Кіріспе

Бір автордың басқа авторлардың еңбектеріне сілтеме жасауы. Әдебиет теориясында цитирование – автордың басқа авторлардың еңбектеріне сілтеме (цитата) жасауы. Кейбір еңбектер жоғары цитированиелы (көптеген сілтемелер мен басқа еңбектерден цитаталарды жиі пайдаланады), ал басқалары басқа авторларға немесе мәтіндерге тікелей сілтемелерсіз, өз алдына тұрғандай көрінеді. Мысалы, аргентиналық жазушы Хорхе Луис Борхес сияқты кейбір жазушылар өте жоғары цитированиелы (Борхес өзінің әңгімелеріне жиі цитаталар мен түсіндірмелер енгізген, олардың көпшілігі ойдан шығарылған). Цитирование көбінесе постмодернизмнің, әсіресе оның поп-мәдениеттегі көріністерінің ерекшелігі ретінде қарастырылады (мысалы, «Симпсондар» немесе «Mystery Science Theater 3000» сияқты телешоулардың цитаталар мен сілтемелерді қаншалықты жиі қолданатынын қарастырыңыз).

Қайталанатындық

Сын-пикир теориясында цитаталық кейде Жак Дерриданың "Қолтаңба оқиғасы және контекст" атты эссесіндегі қайталанатындық туралы түсінігіне сілтеме жасайды, онда ол қолтаңбаның ең маңызды ерекшелігі – оның танылатын формасы болуы және қайталана алуы екенін айтты. Бірақ қолтаңба танылатын және қайталанатын формаға ие болған соң, оны көшіруге немесе жалған жасауға болады. Яғни, қолтаңба түпнұсқаның нағыз ниетін растауға тиіс болса да, бір мезгілде нағыз емес көшірме жасау мүмкіндігін де тудырады. Дерриданың концепциясы – ол осы концепция ойынға енген сәттен бастап, себепті болып кететіндіктен, концепция емес деп есептейді – Дж. Л. Остиннің "сертсіз" орындаушылық сөздердің, мысалы, пьесада немесе поэмада айтылғанда, нағыз орындаушылыққа "паразиттік" болып келетіні және заңды деп есептелмейтіні туралы күмәнді талабынан туындайды. Остин айтқандай, егер театр сахнасында дін қызметкерінің рөлін ойнап жүрген актер екі актерге: «Мен сендерді күйеу және әйел деп жариялаймын», – десе, олар осы арқылы үйленген болып есептелмейді. Дерриданың пікірінше, бұл тек проблема емес – актерлер үйленген жоқ, бірақ кейіпкерлер үйленді, – тілдің коммуникативтік функциясының өзегі сөздерді цитаталау, қайталау, пайдалану және орындаушылық сөздерді қайта орындау болып табылады. Джудит Батлер кейін осы ұғымды алып, гендерлік теорияға қолданды, гендер – бұл негізінен қойылым, гендердің барлық бұрынғы қойылымдарының цитатасы. Адамның туа біткен және табиғи ерекшеліктеріне куәлік етудің орнына (ер немесе әйел ретінде), гендер гендердің нағыз емес немесе пародикалық цитаталарының мүмкіндігін растайды (мысалы, драг-қойылымдарда).