Сасани империясының Сакастан провинциясы: орналасқан жері, көршілес аймақтар, әкімшілік құрылымы (марзбан, Саканшах) тарихы. Сәскенилер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сасани империясының провинциясы
Province of the Sasanian Empire
Сақастан (сонымен қатар Сагестан, Сагистан, Сеян, Сегистан, Систан және Сиджистан деп те аталады) – Немроз аймағында орналасқан, соңғы антик дәуірдегі Сасани провинциясы. Провинция батыста Кирманмен, солтүстік-батыста Спаханмен, солтүстік-шығыста Кушаншахрмен және оңтүстік-шығыста Туранмен шектесетін. Провинцияның әкімі марзбан атағын алған. Губернатор сонымен қатар «Сақаншах» (сактардың патшасы) атағын да иеленген, бұл атақ шамамен 459/60 жылдары жойылған.
Sakastan (also known as Sagestān, Sagistan, Seyanish, Segistan, Sistan, and Sijistan) was a Sasanian province in Late Antiquity, that lay within the kust of Nemroz. The province bordered Kirman in the west, Spahan in the north west, Kushanshahr in the north east, and Turan in the south east. The governor of the province held the title of marzban. The governor also held the title of "Sakanshah" (king of the Saka) until the title was abolished in ca. 459/60.
Этимология
"Сақастан" сөзі "сақтардың жері" дегенді білдіреді, бұл скифтер тобы б.з.б. 2-ші ғасырдан 1-ші ғасырға дейін Иран үстірті мен Үндістанға көшіп, "Индо-скифтер патшалығы" деп белгілі болған мемлекет құрды. Зороастризмнің пахлави тілінде жазылған "Бундахишн" кітабында бұл провинция "Сейянсих" деп көрсетілген. Иранды арабтар басып алғаннан кейін провинция "Сижистан" деп, содан кейін "Систан" деп аталды, және ол әлі күнге дейін Ирандағы провинция болып табылады (Систан және Белуджистан провинциясы).
The word "Sakastan" means "the land of the Saka", a Scythian group which from the 2nd century BC to the 1st century migrated to the Iranian Plateau and India, where they carved a kingdom known as the Indo Scythian Kingdom. In the Bundahishn, a Zoroastrian scripture written in Pahlavi, the province is written as "Seyansih". After the Arab conquest of Iran, the province became known as "Sijistan" and later as "Sistan", which still remains a province to this day in Iran (Sistan and Baluchestan Province).
Тарих
Облыс шамамен 240 жылы, Шапур I (240–270 жылдары билеген) тұсында, оның империясын орталықтандыру ниетінің бір бөлігі ретінде құрылды. Осыған дейін, облыс Парфян Сурен патшалығының билігінде болды, оның билеушісі Ардашир Саканшах Шапурдың әкесі Ардашир I (224–242 жылдары билеген) тұсында Сасанидтердің вассалына айналды. Ардашир I сонымен қатар ежелгі Зранг қаласын қайта салды, ол облыстың астанасы болды. Шапурдың ұлы Нарсех облыстың губернаторы болып тағайындалған алғашқы адам болды және 271 жылға дейін, Сасани ханзадасы Хормизд жаңа губернатор болып тағайындалғанға дейін билік етті. Кейін, шамамен 281 жылы Хормизд өзінің туысы Бахрам II-ге (274–293 жылдары билеген) қарсы көтерілді. Көтеріліс кезінде Сақастан халқы оның қолдаушыларының бірі болды. Дегенмен, Бахрам II 283 жылы көтерілісті басып, өзінің ұлы Бахрам III-ті облыстың губернаторы етіп тағайындады. Шапур II билігінің басында (309–379 жылдары) ол өзінің бауыры Шапур Сақаншаһты Сақастанның губернаторы етіп тағайындады. Перроз I (459–484 жылдары билеген) өзінің билігінің алғашқы кезеңінде облыстағы династиялық билікке нүкте қойып, оның орнына Каренидті губернатор етіп тағайындады. Бұл тағайындаудың себебі – облыстағы отбасылық жанжалдарды болдырмау және облыстың тікелей бақылауын күшейту болды. Персияны мұсылмандар басып алған кезде, Сасанидтердің соңғы патшасы Яздегерд III 640-шы жылдардың ортасында Сақастанға қашып келді, онда оған облыстың губернаторы Апарвиз (көп жағдайда тәуелсіз) көмектесті. Алайда, Яздегерд III Апарвиз төлемеген салық ақшасын талап еткен соң, бұл қолдауды тез жоғалтты.
