Салыстырмалы баға – тауарлар мен қызметтердің өзара қатынасы. Бұл микроэкономиканың негізгі ұғымы, өнімділік пен сұранысқа әсер етеді. Бағалардың қатынасын зерттеу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі бағаның арақатынасы
Ratio of two prices
Салыстырмалы баға – бұл тауардың (мысалы, заттың немесе қызметтің) бағасы, басқа бір тауарға шаққандағы құны, яғни екі бағаның арақатынасы. Салыстырмалы баға кез келген екі тауардың бағасы арасындағы қатынас ретінде немесе бір тауардың бағасы мен нарықтағы тауарлар жиынтығының бағасы арасындағы қатынас (базарда қолжетімді барлық басқа тауарлар бағасының салмақты орташа көрсеткіші) түрінде берілуі мүмкін. Микроэкономика экономикалық агенттердің салыстырмалы бағалардың өзгеруіне қалай ден қоятынын, сондай-ақ осы агенттердің мінез-құлқының салыстырмалы бағаларға қалай әсер ететінін зерттейтін ғылым деп қарастырылады. Салыстырмалы бағалардың айырмашылығы мен өзгеруі өнімділіктің өсуін де көрсете алады.
A relative price is the price of a commodity such as a good or service in terms of another; i. e., the ratio of two prices. A relative price may be expressed in terms of a ratio between the prices of any two goods or the ratio between the price of one good and the price of a market basket of goods (a weighted average of the prices of all other goods available in the market). Microeconomics can be seen as the study of how economic agents react to changes in relative prices, and of how relative prices are affected by the behavior of those agents. The difference and change of relative prices can also reflect the development of productivity.
Сұраныс теңдеуінде
Сұраныс теңдеуінде (онда тауардың немесе қызметтің сұранысқа ие бірліктерінің саны көрсетіледі) номиналды баға емес, тауардың немесе қызметтің салыстырмалы бағасы қолданылады. Сұраныс мөлшерінің өзгеруіне ықпал ететін – салыстырмалы бағаның өзгеруі. Мысалы, егер барлық бағалар 10%-ға өссе, онда салыстырмалы бағалар өзгермейді. Сондықтан, егер тұтынушылардың номиналды табысы мен байлығы да 10%-ға өсіп, нақты табысы мен байлығы өзгермесе, онда әрбір тауарға немесе қызметке деген сұранысқа ешқандай әсер тимейді. Бірақ, егер белгілі бір тауардың бағасы, мысалы, 2%-ға өсіп, ал басқа тауарлар мен қызметтердің бағасы осылай төмендеп, жалпы баға деңгейі өзгермесе, онда осы тауардың салыстырмалы бағасы өседі, бірақ сатып алу қабілеті өзгермейді, демек, осы тауарға деген сұраныс мөлшері азаяды.
In the demand equation (in which is the number of units of a good or service demanded), is the relative price of the good or service rather than the nominal price. It is the change in a relative price that prompts a change in the quantity demanded. For example, if all prices rise by 10% there is no change in any relative prices, so if consumers' nominal income and wealth also go up by 10% leaving real income and real wealth unchanged, then demand for each good or service will be unaffected. But if the price of a particular good goes up by, say, 2% while the prices of the other goods and services go down enough that the overall price level is unchanged, then the relative price of the particular good has increased while purchasing power has been unaffected, so the quantity of the good demanded will go down.
Бюджеттік шектеулер мен бей-жайлық қисықтары
Тұтынушы таңдау теориясының графикалық бейнелеуінде, қоса берілген графикте көрсетілгендей, тұтынушының екі тауарға қатысты оптималды сұраныс мөлшерін таңдауы – айқындық қисығы (қисық) мен бюджеттік шектеудің (түз сызық) жанасу нүктесі болып табылады. График бастапқы бюджеттік шектеуді BC1 және оның нәтижесінде А жанасу нүктесіндегі таңдауды көрсетеді, сондай-ақ Y тауардың абсолютті бағасы төмендегеннен кейін пайда болатын жаңа бюджеттік шектеуді (оның мөлшері көлденең ось бойынша көрсетілген) және оның нәтижесінде С жанасу нүктесіндегі таңдауды көрсетеді. Әрбір жағдайда бюджеттік шектеудің еңістігінің абсолюттік шамасы – Y тауар бағасының X тауар бағасына қатынасы, яғни X тауарымен өлшенген Y тауарының салыстырмалы бағасы.
In the graphical rendition of the theory of consumer choice, as shown in the accompanying graph, the consumer's choice of the optimal quantities to demand of two goods is the point of tangency between an indifference curve (curved) and the budget constraint (a straight line). The graph shows an initial budget constraint BC1 with resulting choice at tangency point A, and a new budget constraint after a decrease in the absolute price of Y (the good whose quantity is shown horizontally), with resulting choice at tangency point C. In each case the absolute value of the slope of the budget constraint is the ratio of the price of good Y to the price of good X – that is, the relative price of good Y in terms of X.
Салыстырмалы және жалпы баға өзгерістерін ажырату
Көп жағдайда инфляция экономикалық агенттерге тауар бағасының салыстырмалы түрде өзгеруінен туындаған баға өсімдерін, жалпы баға деңгейінің инфляциясынан туындаған баға өсімдерінен бірден ажыратуды қиындатады. Бұл жағдай ресурстарды тиімсіз бөлуге алып келуі мүмкін және инфляцияның зиянды салдарының бірі болып табылады. Әдетте, баға өзгеруі дегеніміз, егер тауарға деген сұраныс артса, бағасы көтеріледі, ал сұраныс азайса, бағасы төмендейді. Дегенмен, инфляция кезеңінде сұраныс пен ұсыныс арасындағы байланыс және сұраныстың өзгеруі ерекше сипатқа ие, сондықтан осы ерекше өзгерістерді дұрыс бағалау қажет.
Often inflation makes it difficult for economic agents to immediately distinguish increases in the price of a good which are due to relative price changes from changes in the price which are due to inflation of prices in general. This situation can lead to allocative inefficiency, and is one of the negative effects of inflation. In general, price change means that when the demand for a commodity increases, the price will go up, and when the demand for a commodity decreases, the price will also go down. However, during the period of inflation, the relationship between supply and demand and the change of demand are very special, which requires the judgment of special variation.
Салыстырмалы баға факторлары
Салыстырмалы бағаға әсер ететін көптеген факторлар бар, мысалы, қызметкерлердің еңбекақысының өзгеруі, өндіріс көлемінің айырмашылығы және тауарлар арасындағы салыстырмалы бағаның өзгеруіне ықпал ететін үкіметтің баға саясатындағы өзгерістер. Нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың өзгеруі де салыстырмалы бағалардың өзгеруіне себеп болады, мысалы, қоғамдық тұтыну деңгейі мен тұтынушылардың тұтыну әдеттерінің өзгеруі сияқты. Бұлардың бәрі салыстырмалы бағаларға әсер ететін факторлар.
There are many factors affecting relative price, such as the change of employee labor rate, the difference of production supply and the change of government price policy, which can affect the change of relative price among commodities. Changes in market supply and demand will also cause changes in relative prices, such as changes in social consumption levels and consumer consumption habits. These are all factors that affect relative prices.