Кіріспе

Генри Артур Джонстың «Дайн ханымның қорғанысы» пьесасы – британдық драматург Генри Артур Джонстың төрт актілі қоғамдық пьесасы (дегенмен, оның кейбір ерекшеліктері мелодрамаға жақын).

Бірінші қойылым

Бұл пьеса алғаш рет 1900 жылғы 9 қазанда Лондонның «Уиндхам» театрында қойылып, 209 қойылымға дейін сахналады. Алғашқы актерлік құрамында сэр Дэниел Карререт рөлінде Чарльз Уиндхам, леди Истни рөлінде Мэри Мур және миссис Дейн рөлінде Лена Эшвелл болды (осы рөлдегі ойнауы Лена Эшвеллдің актерлік мансабын бастап берді). Гастрольдік труппа 1900 жылдың 31 желтоқсанынан 1901 жылдың сәуіріне дейін АҚШ-та өнер көрсетті.

Құрылымы мен орнын

Пьеса төрт актіден тұрады. Барлық оқиға Лондоннан жиырма бес шақырымдай қашықтықтағы, Саннингвотер деген ойдан шығарылған ауылда өтеді. Бірінші және екінші актілер Леди Истнидің көк түсті қонақ бөлмесінде, екі-үш апта айырмасымен көрсетіледі. Үшінші және төртінші актілер келесі сәрсенбі күні түстен кейін және сенбі күні кешке сэр Дэниел Картереттің кітапханасында өтеді.

Сюжет

Бұл оқиға әйелі Дейннің әйгілі судья сэр Дэниелдің асырап алған ұлы Лайонелге құда түсуіне байланысты. Саннингвотерде жас жесір әйелдің шын мәнінде Фелисия Хиндермарш екендігі туралы қауесет тарады. Ол Венада тұрмысқа шыққан ер адаммен болған қарым-қатынасынан кейін қайғылы дау-жанжалға ұшыраған екен. Сэр Дэниел некеге келісім беруден бұрын, қауесеттерді тоқтатып, миссис Дейннің абыройын ақтаруға тырысады. Леди Истни сияқты басқалармен бірге, судья ретіндегі тәжірибесіне сүйене отырып, миссис Дейннің өткеніне қатысты тергеу жұмыстарын бастайды. Миссис Дейн өзінің кім екенін растайтын сенімді дәлелдер келтіреді және барлық қатысушылар оның кінәсіздігіне көз жеткізеді. Бірақ, соңында сэр Дэниелдің кәсіби тәсілі әйелі Дейннің нағыз кім екенін танымал қарсы сұрақтар кезінде ашып көрсетеді. Сэр Дэниел оның айтқанына сеніп, тек соңғы егжей-тегжейлі мәліметтерді білуді қалайды. Миссис Дейннің аузынан шығып кеткен сөз («Бізде тәрбиешілер болған»), оның жасыруға тырысқан туысының бар екенін көрсетеді. Бұл сэр Дэниелді дұрыс жолға салады, ол шеберлікпен және аяусыздықпен ізін суырып салады, соңында оның Фелисия Хиндермарш екенін және қайтыс болған туысының кімлігін қабылдағанын мойындатады. Шындық құпия сақталады (көбінесе леди Истнидің араласуының арқасында), және миссис Дейннің Саннингвотердегі абыройы қайта қалпына келтірілуі мүмкін. Дегенмен, Лайонельмен неке қию мүмкін болмағандықтан, олар оның ауылдан кетуі керек деп шешеді, ол да оған бағынады.

Перспективада

Пьеса, Артур Уинг Пинеро сияқты драматургтердің, Виктория дәуірінің соңы мен Эдвард дәуірінің басындағы туындыларының дәстүрінде жазылған. Бұл пьесалардағы көптеген әйелдер сияқты ("Екінші миссис Танкерей" пьесасындағыдай), өткен қателіктері үшін жазаға тартылатын, "құлаған" немесе "өткені бар" әйел бейнесі орталық орында. Миссис Дэн, осы пьесалардағы көптеген әйелдер сияқты өліп немесе суицид жасамай, тек туған қаласына жер аударылады, ал неке бұзылады.

Қабылдау

"Миссис Дэйннің қорғанысы" көбінесе жақсы қабылданып, бірақ оның ұстанатын моральдық қағидалары Джордж Бернард Шоу немесе Уильям Арчердің пьесаларын көрген жас, көңілді көрермендерге көнекешті көрінуі мүмкін. "Миссис Дэйннің қорғанысы" фильмінің бірнеше кинонұсқасы бар. Біріншісі – 1918 жылы шыққан қара-ақ үнсіз фильм, режиссері Хью Форд, басты рөлдерде Паулин Фредерик Миссис Дэйн рөлін, Фрэнк Лози сэр Дэниел рөлін, ал Мод Тернер Гордон Леди Истни рөлін сомдады. Тағы бір қара-ақ фильм "Миссис Дэйннің қорғанысы" А. В. Брамбл продюсерлігімен 1933 жылы шықты, онда Жорна Барри Миссис Дэйн рөлін, Базил Гилл сэр Дэниел рөлін, ал Эвелин Уолш Холл Леди Истни рөлін ойнады.