The province was formed in ca. 240, during the reign of Shapur I (r. 240–270), as part of his intention to centralise his empire before that, the province was under the rule of the Parthian Suren Kingdom, whose ruler Ardashir Sakanshah became a Sasanian vassal during the reign of Shapur's father Ardashir I (r. 224–242), who also had the ancient city Zrang rebuilt, which became the capital of the province. Shapur's son Narseh was the first to be appointed as the governor of the province, which he would govern until 271, when the Sasanian prince Hormizd was appointed as the new governor. Later in ca. 281, Hormizd revolted against his cousin Bahram II (r. 274–293). During the revolt, the people of Sakastan was one of his supporters. Nevertheless, Bahram II managed to suppress the revolt in 283, and appointed his son Bahram III as the governor of the province. During the early reign of Shapur II (r. 309 379), he appointed his brother Shapur Sakanshah as the governor of Sakastan. Peroz I (r. 459–484), during his early reign, put an end to dynastic rule in province by appointing a Karenid as its governor. The reason behind the appointment was to avoid further family conflict in the province, and in order to gain more direct control of the province. During the Muslim conquest of Persia, the last Sasanian king Yazdegerd III fled to Sakastan in the mid 640s, where its governor Aparviz (who was more or less independent), helped him. However, Yazdegerd III quickly lost this support when he demanded tax money that Aparviz had failed to pay.
Арабтардың жаулауы
650 жылы Кирманды жақында бағындырған Абдалла ибн Әмір Раби ибн Зияд Харитиді Сақастанға жорыққа жіберді. Біраз уақыттан соң ол Кирман мен Сақастан арасындағы шекаралық қала Заликке жетіп, қаланың дехқанын Рашидун билігін мойындауға мәжбүр етті. Одан кейін ол "Тарих и Систан" кітабында есімдері аталатын атақты от ғибадатханасы бар Каркуя бекінісінде де осылай істеді. Содан кейін ол провинциядағы жерді жаулауды жалғастырды. Осыдан кейін ол Зрангты қоршады, ал қаланың сыртындағы қырғын шайқастан кейін Апарвиз бен оның жауынгерлері бағынды. Апарвиз Рабиге келісім шарттарын талқылауға келгенде, ол екі қаза тапқан сарбаздың денесін орындық ретінде пайдаланып отырғанын көрді. Бұл Апарвизді үлкен қорқынышқа біртүрлі қалтыртты, ол Сақастан халқын арабтардан сақтау үшін, зор салық – 1000 алтын ыдысқа толы 1000 құл жігітін беру шартымен арабтармен бейбіт келісімге келді. Осылайша Сақастан Рашидун халифатының бақылауына көшті.
In 650/1, Abd Allah ibn Amir, who had recently conquered Kirman, sent Rabi ibn Ziyad Harithi to an expedition in Sakastan. After some time, he reached Zaliq, a border town between Kirman and Sakastan, where he forced the dehqan of the town to acknowledge Rashidun authority. He then did the same at the fortress of Karkuya, which had a famous fire temple, which is mentioned in the Tarikh i Sistan. He then continued to seize more land in the province. He thereafter besieged Zrang, and after a heavy battle outside the city, Aparviz and his men surrendered. When Aparviz went to Rabi to discuss about the conditions of a treaty, he saw that he was using the bodies of two dead soldiers as a chair. This horrified Aparviz, who in order to spare the inhabitants of Sakastan from the Arabs, made peace with the Arabs in return for heavy tribute, which included a tribute of 1,000 slave boys bearing 1,000 golden vessels. Sakastan was thus under the control of the Rashidun Caliphate.
Халық және дін
Ахеменидтер дәуірінде Сақастан (кейін Дрангиана аталды) парсыландырылған шығыс ирандық топ – Дрангиандармен қоныстандырылған. Б.з.д. 2-ші ғасырынан 1-ші ғасырына дейін Сақастанға сақ тайпаларының және бірқатар парфянның көптеп келуі болды, бұл, Бруннердің айтуынша, "аймақтың бұрынғы халқының құрамын өзгертіп, жаңаша қалыптастырды". Сақастан тұрғындарының көп бөлігі зороастризм дінін ұстанса, қалғандары несториандық христиандар еді.
During the Achaemenid period, Sakastan (then known as Drangiana), was populated by a Persianized east Iranian group known as the Drangians. From the 2nd century BC to the 1st century, Sakastan saw a huge influx of Saka tribesmen and also some Parthians, which, in the words of Brunner, "reshaped the region's older population pattern". The inhabitants of Sakastan were mainly Zoroastrian, while a minority of them were Nestorian Christians.
Сурен әулеті
Сурендер әулеті – парфяндық ақсүйектер әулеті, Парфияға, содан кейін Сасанидтер империясына қызмет еткен. Сурендер әулеті Сасанидтер империясының жеті парфяндық руының құрамына кірді. Әр ру империяның әртүрлі аймақтарында жерге ие болды, ал Сурендерлер Сақастанның бір бөлігінде жер иеленді.
The House of Suren, a Parthian noble family that served the Parthian and later the Sasanian Empire, was part of the seven Parthian clans of the Sasanian Empire—each family owned land in different parts of the empire, the Surens owning land in parts of Sakastan.
Меңті
Шапур II кезінде Сақастан аймағында Сасанидтер монета соғылатын орын ашылды (монета белгісі: SKSTN, S, SK). Кавад I-нің (488–496 жылдары билеген) алғашқы тұсында бұл монета провинциялық астана Зранг қаласына көшірілді (монета таңбасы: ZR, ZRN, ZRNG).
Under Shapur II, a Sasanian mint was established in Sakastan (mint mark: SKSTN, S, SK). From the first reign of Kavad I (r. 488–496) onwards, this mint was located at the provincial capital Zrang (mint mark: ZR, ZRN, ZRNG).