Кіріспе

Шри Ауробиндоның "Савитри": Аңыз және Символ – Шри Ауробиндоның негізгі поэтикалық туындысы, бос өлеңмен жазылған, шамамен 24000 жолдан тұрады. Ол Махабхараттағы Савитри мен Сатьяванның аңызына негізделген, Шри Ауробиндо оған символдық мағына берген. Эпикалық поэмасында ол көптеген мәселені қамтиды, әсіресе Савитри мен оның әкесі Асвапатидың эволюцияның жоғары деңгейіне жетуге ұмтылған рухани жолдарын суреттейді.

Шығу тегі

Шри Ауробиндо өзінің өлеңін ұзақ жылдар бойы жазды. Бастапқыда ол Савитридің өзінің повествосын жасады, алғашқы қолжазбасы 1916 жылға дейін барады. 1930 жылдар шамасында ол оны кең көлемді және терең мағыналы эпосқа айналдыра бастады. Ол оның ең маңызды әдеби туындысына айналды және өмірінің соңына дейін оны кеңейтіп, жетілдіре берді. 1946 жылы Шри Ауробиндо ашрамында кейбір Канттар басылымға түсе бастады, ал 1950 жылы бірінші басылымның бірінші бөлігі жарық көрді. Қалған бөліктері келесі жылы, Шри Ауробиндоның дүниеден өткеннен кейін жарияланды. Шри Ауробиндоның шәкірті және хатшысы, дәрігер Ниродбаран, "Шри Ауробиндомен он екі жыл" атты еңбегінде Савитридің қалыптасуы туралы толыққанды мәлімет береді. Ол ақынның эпос үстіндегі ұзақ жұмысын сипаттап, «көптеген нұсқалар, көптеген түзетулер, қосымшалар, жоюлар, өңдеулер болды, солардың нәтижесінде түпкілікті нұсқа жасалды» дейді. Шри Ауробиндоның хатына сілтеме жасай отырып, Ниродбаран Савитриді «көтерілу құралы» ретінде қолданғанын, оның жеке тәжірибелерін жазып, олар дамып, барлық түзетулерге әкелгенін айтады.

Мазмұны

Савитри мен Сатьяван туралы аңыз Махабхаратта 300 шумаққа дейін баяндалған. Осы салыстырмалы түрде қысқа оқиғаны Шри Ауробиндо 12 кітаптан және 49 әннен тұратын, шамамен 24000 жолдан тұратын эпикалық өлеңге дамытады. Осылайша, ерлі-зайыптылық адалдық туралы бастапқы әңгіме Савитри нысанында Жерге құдайлық инаят арқылы адамзаттың білімсіздік, бейсаналық және өлімнен құтылуы туралы әңгімеге айналады. Шри Ауробиндоның өзінің куәлігіне сәйкес, ол өзінің рухани саяхатын және жаңа, жоғары эволюциялық деңгейге жетуге жасаған тырашаларын сипаттайды. Осы процесте ол тарих, география, ғылым, поэзия және философия салаларындағы көптеген мәселелерге сілтеме жасайды немесе ғалам мен адамның пайда болуын қарастырады. Сонымен қатар, ол йоганың барлық түрлерін, әсіресе толық йога жолын қарастырады. Бірінші бөлім (I-III кітаптар) негізінен Асвапати патшаның йогасына арналған, ал екінші және үшінші бөлімдер Савитри мен Сатьяванның кездесуіне, олардың терең махаббатына және Савитридің Ямамен, Өлім құдайымен болған күресіне, ол Сатьяванның жанын алуға келгенде және оның мызғымас қарсылығына тап болғанда арналған.

Символизм

Шри Ауробиндо тіпті түпнұсқадағы ертегіде де терең мағына бар деп сенді, бірақ ол уақыт өте келе жоғалып кеткен. Ол кейбір есімдер оның эпосындағы оқиғаның нағыз мәнін ашатынына сенімді болды. Мысалы, Сатьяван санскрит тіліндегі "сатйа ван" сөзінен туындаған, яғни "Ақиқатты алып жүруші". Осылайша ол жер бетіне түсіп, оның қараңғылығымен беттеседі. Савитри – "Савитардың қызы", ол Жаратушы, жаратылыстың шағылысы, адам түріндегі құдайлық инаят. Ашвапати – "ашва пати", әдепкі мағынасында "Аттың иесі", бірақ Шри Ауробиндоның түсіндіруінше, "Күштің иесі", рухани күштің, жарықтың және қуаттың иесі. Сатьяванның әкесі – Дюматсена, санскрит тіліндегі "дюмат сена" сөзінен шыққан, "жарықтан жарқыраған әскер", Шри Ауробиндо оны жарық сәулелерімен толы құдайлық сана деп түсіндіреді. Аңыз бойынша, патша белгілі бір жағдайларға байланысты өз патшалығынан қуылған соқыр адам. Шри Ауробиндоның пікірінше, бұл Дюматсенаның санасы уақытша жарық патшалығынан қуылғандығын және ақылынан соқыр болып жер бетіне келгенін көрсетеді. Осылайша Шри Ауробиндо аңыздың мағынасына қатысты өз қорытындыларына келді және өзінің жаңа туындысын "Савитри – Аңыз және Символ" деп атады.

Метр және илхам

Шри Ауробиндо өзінің эпостық поэмасын бос өлеңмен жазды, бұл өте икемді метр, ол ырғақ пен әуеннің сан алуан түрлеріне мүмкіндік береді. Бірақ Шри Ауробиндоның шәкірті және ақын К.Д.Сетна бұл метрдің еркіндігі "модернистік кез келген түсініксіз бұрылыстарға" жол бермейтінін айтады. Шри Ауробиндо негізгі ырғақ пен біртүтастық жоқ кез келген еркін өлеңді қабылдамайды. Ол Савитри поэмасында ағылшын бос өлеңінің иамбикалық бес буынды жолын, осы ерекше шабыт үшін ең қолайлы және икемді құрал ретінде бейімдеп қолданғанын түсіндіреді. Ол сондай-ақ, өзін-өзі жеткілікті құрылымға ие, тәуелсіз мәтін бөліктері Шри Ауробиндо стиліне тән екенін, ал оның өлеңдері ерекше дыбыс пен "мантралық" күшке ие болатынын, себебі ол санадан жоғарырақ, интуитивті деңгейлерден жазады деп мәлімдейді.

Үндістан басылымдары

Шри Ауробиндоның түпнұсқа мәтіні Шри Ауробиндоның толық шығармаларының (CWSA) 33 және 34-ші томдары ретінде, сондай-ақ түрлі бір томдық басылымдар түрінде жарық көрді: Шри Ауробиндо, Савитри. Аңыз және Символ. Пондичерри, Шри Ауробиндо ашрамы, 1997.