Кіріспе
Тай күрішінің түрі. Жасмин күріші негізінен Таиландта (тайлық хом мали немесе тай иісті күріш), Камбоджада (пхка ромдуол немесе камбоджалық жасмин күріш), Лаоста және Оңтүстік Вьетнамда өсіріледі. Пісірілген кезде ылғалды және жұмсақ текстуралы, аздап тәтті дәмді болады. Дәндері пісірілгенде біріне-бірі жабысып, сәл жабысқақ болады, бірақ амилопектин мөлшері аз болғандықтан, жабысқақ күріштен (Oryza sativa var. glutinosa) гөрі аз жабысқақ. Ол американдық ұзын дәнді күріштен үш есе көбірек жабысады. Жасмин күрішін жинау үшін ұзын сабақтары кесіліп, содан соң бағаналанған күйінде қалдырылады, қабығын сыпырып алып қоңыр күріш немесе қабығы мен кейбір немесе барлық қабықшаларын алып тастап ақ күріш алады. Жасмин күріші осы аттас бұтамен тікелей байланысты емес.
Jasmine rice is grown primarily in Thailand (Thai hom mali or Thai fragrant rice), Cambodia (phka rumduol or Cambodian jasmine rice), Laos, and southern Vietnam. It is moist and soft in texture when cooked, with a slightly sweet flavor. The grains cling and are somewhat sticky when cooked, though less sticky than glutinous rice (Oryza sativa var. glutinosa), as it has less amylopectin. It is about three times stickier than American long grain rice. To harvest jasmine rice, the long stalks are cut and threshed. The rice can then be left in a hulled form called paddy rice, de hulled to produce brown rice, or milled to remove the germ and some or all of the bran, producing white rice. Jasmine rice is not directly related to the shrub of the same name.
Шығу тегі
Жасмин күрішінің шығу тегі Чонбури провинциясының Фанат Ником ауданындағы Бан Лам Прадуға дейін жетеді, осы жерде алғашқы Хао Доукмали күріші табылды. "Сану 105" деп белгіленген күріш үлгісі, жұқа, жасмин түсті ұзын дәнді және панданус жапырағына ұқсас табиғи хош иісі үшін таңдалып, 1940-шы жылдардың ортасынан 1950-ші жылдардың басына дейін Чачоэнгсао провинциясының Банг Кхла ауданына жеткізілді. Соңында, күріш ресми түрде Khao Dawk Mali 105 (, ) деп аталды, көбінесе "Khao Hom Mali" (, ) немесе жай ғана "Hom Mali" (, ) деп қысқартылады және қазір негізінен Таиландтың солтүстік-шығыс аймағында, атап айтқанда Тунг Кула Ронг Хайда өсіріледі.
Түрлері
Тай жасмыны күріші мен Камбоджа күрішінің көптеген қасиеттері бірдей және олар негізінен Таиланд пен Камбоджаның солтүстік-шығыс шекарасының екі жағындағы көршілес географиялық аймақтарда өседі. Камбоджа жасмыны күріші Камбоджада өсіріліп, ақ (тазартылған және жылтыратылған) және қоңыр күріш түрінде өңделеді. Камбоджа жасмыны күрішінің ерекше сорттарына phka rumduol, phka romeat және phka rumdeng кіреді. 18 маркер қолданылған ДНК талдауының нәтижесінде барлық үш сорттың 18 белгілі хош иіс аллельдеріне ие екені анықталды. Екі сорт (phka rumduol және phka rumdeng) 17 маркер бойынша бірдей орында орналасқан, ал тай жасмыны күрішінде және әрқайсысында бір хош иіс маркері әртүрлі орында орналасқан. Камбоджалық phka romeat-тың талдауы барлық 18 маркердің тауарлық белгісі бар тай жасмыны Thai hom mali-мен бірдей екенін көрсетті. Жасмин күріші Лаос пен Оңтүстік Вьетнамда да өсірілсе де, басым күріш түрі емес. Лаоста желімді күріш, ал Вьетнамда обыкновенный Oryza sativa өседі. Таиландтан шыққан тай жасмыны күрішінің пішіні тар. Тай жасмыны күрішінің екі түрі бар: ақ және қоңыр. Солтүстік Америка мен Еуропаға экспортталатын жасмин күрішінің көп бөлігі тай жасмыны күрішінен, ал қалғаны Вьетнамнан. Таиландта тек Сурин, Бурирам және Сисакет провинциялары ғана жоғары сапалы hom mali өндіре алады деп саналады.
Ақ жасмин күріш
Ақ күріш көбінесе дәмділігі, текстурасы және оңай қорытылуы үшін таңдалады. Пісірілгенде ақ жасмин күріші құрғақ болады. Қоңыр жасмин күрішінің дәмі сұлы сияқты, және ол гамма-оризанол қан тамырларындағы холестерин деңгейін төмендетуге көмектеседі. Қоңыр жасмин күріші А, В витаминдері және бета-каротин сияқты витаминдерге бай, сондай-ақ жүйке жүйесінің жұмысын қолдайтын антиоксиданттарды қамтиды.
Гликемиялық индекс
Жасмин күрішінің гликемиялық индексі 68–80 аралығында болады. Диабетпен ауыратын адамдардың диетасында гликемиялық индексі 55 немесе одан төмен тағамдарға басымдық беріледі, себебі олардың сіңуі баяу болғандықтан, тамақтанғаннан кейін қандағы қанттың күрт өсуіне бөгет жасайды. Барлық күріштің гликемиялық индексі жоғары емес. Мысалы, басмати күрішінің гликемиялық индексі салыстырмалы түрде төмен – 59. Дегенмен, күрішті жеке жеу сирек кездеседі. Оны көбінесе басқа тағамдармен бірге жейді, бұл оның гликемиялық индексін 20–40 пайызға төмендетуге мүмкіндік береді.
Ас дайындауда
Буланған жасмин күріші жармаланған, грильденген, қуырылған немесе сөңгеленген тағамдармен, сондай-ақ сорпаларға (пісіргенде аздап су кем қосып, құрғақ пісіргенде) қосып жеуге өте ыңғайлы. Жасмин күріші әлемдегі тай және вьетнамдық мейрамханаларда кеңінен таралған. Бұл күріш дәстүрлі түрде үнді, қытай немесе еуропалық тағамдарында қолданылмайды.
Тану
Макаода өткен 2017 жылғы Дүниежүзілік күріш конференциясында Тайландтың 105 (жасмин) күріші 21 қарсыласын жеңіп, әлемдегі ең жақсы күріш деп жарияланды. Тайланд үш түрлі күрішті бәйгеге қосқан. Бұл Тайланд жасмин күрішінің соңғы тоғыз жылда бесінші рет осы құрметке ие болуы болды. Бәйгенің төрешілері Макаодағы қонақүйлер мен мейрамханалардың шеф-аспаздары болды. Бағалау критерийлері – дәм және күріш дәндерінің пішіні. Камбоджа екінші, Вьетнам үшінші орынды иеленді.