Кіріспе

Басқа үшбұрыштың қабырғаларының орта нүктелерінен құралған үшбұрыш.

Евклид геометриясында, медианалық үшбұрыш немесе үшбұрыштың орта нүктелі үшбұрышы – △ABC үшбұрышының AB, AC, BC қабырғаларының орта нүктелеріндегі төбелері бар үшбұрыш. Бұл n қабырғалы көпбұрыштың орта нүктелі көпбұрышының 1=n = 3 жағдайы. Медианалық үшбұрыш, △ABC үшбұрышының медианаларымен бірдей қабырғалары бар медиандық үшбұрыштан өзгеше. Медианалық үшбұрыштың әрбір қабырғасы ортаңғы кесінді (немесе орта сызық) деп аталады. Жалпы, үшбұрыштың ортаңғы кесіндісі – үшбұрыштың екі қабырғасының орта нүктелерін қосатын түзу кесіндісі. Ол үшінші қабырғаға параллель және үшінші қабырғаның ұзындығының жартысына тең ұзындыққа ие.

Қасиеттері

Медиалдық үшбұрышты △ABC үшбұрышының гомотетия арқылы алынған кескіні ретінде қарастыруға болады, гомотетияның центрі ауыр ортасымен сәйкес келеді және қатынасы 1/2-ге тең. Осылайша, медиалдық үшбұрыштың қабырғалары △ABC үшбұрышының сәйкес қабырғаларынан екі есе қысқа және оларға параллель. Сондықтан, медиалдық үшбұрыш кері ұқсас және △ABC үшбұрышымен ортақ ауыр ортасына және медианаларына ие. Бұдан сондай-ақ медиалдық үшбұрыштың периметрі △ABC үшбұрышының жарты периметріне тең, ал ауданы △ABC үшбұрышының ауданының төрттен біріне тең екендігі шығады. Сонымен қатар, бастапқы үшбұрышты медиалдық үшбұрышқа бөлетін төрт үшбұрыш SSS теңдігі бойынша өзара сәйкес келеді, сондықтан олардың аудандары тең және әрқайсысының ауданы бастапқы үшбұрыштың 1/4 бөлігін құрайды. Медиалдық үшбұрыштың ортоцентрі △ABC үшбұрышының сырттай ортасымен (шеңбер ортасымен) сәйкес келеді. Бұл факт сырттай орталықтың, ауыр ортасының және ортоцентрдің бір түзуде жатуын дәлелдеуге мүмкіндік береді. Медиалдық үшбұрыш – сырттай орталықтың педальдік үшбұрышы. Тоғыз нүктелі шеңбер медиалдық үшбұрышты сырттан қоршайды, сондықтан тоғыз нүктелі орталық медиалдық үшбұрыштың сырттай ортасы болып табылады. Медиалдық үшбұрыштың Нагель нүктесі оның анықтамалық үшбұрышының іштей ортасы болып табылады. Анықтамалық үшбұрыштың медиалдық үшбұрышы, анықтамалық үшбұрыштың ортоцентрі мен оның төбелері арасындағы орта нүктелері болатын үшбұрышқа сәйкес келеді. Үшбұрыштың ішкі бөлігіндегі нүкте, егер және тек қана егер бұл нүкте медиалдық үшбұрыштың ішкі бөлігінде жатса, үшбұрыштың ішкі эллипсінің ортасы болып табылады. Медиалдық үшбұрыш – басқа үш ішкі үшбұрыштардың ауданынан кішірек емес жалғыз жазылған үшбұрыш. Анықтамалық үшбұрыш және оның медиалдық үшбұрышы ортологиялық үшбұрыштар болып табылады.