Кіріспе

Бұрыштық өлшемдер, әдетте ендік және бойлықты өлшеу үшін қолданылады.

Ондық градустар (DD) – ендік және бойлық географиялық координаттарды градустың ондық бөлшегі ретінде көрсету тәсілі. DD көптеген географиялық ақпараттық жүйелерде (GIS), OpenStreetMap сияқты веб-карталау қолданбаларында және GPS құрылғыларында қолданылады. Ондық градустар градустар, минуттар және секундтар (DMS) белгісімен сексагезималдық градустарды пайдаланудың баламасы болып табылады. Ендік және бойлық сияқты, мәндер тиісінше ±90° және ±180° шегінде болады. Оң ендіктер экватордың солтүстігінде, теріс ендіктер экватордың оңтүстігінде жатады. Оң бойлықтар Бас меридианның шығысында, теріс бойлықтар Бас меридианның батысында орналасқан. Ендік және бойлық әдетте осы ретпен, ендік бойлықтан бұрын көрсетіледі. Ғылыми әдебиетте dLL қысқартылған түрі қолданылады, мәтіндердегі орналасқан жерлер квадрат жақшалар ішіндегі жұп ретінде белгіленеді, мысалы [54.579806, 3.582]. Тиісті ондық разрядтар қолданылады, теріс мәндер дефис (Unicode 002D) арқылы көрсетіледі.

Дәлдік

Жердің жартылай негізгі осьінің радиусы экваторда шамамен тең келеді, нәтижесінде оның шеңбері құрайды. Экватор 360 градусқа бөлінген, сондықтан экватордағы әр градус шамамен тең келеді. Дегенмен, экватордан полюске қарай жылғанда, бір градус ұзындығы ендіктің косинусына көбейтіледі, бұл қашықтықты қысқартады және полюсте нөлге жақындайды. Экваторда белгілі бір дәлдік үшін қажетті ондық таңбалар саны:

+ Дәлдік дәрежесі Ұзындығына қатысты ондық таңбалар Ондық градустар DMS Бұл масштабта анық танылатын нысан Солтүстік/Оңтүстік немесе Шығыс/Батыс экваторда Шығыс/Батыс 23°N/S Шығыс/Батыс 45°N/S Шығыс/Батыс 67°N/S 0 1.0 1° 00′ 0″ ел немесе үлкен аймақ 111 км 102 км 78.7 км 43.5 км 1 0.1 0° 06′ 0″ үлкен қала немесе аудан 11.1 км 10.2 км 7.87 км 4.35 км 2 0.01 0° 00′ 36″ қала немесе село 1.11 км 1.02 км 0.787 км 0.435 км 3 0.001 0° 00′ 3.6″ аудан, көше 111 м 102 м 78.7 м 43.5 м 4 0.0001 0° 00′ 0.36″ жеке көше, үлкен ғимараттар 11.1 м 10.2 м 7.87 м 4.35 м 5 0.00001 0° 00′ 0.036″ жеке ағаштар, үйлер 1.11 м 1.02 м 0.787 м 0.435 м 6 0.000001 0° 00′ 0.0036″ жеке адамдар 111 мм 102 мм 78.7 мм 43.5 мм 7 0.0000001 0° 00′ 0.00036″ коммерциялық зерттеулердің практикалық шегі 11.1 мм 10.2 мм 7.87 мм 4.35 мм 8 0.00000001 0° 00′ 0.000036″ мамандандырылған зерттеулер 1.11 мм 1.02 мм 0.787 мм 0.435 мм

Ондық градустардағы 4 ондық таңбаға дейінгі мән экватордағы дәлдікке сәйкес келеді. Ондық градустардағы 5 ондық таңбаға дейінгі мән экватордағы дәлдікке сәйкес келеді. Биіктік те шағын қате енгізеді: биіктікте радиус және беттік қашықтық 0,001 немесе 0,1% -ға артады. Жер дөңгелек болмағандықтан, координаталардың ұзындық бөлігінің дәлдігі экватордан алысқан сайын артады. Ендік бөлігінің дәлдігі осы деңгейде өспейді, бірақ нақтырақ айтқанда, 1 секундтық меридиан доғасының ұзындығы сұраныстағы нүктенің ендігіне байланысты. Экватор мен полюс арасындағы 1 секундтық меридиан доғасының ұзындығының айырмашылығы Жердің шар тәрізді екендігіне байланысты шамамен тең.