Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біріккен Штаттарда "ақтарша бас істеу" – әдетте қара адамдарға қолданылатын, ақ қоғамның әлеуметтік нормаларын қабылдап, өз мәдениетіне қастық жасады деп есептелетін адамды сипаттайтын қаралағыш сөз. Бұл термин даулы, және оның нақты мағынасын анықтау қиын. "Ақтарша бас істеген" деп айыпталған қара нәсілді адамдар кейде комик Пол Мунидің тапқан "Қара англосаксон" деген атаумен аталады.
Pejorative term
In the United States, acting white is a pejorative term, usually applied to Black people, which refers to a person's perceived betrayal of their culture by assuming the social expectations of white society. The term is controversial, and its precise meaning is hard to define. Black people accused of "acting white" are sometimes referred to as Black Anglo Saxons, a term coined by comedian Paul Mooney.
Барак Обама
2008 жылы Барак Обама АҚШ президенті болып сайлануға дейін, белсенді Ральф Надер сол кездегі сенаторды "ақ адам сияқты сөйлейді" деп сипаттады. Обаманың президенттік науқаны мен қоғамдық беделі, "ақ болып әрекет ету" сыншыларының көзқарасын өзгерте ала ма деген пікір таласын тудырды. Джон Маквортер мен Стивен Дабнер осылай болуы мүмкін дегенді айтты. Оңтүстік кедейлік заң орталығы қара үстемдік сектасы деп сипаттаған Израильдік әмбебап практикалық білім мектебінің Яханнасы Обаманы қара емес, "ақ текті африкалық" деп санады және афроамерикандықтарға оған дауыс бермеуге кеңес берді. Обама 2004 жылғы Демократиялық ұлттық конвенциядағы негізгі сөзінде жетістікке "ақ болып әрекет етумен" шектелу идеясын қатысты сынға алды. Ол: "балалардың үмітін көтермесек, теледидарды өшірмесек және кітап оқыған қара баланың ақ болып әрекет ететіні туралы жала сөзді жоймасақ, олар жетістікке жете алмайды" деді. Майк Фриман Bleacher Report сайтында жариялаған мақаласында бұл қайшылық Перси Харвиннің "Сихокс" командасынан "Нью-Йорк Джетс" командасына ауысуының себебі болуы мүмкін деп болжады.
In 2008, before Barack Obama's election as President of the United States, longtime activist Ralph Nader characterized the then senator as "talking white." Obama's presidential campaign and public image prompted a public discussion about whether he would shift the ground of critics of "acting white". Commentators John McWhorter and Stephen J. Dubner have said that it might. Yahanna of the Israelite School of Universal Practical Knowledge, described by the Southern Poverty Law Center as a black supremacist sect, did not consider Obama to be black but "African of white descent" and advised African Americans not to vote for him. Obama strongly criticized the idea that achievement was limited to "acting white" in his keynote address at the 2004 Democratic National Convention. He said that "children can't achieve unless we raise their expectations and turn off the television sets and eradicate the slander that says a black youth with a book is acting white." Mike Freeman, writing for Bleacher Report, speculated that this conflict was a possible reason for the trading of player Percy Harvin from the Seahawks to the New York Jets.
