Ақабия ибн Махалалел: Нанымдары үшін күрескен ғалымның өмірі мен тұғырлары

Кіріспе

Акабия бен Махалел, еврей дін мұғалімі, шамасы, екінші танайлық буынға (бірінші және екінші ғасырлар) жатқан. Мишна оны кейбір халахот бойынша пікірлерін батыл және тұрақты түрде қорғаған адам ретінде бейнелейді, тіпті көпшілік әріптестері басқа дәстүрлерді ұстанған жағдайларда да, себебі бұл пікірлер оның алдыңғыларынан жеткен дәстүрлерге негізделген. Бір күні көпшілік одан өзгеше пікірлерінен бас тартуды талап етті, бірақ ол бас тартты. Оған, егер ол осы талапқа бағынса, Әв Бейт Дин (сот төрағасы) лауазымына көтерілетіні айтылды, бірақ Акабия бұл ұсынысты қабылдамай: «Мен өмір бойы ақымақ деп аталуды бір сәт күнәкар болудан артық көремін» деді. Немесе, «Олар оған жалған сусын берді» дегенді білдіруі мүмкін. Осылайша, Акабияның осы сөздері оларды ренжітті, сол себепті ол ниддуй (оқшаулау, қауымнан шығару) жазасына кесілді. Ол өмірінің соңына дейін осы жазаны көтерді, өйткені өз нанымынан бас тартпады. Бірақ, өлер алдында ол ұлына, тіпті ол өзі қарсылық көрсеткен жағдайларда да, көпшіліктің пікірін қабылдауды кеңес берді. Ұлының осы айқын қайшылыққа таңғалуын көрген марқұм дана былай деді: «Мен өз дәуірімдегі мектептердің көпшілігінен дәстүрімді алдым, қарсыластарым да солай алды. Мен алған дәстүрге сәйкес өмір сүруге міндеттімін, олар да өз дәстүрлеріне міндетті. Бірақ сен менің де, қарсыластарымның да дәстүрлерін естідің, азшылықтың да, көпшіліктің де пікірлерін білдің. Сондықтан жеке пікірлерді қабылдамай, көпшіліктің көзқарасын қабылдауың керек». Акабияның тағы бір ерекшелігі – ол жеке адамның лайықтылығына үлкен мән берді. Өлім төсегінде ұлынан ақылмандарға оны ұсынуын өтінгенде, ол бас тартты. Ұлы әкесінің оны ұсынуға лайық емес деп тапқан қандай да бір кемшілігі бар ма деп сұрады, ал Акабия: «Жоқ! Бірақ сенің ісің сені қабылданатын етеді, немесе сені жек көрінетін етеді» деді. Бұл сөз, қауымнан шығарылған адамның ғибадатхана ауласына кіруіне тыйым салатын заңға негізделген, кейінірек сөзбе-сөз қабылданып, халахикалық пікірталастар мен түсіндірмелерге, сондай-ақ Акабияның жасы туралы гипотезаларға әкелді. Басқа жерде былай делінген: «Акабия қауымнан шығарылған деуші әркім көктегі сот алдында жауап беруге тиіс». Бұл пікір Яһуда б. Бетера І-ге дұрыс емес жатқызылған, және Акабияның жас кезіне қатысты қорытындылар осы қателікке байланысты жасалған.

Akabia ben Mahalalel , was a Jewish religious teacher, probably of the second tannaitic generation (1st and 2nd centuries). The Mishnah portrays him as a man who fearlessly and persistently maintained opinions on some halakhot, even in cases where different traditions were held by the majority of his colleagues, because those opinions were founded on traditions he had received from his predecessors. On one occasion the majority demanded that he renounce his divergent opinions, but he refused. It was even intimated to him that in the event of his compliance he would be elevated to the position of Av Beit Din (president of the court), but Akabia rejected the proposition, remarking, "I would rather be called a fool all my lifetime than be a sinner for one moment." or it might mean "They gave her a sham to drink." The memory of those chiefs being held in esteem, Akabia's insinuation gave offense; wherefore the sentence of nidduy (isolation, excommunication) was passed on him. This he bore to the end of his days rather than violate his convictions. However, before his death, he admonished his son to submit to the views of the majority, even in the cases where he himself had shown such persistent opposition. His son expressing surprise at so apparent an inconsistency, the dying sage replied: "I have received my tradition from a majority of a school in my days, and so have my opponents. I was bound to conform to the tradition I had received; and so are they bound by their tradition. But thou hast heard the traditions both from myself and from my opponents; from a minority and from a majority, and it is proper for thee to reject the opinions of the individual and adopt the views of the majority". Another characteristic trait of Akabia was the great stress he laid on personal merit. When, on his deathbed, he was requested by his son to recommend him to the sages, he declined to do so. His son inquired whether his father had discovered in him any trait which rendered him unworthy of such recommendation; and Akabia's reply was, "No! but your own deeds will make you welcome, or your own deeds will make you obnoxious". This expression, which is based on the law forbidding an excommunicated person to enter the Temple court, was in later days taken literally, and gave rise to forced halakhic discussions and comments, as well as to hypothetical speculations about the age of Akabia. Elsewhere it is said, "Whoever asserts that Akabia was ever excommunicated will have to answer before the tribunal of heaven." This observation is wrongly attributed to Judah b. Betera I, and conclusions as to Akabia's early age are erroneously deduced from this attribution.

Ұстазы

Үш нәрсе туралы ойланыңыз, онда күнәға ұшырамайсыз: қайдан келгеніңізді, қайда бара жатқаныңызды және кімнің алдында жауап беруге және есеп беруге міндетті екеніңізді біліңіз. «Қайдан келгеніңіз» – иісі жаман тамшыдан; «қайда бара жатқаныңыз» – құрттар мен жәндіктер мекендейтін жерге; «кімнің алдында жауап беруге және есеп беруге міндетті екеніңіз» – бар патшалардың патшасы, Қасиетті, Оған медеу болсын! Осы нақылдан және жоғарыда тізілген халахоттан басқа, одан ештеңе жеткен жоқ.