Иран тарихы
-
7-19 ғасырларда Ауғанстанды мұсылман басып алуы
Ауғанстанның 7-19 ғасырлардағы мұсылман басып алуы: тарих, Парсыны жаулау, Хорасан мен Систанның исламизациясы, және географиялық кеңею.
-
Парсы: Иран халқының этникалық тобы
Парсы – ірі ірандық этнос, Иран халқының көп бөлігін құрайды. Тарихы, мәдениеті, ғылымы мен тілі туралы мағлұматтар. Иран тарихы, парсы мәдениеті.
-
Сафавилер әулеті: Иран тарихындағы маңызды кезең
Сафави әулеті: Иран тарихындағы маңызды кезең (1501-1736). Шиа исламын мемлекеттік дін ретінде орнатып, қазақша мәдениетке әсер еткен. Иранның күшті дәуірі.
-
Кавказ Алабаниясы: Көне мемлекет және тарихы
Кавказ Албаниясы – ежелгі мемлекет, қазіргі Әзірбайжан аумағында орналасқан. Тарихы, этнонимдері (Ағуанк, Алуанк) және грек-римдік атаулары туралы ақпарат.
-
Сафави әулеті және тегінің тарихы
Сафави әулеті: парсы тегі, мағынасы, "Сафи" есімімен байланысы, "Сафа" мен суфизмнің этимологиясы. Тарих, генеалогия, тіл білімі.
-
Көне парсы тілі: Тарихы мен жазбалары
Көне парсы тілі – ежелгі иран тілдерінің бірі, орта парсының атасы. Ахеменид дәуірінде (б.з.д. 600-300 жж.) қолданылған, санскритке жақын тіл.
-
Шығарып жіберу және жер аудару тарихы
Депортация: елден қуу, қылмыскерлерді қайтару. Мағынасы уақыт және елге қарай өзгереді. Тарихи деректер шектеулі. Қуылған адам – депортты.
-
Саффарилер әулеті: Иран тарихындағы билік және күрес (Saffariler äuletі: İran tarihyndağı bіlіk jane küres)
Саффаридтер династиясы (861-1002): Парсы тарихы, Хорасан мен Ауғанстанды билеген ортағасырлық әулет. Яқуб ибн Лейс әулеттің негізін қалаушы.
-
Ирандағы ежелгі Tus қаласы
Түс – Иранның ежелгі қаласы, Машхад маңында орналасқан. Гректерде Сусия деп аталған, 5 ғасырда аймақтағы ең ірі қала болған. Тарихымен танысыңыз!
-
Әзербайжан түрктері: тарихы мен этнографиясы
Әзербайжандықтар – түркі тілдес халық, негізінен Иранның солтүстік-батысы мен Әзербайжан Республикасында қоныстанған. Шиа мұсылмандары, әзербайжан тілінде сөйлейді.
-
Адиабененің тарихы мен мәдениеті
Адиабен – Месопотамиядағы б.з.д. 164-379 ж. аралығындағы патшалық. Сасани империясымен шартты түрде провинцияға айналды. Тарих, мәдениет туралы ақпарат!
-
Ағылшын тіліндегі парсы сөздерінің тарихы
Қазақ тілінде: Ағылшын тіліне парсы тілінен келген сөздер: тарихы, мәдени байланыстар, тілдер арқылы таралу жолдары. «Жаннат» сияқты сөздердің шығу тегі.
-
Иран мифологиясындағы Араш мергеннің қаһармандық бейнесі
Иран мифологиясындағы Арaш мерген – Иран мен Тұран шекарасын белгілеген қаһарман. Аңыз бойынша, ол өмірін құрбан етіп, ұзаққа созылған жебе атыпты.
-
Қарым Хан Занд: Парсының қайта құлпытану дәуірінің негізін қалаушысы
Мохаммед Карим Хан Занд: Иранды басқарған Занд әулетінің негізін қалаушы (1751-1779). Елді тыныштыққа, қауіпсіздікке және өркендеуге жеткізді. Тарих, Иран.
-
Занд әулеті: Парсы тарихының бір парасы (Zand äuletі: Parsy taryhynyñ bir parasy)
Занд әулеті: Иран тарихындағы 1751-1794 жылдар аралығындағы билік. Кәрім Хан Занд тұсындағы гүлдену, аумақтық кеңею және Иранның тыныш өмірі.
-
Пәдишах аталығының тарихы мен мағынасы
Пәдишах – парсы текті жоғары мәртебелі патша титулы. Мағынасы, тарихы, және қолданылу аймақтары туралы толық ақпарат алыңыз.
-
Парсаң: тарихи қашықтық өлшемі
Ежелгі парсы шақырымы – парасаң: қашықтықты өлшеу бірлігі, шамамен 4.8-5.6 км. Тарихы, қолданылуы және Геродоттың деректері туралы біліңіз.