Іздестіру және зерттеу
Барлық ғалымдар "ақтарша ұқсау" құбылысын бірдей түсіндірмейді. Көптеген анықтамаларда кейбір азшылық жасөспірімдердің ақ нәсілділерге тән деп санайтын мінез-құлықтарға баруы үшін әріптестерін қысым көрсетуі немесе мазақтауы сипатталған жағдайларға сілтеме жасалады. Олар мұндай жағдайда "ақтарша ұқсау" мінез-құлқының белгісі ретінде мектептегі жоғары бағаларды қарастырады, бұл зерттеушілер сандық түрде өлшеуге болатын көрсеткіш, бірақ бұл термин осымен ғана шектелмейді. "Ақтарша әрекет ету" сияқты тіркестер қара жасөспірімдердің мәдени құндылықтарын көрсете де, көрсетпеуі де мүмкін, ал олардың қолданылуы кейде түсініксіз болып көрінеді. Мысалы, Огбу (2003) өзі табиғи шашы бар қара терілі қыздың "ақтар сияқты шашын түземейді" деген сылтаумен қара нәсілді әріптестері тарапынан "ақтарша әрекет етуіне" айыпталып, қудаланғанын жазған. Осындай мысалдар "ақтарша әрекет ету" айыптауларының негізінен қара мәдениетінің ерекшеліктерімен байланысты еместігін көрсетеді (мұндай айыптаулар осы ерекшеліктерді көрсете қойса да). Керісінше, "ақтарша әрекет ету" – қара балалар мен жасөспірімдердің өзіндік сәйкестігін қалыптастыру процесінің бір көрінісі, олар "қара" болудің мәнін өзі анықтап, үйренуде. Бұл сонымен қатар, мұндай айыптаулардың нәсілдік сәйкестік мәселелеріне қатысты толыққанды шешімге келген қара ересектер арасында сирек кездесуіне де себеп.
Not all scholars define acting white in the same way. Most definitions include a reference to situations where some minority adolescents ridicule their peers for engaging in behaviors perceived to be characteristic of whites. In this scenario, they equate "white behavior" with high grades in school, a result researchers can quantify, but the term is not limited to this. Expressions such as "acting white" may or may not reflect black teenagers' cultural values, and their usage is sometimes counterintuitive. Ogbu (2003) himself, for instance, documented one instance where a black teenage girl with natural hair was accused of "acting white" by her black peers because "like white people, she did not have to process her hair". These kind of examples show that accusations of "acting white" are not fundamentally about black cultural attributes (although such accusations may reflect these attributes). Rather, "acting white" is just a manifestation of racial identity development for black children and teenagers, who are learning and defining for themselves what it means to be "black"—in conjunction with normal adolescent peer pressure and hassles. That is also why such accusations are less common among black adults, who have come to greater resolution regarding racial identity issues.
Басқа зерттеулер
1997 жылы ғалымдар Филипп Кук пен Йенс Людвиг афроамерикандық студенттердің мектепте сәтті болу үшін ақ нәсілді студенттерге қарағанда күштірек әлеуметтік қысымға ұшырамайтынын, сондай-ақ білім беруге деген жалпы көңілі толу сезімі жоқ екенін көрсететін есеп жариялады. Олар азшылық студенттерінің осы көзқарастарды ұстанатынын растайтын анекдоттық және этнографиялық зерттеулерді атап өтті, бірақ бұл тұжырымдардың жалпыланбастығын және сыныптағы студенттердің мінез-құлқына елеулі әсер етпейтінін мәлімдеді. Олар бұл мәселені білім берудегі маңызды реформалардан «алшақтату» деп сипаттады. Огбудың 1978 жылғы зерттеуінің қорытындысы кеңінен талқыланғанымен, 2003 жылғы жұмыс оның дұрыстығына күмән келтірді. 2003 жылы Каролин Тайсон мен Уильям Дарти, Юниор, Солтүстік Каролина университетінің Чапел-Хилл қаласындағы 11 мектепте 18 айлық зерттеу жүргізді. Зерттеу нәтижесінде ақ және афроамерикандық студенттердің оқу жетістіктері туралы көзқарастары шамалы екендігі анықталды. Екі топтың студенттері де мектепте сәтті болуға ұмтылады және оқуда жақсы нәтиже көрсеткенде жоғары өзімдік құндылықты көрсетеді. Олар «ақтарға еліктеу» көзқарасын Джон Хьюз фильмдеріндегі жасөспірімдер сезінетін қиындықтармен салыстырды. 