Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұжымдық мінез-құлықтың қысқа мерзімдік, қарқынды танымалдыққа ие болып, кейін жойылуы.
Collective behavior that achieves intense short lived popularity and then fades away
Мода, тренд немесе қызу – мәдениет, ұрпақ немесе әлеуметтік топ ішінде дамып, адамдар тобының қысқа уақыт ішінде бір құштарлыққа ынталы түрде еріп жүруінің кез келген түрі. Мода – бұл қысқа ғана уақытқа танымал болып, содан кейін жоғалып кететін нәрселер немесе мінез-құлық. Мода көбінесе кенеттен, жылдам таралып, қысқа өмір сүретін құбылыс ретінде қарастырылады. Оған диеталар, киім, шаш үлгілері, ойыншықтар және тағы да басқалары жатады. Тарих бойындағы танымал модалардың мысалдары – йо-йо, хула-хуп сияқты ойыншықтар, сондай-ақ макарена, флос және твист сияқты билер. Мода әдет-ғұрыптар мен салтықтарға ұқсас болғанымен, олардан гөрі аз ұзаққа созылады. Көбінесе, бір әрекет немесе мінез-құлықтың өзінің топта танымал немесе қызықты болып көрінуіне немесе әлеуметтік желілерде жиі жарнамаланатын "стильді" деп есептелуіне байланысты пайда болады. Мода, оны қабылдаған адамдардың саны артып, көзге түсетіндей болғанда "тарап кетеді" делінеді. Жаңалықтың жаңалық емес екені сезілген кезде мода тез жоғалып кетеді. Танымал тұлғалар да модаға әсер ете алады, мысалы, Опраның кітап клубының үлкен әсері. Кейбіреулер тренд терминін модамен теңейді, бірақ мода көбінесе жылдам және қысқа мерзімді мінез-құлықты білдірсе, тренд ұзақ мерзімді немесе тіпті тұрақты өзгеріске айналады.
A fad, trend, or craze is any form of collective behavior that develops within a culture, a generation or social group in which a group of people enthusiastically follow an impulse for a short time period. Fads are objects or behaviors that achieve short lived popularity but fade away. Fads are often seen as sudden, quick spreading, and short lived events. Fads include diets, clothing, hairstyles, toys, and more. Some popular fads throughout history are toys such as yo yos, hula hoops, and fad dances such as the Macarena, floss and the twist. Similar to habits or customs but less durable, fads often result from an activity or behavior being perceived as popular or exciting within a peer group, or being deemed "cool" as often promoted by social networks. A fad is said to "catch on" when the number of people adopting it begins to increase to the point of being noteworthy. Fads often fade quickly when the perception of novelty is gone. Popular celebrities can also drive fads, for example the highly popularizing effect of Oprah's Book Club. Though some consider the term trend equivalent to fad, a fad is generally considered a quick and short behavior whereas a trend is one that evolves into a long term or even permanent change.
Экономика
Экономикада бұл термин ұқсас мағынада қолданылады. Ұқыпсыздықтар – бұл әлеуметтік немесе психологиялық факторлардың салдарынан туындайтын және ішкі құндылықтан уақытша алшақтықтар, олар саяси идеологиялардағы немесе тұтыну мәдениетіндегі мода сияқты өздігінен қалпына келеді.
In economics, the term is used in a similar way. Fads are mean reverting deviations from intrinsic value caused by social or psychological forces similar to those that cause fashions in political philosophies or consumerisation.
