Кіріспе

Америка Құрама Штаттарында жасөспірімдерге арналған терапия түрі.

Wilderness терапиясы, сонымен қатар ашық ауадағы мінез-құлықты емдеу деп аталады, жасөспірімдердегі мінез-құлық бұзылыстары, заттарды қолдану және психикалық денсаулық мәселелерін емдеуге бағытталған емдеудің бір түрі. Пациенттер өз құрбыларымен бірге табиғатта уақыт өткізеді. Зәбірлеу, өлім жағдайлары туралы хабарлар және тиімділігін зерттеудің жеткіліксіздігі дау тудырды, сонымен қатар мұндай мінез-құлық бұзылыстарын, заттарды қолдануды және жасөспірімдердегі психикалық денсаулық мәселелерін емдеуде оның тиімділігінің толыққанды дәлелі жоқ. "Wilderness терапиясы" термині кейде "қиындықтарды еңсеру курстары, оқиғаға негізделген терапия, табиғаттағы тәжірибе бағдарламалары, табиғат терапиясы, емдік кемпинг, демалыс терапиясы, ашық ауадағы терапия және оқиғалы лагерьлер" терминдерімен алмастырылып қолданылады. Анықтаманың біркелкі болмауы бағдарламалардың тиімділігін зерттеулерді салыстыруда қиындықтар тудырады. Бұл анықтаманың болмауының бір себебі – осы терапиялардың дамыған әртүрлі ортасы: мысалы, АҚШ-та wilderness терапиясы жастар лагерьлері мен тәжірибелік білім беруден пайда болды; Скандинавияда бұл тәсіл ашық ауада өмір сүру дәстүрімен байланысты; Австралия мен Канадада ол жергілікті халықтың тәжірибелерімен байланысты.

Модельдер

Натали Бек пен Дженнифер Вонг 2020 жылы жариялаған "Жастар арасындағы тәртіпсіз мінез-құлыққа жабайы табиғат терапиясының әсерін мета-талдау" атты мақаласында жабайы табиғат терапиясының үш моделін ұсынады: экспедициялық модель, әдетте 8 аптадан кем уақытқа созылады; базалық лагерь моделі, онда клиенттер орталық жерде тұрады, бірақ "қысқа мерзімді жабайы табиғат саяхаттарына" қатысады; және ұзақ мерзімді модель, онда клиенттер жабайы табиғат саяхаттарына қатысады, бірақ қалған уақытта тұрғын үй бағдарламасында болады. Экспедициялық модельде клиенттер ұзақ жаяу сапарға шығып, түрлі жерлерде лагерь құрып, өмірді сақтау дағдыларын үйренеді. Осы бағдарламалардың көптеген түрлерінде жастарға қатысты зорлық-зомбылық және қайтыс болған жағдайлар кеңінен хабарланды.

Тарих

АҚШ-тың батысында көптеген бағдарламалар 1970-ші жылдары іске қосылды. Олардың кейбіреулерін Бригам Янг университетінің бұрынғы студенттері ұйымдастырды, мысалы, Аспен жетістіктер академиясы және Айдахо штатында орналасқан Қалалық және жабайы табиғатта тіршілік ету мектебі.

Тиімділігі

Сыншылар жабайы табиғаттағы терапияның тиімділігі әлі нақты емес екенін, және одан әрі ғылыми зерттеулер қажет екенін айтады. Бір мета-талдау жас қатысушылардың арасында тәртіпсіз мінез-құлықты азайтуға жабайы табиғаттағы терапия көмектесуі мүмкін деген қорытындыға келді.

Клиенттер

Көптеген аулалық терапия бағдарламалары, терапиялық мектеп-интернаттар мен интернаттық емдеу орталықтары сияқты, қиын жасөспірімдер индустриясының бір бөлігі болып табылады. АҚШ-та аулалық терапия және интернаттық емдеу бағдарламаларына жіберілген жасөспірімдер туралы зерттеу көрсетті, клиенттердің "орташа интеллекті мен академиялық жетістіктерінен жоғары" деңгейде болғаны анықталды, олар мектеппен мәселелері болғанына қарамастан (18%-ы оқудан шеттетілген, ал 12,7%-ы шығарылған). Бұл бағдарламаларға орналасуға себеп болған мінез-құлықтарға қарсылық, есірткіге тәуелділік, мектептегі қиындықтар және үйден қашу кірді, клиенттер көбінесе зорлық-зомбылық және қылмыстық мінез-құлық көрсеткен (44%-ы отбасы мүшелеріне немесе жат адамдарға шабуыл жасаған), ал орталықтарға жіберілгендердің "шамамен үштен бірі" өзін-өзі зақымдау, оның ішінде өмірге қол салу әрекеттері туралы хабарлаған. 2016 жылы Америкалық ауруханалар қауымдастығы аулалық терапияны тиімді емдеу моделі ретінде мойындады және сақтандыру төлемдері үшін код берді. Бұл, ұлттық аккредиттеу бағдарламаларын кеңінен қолданумен бірге, кейбір АҚШ провайдерлеріне сақтандыру компанияларымен жұмыс істеуге және бағдарламаларына қаржыландыру көлемін арттыруға мүмкіндік берді. 2021 жылы Орегон штаты көлік саласындағы ережелерді енгізіп, көзге байлау, капот кию және қолғаптар тағуға тыйым салды.