Кіріспе
Анвари (1126–1189) – парсы ақыны, толық аты Ауад ад-Дин Әли ибн Мұхаммед Хаварани немесе Ауад ад-Дин Әли ибн Махмуд (اوحدالدین علی ابن محمد انوری). Анвари Абивардта (қазіргі Түркіменстан) дүниеге келді және Балх, Хорасан (қазіргі Ауғанстан) қаласында қайтыс болды. Ол Тоун (қазіргі Фердос, Иран) колледжінде ғылым мен әдебиетті оқыды, сонымен қатар атақты астроном және ақын атанды. Анваридің өлеңдері «Диван» жинағында топтастырылған, онда мақтаулар, жоқтаулар, сатира және басқа да жанрлар бар. 1789 жылы ағылшын тіліне аударылған «Хорасанның көз жастары» атты жоқтау поэмасы парсы әдебиетіндегі ең көркем өлеңдердің бірі саналады. «Камбрияж тарихы» Анвариді «парсы әдебиетінің ең ұлы тұлғаларының бірі» деп атайды. Өлеңдерінің сұлулығына қарамастан, оларды түсіну қиын болғандықтан, оларды түсіндіруде көбінесе көмек қажет болатын. Анваридің Хорасанды билеген Сәлжұқ сұлтаны Сұлтан Санжарға (1117–1157) арнаған мақтау өлеңі оған патшалықтың құрметін сыйлады және Санжардың екі мұрагерінен де демеу алуға мүмкіндік берді. Алайда, 1185 жылғы қазан айында болған апат туралы болжамы сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол патшалықтың ықыласынан айырылып, ғылыми қызметпен айналысуға мәжбүр болды және ақырында 1189 жылы өз өмірін өзі қолдан кешірді.
Anvari (1126–1189), full name Awhad ad Din 'Ali ibn Mohammad Khavarani or Awhad ad Din 'Ali ibn Mahmud (اوحدالدین علی ابن محمد انوری) was a poet. Anvarī was born in Abivard (now in Turkmenistan) and died in Balkh, Khorāsān (now in Afghanistan). He studied science and literature at the collegiate institute in Toon (now Ferdows, Iran), becoming a famous astronomer as well as a poet. Anvari's poems were collected in a Deewan, and contains panegyrics, eulogies, satire, and others. His elegy "Tears of Khorasan", translated into English in 1789, is considered to be one of the most beautiful poems in Persian literature. The Cambridge History of Iran calls Anvari "one of the greatest figures in Persian literature". Despite their beauty, his poems often required much help with interpretation, as they were often complex and difficult to understand. Anvari's panegyric in honour of the Seljuk sultan Sultan Sanjar (1117–1157), ruler of Khorasan, won him royal favour, and allowed him to go on to enjoy the patronage of two of Sanjar's successors. However, when his prophecy of disasters in October 1185 failed, he fell out of favour with the kingship, and was forced into a life of scholarly service, eventually taking his own life in 1189.
Өмір
Анвари 12 ғасырдың басында Хорасанның Хаваран ауданында (Балх) дүниеге келген. Ол Сұлтан Санжардың ерекше қамқорлығына ие болды және оның барлық әскери жорықтарына қатысты. Бірде, сұлтан Хазарасп бекінісін қоршағанда, Анвари мен оның қарсыласы Рашидидің арасында, жебелерге байланған өлеңдер арқылы қызу поэзиялық тартыс болды. Оның әдеби қабілеті жоғары болды, бұл Хорасандағы гуз тайпаларының келтірген қиратуы туралы оның әйгілі ақталуында және ирония мен сықақпен айналысуында көрінеді, оларды оқу өте қиын. Ол астрологияда шебер болған және логика, музыка, теология, математика және басқа да барлық ғылымдар бойынша замандастарынан өзгеше екенін санаған. Сұлтан Санжардан кейінгі демеушілері оның қызметін өзі бағалағандай жоғары бағаламаған сияқты; демек, ол олардың сыйлықтарын жеткіліксіз деп санады. Осы факті немесе оның бәсекелестерінің қызғанышы оны мақтаулар мен ғазалдар жазудан бас тартуға итермеледі, бірақ оның мансабының қай кезеңінде бұл болғанын анықтау қиын. Оның сатиралары сөзсіз оған жаулар жасады. Оның төмендеп бара жатқан бақыты өзгермелі Тағдырға үздіксіз шағымдануға әкелді. Стилі мен тілі кейде түсініксіз, сондықтан Даулатшах оған түсіндірме қажет екенін айтады. Бұл түсініксіздік және әдеби талғамның өзгеруі оның салыстырмалы түрде назардан тыс қалуының себебі болуы мүмкін. Анвари 12 ғасырдың соңында Балхта қайтыс болды. Диван, немесе оның өлеңдер жинағы, ұзақ өлеңдер сериясынан және бірнеше қарапайым лирикалық өлеңдерден тұрады. Оның ең ұзын туындысы – «Хорасанның көз жастары» – капитан Киркпатрик тарапынан ағылшын тіліне аударылды.