Құрылу
Қазіргі заманғы көптеген трендтер әлеуметтік ұйымдастырудың ұқсас үлгілерін бөліседі. Трендтерді және олардың қалай таралатынын зерттеу үшін бірнеше түрлі модельдер бар. Трендтердің таралуын қарастырудың бір жолы – жоғарыдан төменге қарайғы модель, ол сәнді элита үшін жасалатынын, ал элитадан бастап төменгі топтарға таралатынын көрсетеді. Адамдар трендті осы трендті қабылдаған басқа адамдармен ортақ мәні мен түсініктерді бөлісуі себепті қабылдауы мүмкін. Адамдар топтың бір бөлігі болуды және оның символизмін ұнатуы себепті басқа трендті қабылдағандарға қосылуы мүмкін. Олардың нәтижелері бойынша, есімдер неғұрлым жылдам танымал болса, соғұрлым жылдам танымалдылығын жоғалтады. Трендтерден басқа, ұжымдық мінез-құлыққа көпшіліктің іс-әрекеттері, паника, мода, құмарлық және тағы да басқалары кіреді. Ұжымдық мінез-құлық терминін жасаған Роберт Парк оны "жалпы және ұжымдық күйзеліс әсерімен жеке адамдардың мінез-құлқы, яғни әлеуметтік өзара әрекеттесудің нәтижесі" деп анықтады. Трендтер импульсивті, эмоцияларға негізделген деп есептеледі; алайда, олар трендке деген қызығушылықтан басқа ортақ ештеңесі жоқ адамдар тобын біріктіре алады.
Many contemporary fads share similar patterns of social organization. Several different models serve to examine fads and how they spread. One way of looking at the spread of fads is through the top down model, which argues that fashion is created for the elite, and from the elite, fashion spreads to lower classes. People might adopt a fad because of the meanings and assumptions they share with the other people who have adopted that fad. People may join other adopters of the fad because they enjoy being a part of a group and what that symbolizes. According to their results, the faster the names became popular, the faster they lost their popularity. Other than fads, collective behavior includes the activities of people in crowds, panics, fashions, crazes, and more. Robert E. Park, the man who created the term collective behavior, defined it as "the behavior of individuals under the influence of an impulse that is common and collective, an impulse, in other words, that is the result of social interaction". Fads are seen as impulsive, driven by emotions; however, they can bring together groups of people who may not have much in common other than their investment in the fad.
Ұжымдық маңдайша
Әдеттерді "ұжымдық құмарлықтар" деп те атауға болады. Ұжымдық құмарлықтардың үш ортақ белгісі бар. Бірінші, ең айқын белгісі – нақты бір сенімнің немесе мінез-құлықтың жиілігі мен қарқындылығының артуы. Әдеттің танымалдылығы жиілігі мен қарқындылығы тұрғысынан жылдам өседі, ал тренд көбірек уақыт алады. Екіншісі – бұл мінез-құлық құмарлыққа қатыспаған адамдарға күлкілі, ақылға сыймайтын немесе жаман көрінеді. Кейбір адамдар белгілі бір әдеттерді ұстанатындарды ақылсыздыққа салып, олардың іс-әрекеттерін дұрыс емес деп есептеуі мүмкін. Ондай адамдар үшін бұл әдет күлкілі, ал оған деген құмарлық та солай. Үшіншісі – әдет өрбуіне жеткеннен кейін күрт төмендеп, одан кейін қарсы құмарлық пайда болады. Қарсы құмарлық дегеніміз, әдет аяқталғаннан кейін, егер біреу оған қатысса, оны күлкіге қалдырады. Әдеттің танымалдылығы жаңалықтары бітіп қалғаннан кейін тез төмендеуі мүмкін. Кейбір адамдар бұл әдет енді танымал емес деп айтып, оны сынап бастауы мүмкін, сондықтан ол "көңіл көтеруге тұрарлық" болмауы керек.
Fads can also fit under the umbrella of "collective obsessions". Collective obsessions have three main features in common. The first, and most obvious sign, is an increase in frequency and intensity of a specific belief or behavior. A fad's popularity increases quickly in frequency and intensity, whereas a trend grows more slowly. The second is that the behavior is seen as ridiculous, irrational, or evil to the people who are not a part of the obsession. Some people might see those who follow certain fads as unreasonable and irrational. To these people, the fad is ridiculous, and people's obsession of it is just as ridiculous. The third is, after it has reached a peak, it drops off abruptly and then it is followed by a counter obsession. A counter obsession means that once the fad is over, if one engages in the fad they will be ridiculed. A fad's popularity often decreases at a rapid rate once its novelty wears off. Some people might start to criticize the fad after pointing out that it is no longer popular, so it must not have been "worth the hype".