2010 жылы Роланд Г. Фрайер, Джуниор және Пол Тореллидің зерттеуі бұл құбылыстың орташа деңгейдегі студенттерге тигізер әсері аз немесе жоқ екенін, бірақ жоғары жетістіктерге қол жеткізген афроамерикандық және ақ студенттер арасындағы айырмашылықты түсіндіруге көмектесетінін көрсетті. Фрайер сондай-ақ Фордхэм мен Огбудың теориясына қарамастан, «ақтарға еліктеу» көзқарасы мектеп интеграциясының артуымен бірге жиі кездесетінін, ал тарихи афроамерикандық мектептерде мұндай әсердің байқалмайтынын жазды. Ол Бостонның Вест-Энд ауданындағы итальяндық иммигранттар мен Жаңа Зеландиядағы маорилер сияқты топтардың да ұқсас мінез-құлық танытатынын анықтады. Ол дәстүрлі түрде төмен жетістіктерге қол жеткізетін топтан шыққан жағдайда, жақсы оқу мен құрбыларының қабылдамауы арасында міндетті түрде теңгеріс болуын қорытындылады, әсіресе бұл топ көптеген сырттан келген адамдармен қарым-қатынас жасағанда. Маргарет Бил Спенсер мен Винай Харпалани (2008) афроамерикандық жасөспірімдердің «ақтарға еліктеу» терминін қолдануы олардың мәдени құндылықтарын көрсетпейтінін, керісінше, бұл олардың нәсілдік сәйкестігінің дамуының көрінісі екенін, ол қалыпты жасөспірімдердің қиындықтары мен құрбыларының қысымымен бірге жүреді деп мәлімдеді. Спенсер мен Харпалани Уильям Э. Кростың (1991) «Нигресценция» аясын қолданады және афроамерикандық жасөспірімдердің академиялық жетістіктерге қатысты «ақтарға еліктеу» әдісі ақ жасөспірімдердің «зуан» терминін қолдануына ұқсас екенін айтады: жалғыз айырмашылық – афроамерикандық жасөспірімдер оны нәсілдік тұрғыдан білдіреді, себебі әдеттегі жасөспірімдер арасындағы қысыммен қатар олар нәсілдік сәйкестік және «афроамерикандық» болу дегеніміз не екенімен күресуде.
In 1997 the scholars Philip J. Cook and Jens Ludwig published a report finding that blacks do not face any stronger social pressures than whites to succeed in school, nor do they have greater feelings of alienation towards education in general. They noted anecdotal and ethnographic research confirming that minority students hold these views, but they concluded that these are not inherently generalizable and do not substantially affect student behavior in the classroom. They labeled the issue "something of a distraction" from what they saw as more important educational reforms. Though Ogbu's 1978 study's conclusion was widely discussed, a 2003 work also challenged its validity. In 2003, sociologist Karolyn Tyson and economist William Darity, Jr., of the University of North Carolina at Chapel Hill, conducted an 18 month study at 11 North Carolina schools. The study concluded that white and black students have essentially the same attitudes about scholastic achievement; students in both groups want to succeed in school and show higher levels of self esteem when they do better in school. They compared attitudes identified as acting white to the normal adolescent pains experienced in John Hughes' movies. A 2010 study by Roland G. Fryer, Jr. and Paul Torelli suggested that the phenomenon probably had little to no effect on students achieving at average levels, but might explain a significant role in the disparities between black and white students at high achievement levels. Fryer has also written that, in contrast to Fordham and Ogbu's theory, "acting white" prejudices are actually more common the more integrated the school, with historically black schools free of any effects. He found that groups such as Italian immigrants in Boston's West End and the Maori of New Zealand display similar behaviors. He concluded that there is necessarily a trade off between doing well and rejection by your peers when you come from a traditionally low achieving group, especially when that group comes into contact with more outsiders. Margaret Beale Spencer and Vinay Harpalani (2008) argue that usage of the term acting white by black teenagers does not reflect their cultural values; rather, it is a manifestation of their racial identity development, experienced in conjunction with normal adolescent hassles and peer pressure. Spencer and Harpalani employ William E. Cross' (1991) 'Nigrescence' framework and contend that black teenagers' use of "acting white" in relation to academic achievement is similar to white teenagers' use of the term nerd: the only difference is that black teenagers express it in racialized terms, as in addition to normal teenage peer pressure, they are grappling with racial identity and what it means to be "black".
