Кіріспе

Юриспруденция туралы дәрістер, сонымен қатар Әділет, полиция, кіріс және қару туралы дәрістер (1763) – Адам Смиттің ерте дәрістерінен алынған жазбалардан құралған дәрістер жинағы. Онда "Ұлттардың байлығы" атты еңбегінің қалыптасу кезеңіндегі идеялары қамтылған.

Өмірбаян

Адам Смит еңбектері мен хат алмасуының 1976 жылғы Глазго басылымының бір бөлігі ретінде жарияланды. Ол Смиттің 1760-шы жылдардағы лекцияларынан алынған екі жиын лекция жазбаларынан және «Халықтардың байлығы» еңбегінің «Алғашқы нұсқасынан» тұрады. Осы материал бұрын «Халықтардың байлығы» еңбегінің бір бөлігі ретінде, сондай-ақ «Әділет, полиция, кіріс және қару-жарақ туралы» лекциялар жинағы ретінде де жарық көрген.

Қорытынды

Смиттің 1762–1763 жылдары Глазго университетінде оқыған құқық лекциялары оның «азаматтық үкіметтің басшылыққа алуға тиіс қағидаларының теориясын» ұсынады. Смит бойынша, үкіметтің басты мақсаты – әділдікті сақтау; ал «әділдіктің мәні – зиян келтіруден қорғау». Мемлекет жеке тұлғаның өзіне, мүлікке, абыройға және әлеуметтік қарым-қатынастарға құқығын қорғауы тиіс. Смит құқықтану терминін «құқық пен үкіметтің жалпы принциптерінің теориясы» деп нақты анықтайды. Ол сондай-ақ ұлттың заңдарының мәні туралы жалпы ережелер ретінде де анықталады.

І бөлім: Әділет

I бөлім. Көшелік құқық
II бөлім. Ішкі құқық
III бөлім. Жеке құқық

ІІ бөлім: Полиция

Ақшаның, бағалардың және қаржылық операциялардың пайдасы мен зияны осы лекциялар бөлімінде қарастырылады, "өйткені бағаларды реттеу және мемлекеттің ақша шығаруы екеуі де полиция ведомствосының құзырына кірген". I бөлім. Тазалық және қауіпсіздік. II бөлім. Арзандық немесе жеткіліктілік.

Ғылыми сын

Уильям Колдуэллдің пікірінше, лекциялар үш мақсатты қамтиды: олар Смиттің экономикаға қатысты философиясы мен сенімдерін толыққанды түсіндіреді, саяси қоғамдардың тарихи пайда болу себептерін жазуға оны неліктен жетелегенін ашады, сондай-ақ меркантилизм мен Фрэнсис Хатчесонның Смиттің саяси экономика туралы ойларына тигізген әсерін көрсетеді. Хасбах та Лекциялардың Джон Локктан өзгеше Смиттің меншікке қатысты көзқарасын ұсынатынын жазды. Смит меншік жеке адамға емес, керісінше, қоғамда бөлісуге тиіс деп есептейді. "Жерге меншік құқығының түпкілікті көзі жеке адам мен оның еңбегі емес: осы құқықтың бастауы қоғамда". Хасбахтың сөзіне сүйенсек, Смит Локк қолдаған табиғи жағдай және бастапқы келісімшарт доктринасын да қабылдамайды.