Кіріспе

E (Mrs) v Eve, [1986] 2 S. C. R. 388 – Канада Жоғарғы Сотының анасының мүгедек қызын стерильдеуге соттың келісімін алу туралы өтініші бойынша шығарған шешімі. Бұл, ақыл-ой қабілеті шектеулі адамдарға қатысты, өкілдік келісім арқылы жасалатын, емдеу мақсатында емес медициналық араласуларға байланысты Канада құқығындағы маңызды және үлгі боларлық іс.

Іс

Ева 24 жастағы әйел, "ауыр экспрессивті афазиядан" зардап шегіп, кем дегенде "жеңіл немесе орташа деңгейде дамудан қалып қойған", оқу дағдылары шектеулі болған. Ол аптаның көп бөлігін психикалық мүмкіндігі шектеулі ересектерге арналған мектепте өткізіп, демалыс күндері анасының үйіне қайтатын. Еваға күтім жасайтын орталықтың қызметкерлері оның да мүгедек болған бір ер адаммен жақын қарым-қатынас орнатқанын байқап, алаңдады. Сонымен қатар, анасы Еваның бейкүнә түрде жүкті болып қалуы мүмкін деген уайымда да болды. Оның мүгедектігі "неке туралы түсінікке" немесе "жыныстық қатынас, жүктілік және бала туу арасындағы байланыс" түсінуге кедергі келтіретін, сондай-ақ аналық міндеттерді атқаруға қабілетсіз еді.

Қаулы

Алайда Канаданың Жоғарғы соты Еваның пайдасына шешім шығарып, Е. ханымның стерилизация процедурасын жүргізуге рұқсат беру туралы өтінішін бірауызды түрде қабылдамады. Канаданың Жоғарғы сотының пікірі бойынша, "төтенше жағдайларды қоспағанда, келісімсіз хирургиялық араласу көбінесе дене күші қолдану болып саналады, [және] процедураның қажеттілігін дәлелдеу міндеті оны жасауға ұсынушыларға жүктелетіні айқын. Мұндай процедураларды жүргізу кезінде сот өте сақтықпен әрекет етуі керек; әйтпесе, бұл психикалық мүмкіндігі шектеулі адамдарды қанауға жол ашады, [ол] шағымды қанағаттандырып, бастапқы соттың шешімін қалпына келтіреді", ол өтінішті қабылдамаған еді.