Басқа тілдер
Латын Америкасы испан тіліндегі ұқсас өрнек, "hacer las cosas como los blancos" ("ақтар сияқты істеу") – бұл сырттай оңтайлы көрінетін расистік тұжырым, көбінесе қара адамдардың өзге қара адамдарға, біреудің "дұрыс" жолмен бірдеңе жасай алуына қарсы айтылатын сөз. Бұл ақтардың барлық істе жақсы екенін білдіреді.
In Latin American Spanish, a similar expression, hacer las cosas como los blancos ( "do things like whites") is a pseudo positive racist statement, a rebuke commonly directed from black people to other black people who are able to do something in the "correct" manner, implying that white people always do well at everything.
Комментарийлер
Смит колледжінің профессоры Энн Арнетт Фергюсон 2001 жылы ақ мәдениеттің "африкалық американдық мәдени үлгілерін маңызды және құнды деп санамай, аяусыз қабылдамайтынын" жазды, мектептерде стандартты ағылшын тілінің қара тіліне (Black Vernacular English) басымдық берілуі осының мысалы екенін атап көрсетті. 2003 жылғы зерттеуде социолог Каролин Тайсон мен экономист Уильям Дарти, кіші, мектеп қызметкерлері мен оқытушыларының қара түсті студенттердің қабілетіне қатысты расистік көзқарастарға ие екенін, олардың "ақтай әрекет ету" (acting white) деген айыптауды студенттердің үлгеріміндегі айырмашылықтарды жасыру үшін пайдаланатынын айтты. Нью-Йорк университетінің құқық мектебінің профессоры Кенджи Йошино өзінің "Жаппай жасыру: азаматтық құқықтарымызға жасалған жасырын шабуыл" (2006) еңбегінде ақ мәдениеттің бағытына сәйкес болуға әлеуметтік қысымды сынады. Оның пікірінше, бұл афроамерикандықтардың азаматтық құқықтарын бұзады және олар өздерінің әлеуметтік ерекшеліктерін сақтауға құқылы. Олар қаласа, ақ мәдениетпен өзін-өзі тануды еркін таңдауы керек деді. 2008 жылы саяси сарапшы Джон МакВортер: "[Ж]асөспірімдердің анти-қалыпты ұстанымдарды сынап көру үшін таңдауға болатын әртүрлі жеке тұлғалары бар. Ақ балалар тоңған немесе готтар бола алады. Қара балалар "ақ емес" бола алады" деді. Ол бұл балаларды қара "зуандар" (nerds) деп түсіндірді және "ақтай әрекет ету" көзқарасының жаңадан біріккен афроамерикандық балалар арасында "өзге" (Other) құру ретінде қалыптасқанын айтты.
Anne Arnett Ferguson, a professor at Smith College, wrote in 2001 that white culture "ruthlessly excludes African American cultural modes as relevant and meaningful", highlighting the insistence in schools of standard English over Black Vernacular English as an example. In their 2003 study, sociologist Karolyn Tyson and economist William Darity, Jr. said that school staff and faculty who hold racist attitudes about the ability of black students use the acting white disparagement as a cover for disparities in student performance. Kenji Yoshino, a New York University School of Law professor, in his Covering: The Hidden Assault on Our Civil Rights (2006), criticizes social pressures to conform to mainstream white culture. He said this violated African Americans' civil rights, and they can uphold their own social distinctions. He said they should be able to freely choose to identify with white culture if they wish. In 2008, political observer John McWhorter has commented, "[t]eenagers have a variety of identities open to them for trying on Anti establishment postures. White kids can be stoners or goths. Black kids can be 'nonwhite'." He interpreted those kids as black "nerds", and stated that the acting white attitude developed as the creation of an "Other" among newly integrated African American kids.