын және Синд пен Инд өзенінің географиясы мен мәдениеті туралы мәліметтерді жариялады.
Ibn Hawqal based his great work of geography on a revision and augmentation of the text called Masālik ul Mamālik by Istakhri (AD 951), which itself was a revised edition of the Ṣuwar al aqālīm by Ahmed ibn Sahl al Balkhi, (ca. AD 921). However Ibn Hawqal was more than an editor, he was a travel writer writing in the style followed later by Abu Ubaydallah al Bakri in his Kitab al Masālik wa al Mamālik, a literary genre which uses reports of merchants and travellers. Ibn Hawqal introduces 10th century humour into his account of Sicily during the Kalbid Fatimid dynasty. As a primary source his medieval geography tends to exaggeration, depicting the "barbaric and uncivilised" Christians of Palermo, reflecting the prevailing politics and attitudes of his time. Yet his geographic accounts of his personal travels were relied upon, and found useful, by medieval Arab travellers. The chapters on al Andalus, Sicily, and the richly cultivated area of Fraxinet (La Garde Freinet) describes in detail a number of regional innovations practiced by Muslim farmers and fishermen. The chapter on the Byzantine Empire—known in the Muslim world as, and called by the Byzantines themselves, the "Lands of the Romans"—gives his first hand observation of the 360 languages spoken in the Caucasus, with the Lingua Franca being Arabic and Persian across the region. With the description of Kiev, he may have mentioned the route of the Volga Bulgars and the Khazars, which was perhaps taken from Sviatoslav I of Kiev. He also published a cartographic map of Sindh together with accounts of the geography and culture of Sindh and the Indus River.
Басылымдар
Бұл кітаптың анонимді қорытындысы 1233 жылы жазылған. 1870 жылдары белгілі голландтық шығыстанушы Майкл Ян де Гое араб географтарының қолжазба мәтіндерінен құрастырма жасап, оны Лейдендегі Брилл баспасында "Bibliotheca geographorum Arabicorum" сериясының сегіз томдық жинағында жариялады. Ибн Хаукалдың мәтіні 1873 жылы "Viae et Regna, descriptio ditionis Moslemicae auctore Abu'l Kásim Ibn Haukal" – "Жолдар мен мемлекеттер, автор Ибн Хаукалдың мұсылман елдерінің сипаттамасы" деген латынша тақырыппен шыққан екінші том болды.
An anonymous epitome of the book was written in AD 1233. In the 1870s, the famous Dutch orientalist Michael Jan de Goeje edited a selection of manuscript texts by Arab geographers, which was published by Brill, Leiden in the eight volume series Bibliotheca geographorum Arabicorum. Ibn Haukal's text was the second volume published in 1873 under the Latin title Viae et Regna, descriptio ditionis Moslemicae auctore Abu'l Kásim Ibn Haukal "Routes and Realms, a description of Muslim territories by the author Abu'l Kásim Ibn Haukal".