-
Бабақ Хоррамдин: Иран революционерінің тарихы
Бабак Хоррамдин: 9 ғ. парсы революционері, Аббасид халифатына қарсы күресші. Иранның тарихы, діні және тәуелсіздік қозғалысы туралы мағлұмат.
-
Патшалар патшасы
Патшалар патшасы – ежелгі монархтар титулы. Тарихы Ближний Шығысқа дейін жетеді, Парсы, Грекия, Үндістан, Эфиопия империяларында қолданылған. Императормен тең.
-
Парсы шығанағын атау дауы және географиялық талас
Парсы шығанағы атауын Иран мен Араб елдері арасындағы дау. Тарихи атау, саяси себептер, араб ұлтшылдығының ықпалы – мақалада толық ақпарат.
-
Хұзістан атауының тарихы мен этимологиясы
Хұзестан – Иранның оңтүстік-батыс провинциясы. Аты Эламит халқының «Хузи» тайпасынан, немесе қант өндірісінен шыққан. Тарихы, географиясы және аумақтық атаулары.
-
Сасанидтік сәулет өнері
Сасанидтік архитектура: Иран өркениетінің шарықталуы, б.з. 224-651 ж. мұрасы. Ислам архитектурасына әсер еткен ежелгі Персия стилі.
-
Сасани империясының Хварваран аймағы және оның құрамы
Хуарваран: Сасани империясының әскери аймағы, қазіргі Ирак территориясын қамтыды. Суару шаруашылығы өркендеген, Ирак атауы қолданылмаған кезең.
-
Оңтүстік Ауғанстан тарихи аймағы – Зәбулистан
Оңтүстік Ауғанстандағы тарихи Забулистан аймағы: географиясы, тарихы, Газни қаласымен байланысы, Сстан және Хорасан шекарасы. Zabul провинциясының түбі.
-
Иран Исфаханының армян ауданы: Жаңа Джулфа тарихы
Иран, Исфахан: Армянский квартал Нова-Джульфа – история, переезд 150 тыс. армян из Джульфы по указу Аббаса Великого. Культурное наследие.
-
Иранның ежелгі қаласы Истахр тарихы
Иранның Фа́рс провинциясындағы ежелгі Истахр қаласы: тарихы, Сасанилер империясының астанасы, арабтар шабуылына қарсы қарсылық. Қызықты мәліметтер!
-
Парсы державасының күрд вассалдығы: Ардалан әулетінің тарихы
Күрдістан Ардалан: Парсының күрд тәуелділігі (14-19 ғ.). Санжандж астанасы, Горани тілі – әдебиет тілі. Қажар империясына адал болған.
-
Иранның Исламға қабылдануы және мәдени өзгерістері
Иранның исламға қабылдануы: Сасани империясының жаулануы, мәдени өзгерістер, перс әдебиетінің гүлденуі. Ислам мен ежелгі дәстүрлердің үйлесімі.
-
Парсы тілі мен әдебиеті: тарих және дамуы
Парсы тілі мен әдебиетін зерттеу: тарихы, мәдениеті, тілдің дамуы (авеста әліпбиі). Ирантанудан ерекшелігі, діни мұрасы туралы біліңіз.
-
Иран мен Ирактағы ежелгі жауынгерлер тобы: Аyyарлар
Айярлар – 9-12 ғасырлардағы Иран мен Ирак аймағындағы жауынгерлер тобы. Футувва ұйымдарымен байланысты, көшпенділер ретінде танымал. Тарих, әскери өнер.
-
Иранның әскери тарихы: ежелгі дәуірден Сасанилерге дейін
Иранның әскери тарихы: мыңжылдықтар бойғы соғыстар, көне державалар (Элам, Парфия, Селевкилер) мен жеңістер, жеңілістер туралы маңызды мәліметтер.
-
Сасани империясының Сакастан провинциясы
Сасани империясының Сакастан провинциясы: орналасқан жері, көршілес аймақтар, әкімшілік құрылымы (марзбан, Саканшах) тарихы. Сәскенилер туралы ақпарат.
-
Қыпшақ шаһының тарихы: Хорезмшахтар дәуірі
Хуаразмшахтар – Орталық Азия Хуаразм аймағының ежелгі билеушілерінің тарихи атағы. Әулеттер, мағынасы, тарихы туралы мағлұматтар.
-
Мардавидж: Зияри әулетінің негізін қалаушысы
Мәрдавиж: Иранның зияри әулетінің негізін қалаушы (930-935). Зороастрийлік патшалық құруға тырысқан, Аббасидтерден Иранды жаулап алған тұлға.
-
Парфия империясы: Тарих және мәдениеті
Парфия империясы (б.з.д. 247-224 жж.): тарихы, құрылуы, кеңеюі, Самарқан жолындағы сауда орталығы ретіндегі маңызы. Иран мәдениеті.
-
Marzban
-
Anti-Iranian sentiment
-
Rawadid dynasty
-
Mazun (Sasanian province)