Кіріспе

Ескі өсиеттегі пайғамбарлардың өміріне арналған ежелгі әңгімелер
Исламдағы пайғамбарлар туралы әңгімелер

«Пайғамбарлардың өмірі» – Ескі өсиеттегі пайғамбарлардың өміріне арналған ежелгі апокрифтік әңгімелер жинағы. Ол еврейлердің де, христиандардың да қасиетті жазбалары деп есептелмейді. Бұл еңбекті Пауылдың кейбір хаттарының авторы білген болуы мүмкін, себебі пайғамбарлардың тағдырын сипаттауда ұқсастықтар бар, бірақ аталған тұлғалардың есімдері айтылмаған.

Қолжазба дәстүрі

Бұл еңбек тек христиан қолжазбаларында сақталған. Грек қолжазбаларының екі тобы бар: бірінші топқа көптеген нұсқалары кіреді, олар бұрынғы ғасырларда кеңінен танымал болған, және оларға көптеген христиандық қосымшалар енгізілген. Осы нұсқалардың кейбіреулері Саламис қалалық Эпифанийге, ал басқалары Тир қалалық Дорофейге жатқызылған. Грек қолжазбаларының екінші тобы алдыңғы топтағы араласулардан гөрі тұрақтырақ және таза: ең жақсы кодекс – біздің заманымыздың 6-шы ғасырындағы қолжазба, көбінесе Q немесе анонимді редакция деп аталады, бұл осы еңбектің ең ерте грек нұсқасы. Исидор Севильский (636 жылға дейін) қолданған Q-ға жақын мәтіні бар латын нұсқасы (Vitae prophetarum) да бар. Сондай-ақ, сирия, армян, эфиоп тілдеріндегі нұсқалары бар.
Париж кодексі, Gr. 1115, 1276 жылы көшірілген, қазір Париждегі Ұлттық кітапханада сақталады: ол Саламис қалалық Эпифанийге жатқызылған екі редакцияның ұзын нұсқасының негізгі куәсі;
Coisl. 120 кодексі, 10-шы ғасыр, Ұлттық кітапхана (Coislin қоры), Париж: ол Эпифанийге жатқызылған қысқа нұсқаның басшы өкілі;
Vindob. Theol. Gr. 40 (бұрын 77) кодексі, 13-шы ғасыр, Вена: ол Дорофейге жатқызылған редакцияның ең жақсы мысалы;
Coisl. 224 кодексі, 10-шы ғасыр, Ұлттық кітапхана (Coislin қоры), Париж: ол "анонимді редакцияның" құрамына кіреді.

Бастапқы тіл және күні

Алғашқы тіл туралы ғалымдар арасында бірлік жоқ. Септуагинтадан цитаталардың жиі қолданылуы грек тілінде жазылған, бірақ семит тілінің ықпалы болған нұсқаны көрсетеді. Христиандық таралу және болжамды қосымшалардың болуына байланысты мерзімін анықтау өте қиын. Торри бұрынғы материалдар негізінде 4-5 ғасырлардағы ерте византиялық тегін ұсынады. Дегенмен, мерзімі 5 ғасырдан бұрын болуы керек, өйткені Торри өз кіріспесінде "Өмірлер" бірнеше редакцияда сақталғанын жазады. Олардың арасында Кипр Саламисы епископы Эпифанийдің (IV ғасыр) еңбектерінде кездесетін нұсқасы ең танымал.

Тақырыптар

Пайғамбарлар өмірінің авторы олардың этикалық үйретімдеріне қарағанда, пайғамбарлардың кереметтеріне, арашалық етулеріне және болжамдарына көбірек қызығушылық танытқан сияқты. Пайғамбарлар өміріндегі ең кең таралған тақырыптардың бірі – автордың пайғамбарлардың жерленген жерлеріне деген қызығушылығы. Еремия өз зерттеуінде археологиялық және әдеби мәліметтерді, әсіресе Иродтың сәулеттік қызметін және Матай 23:29 (KJV) мен Лұқа 11:47-нің куәліктерін қарастырады және бұл еңбектерді 1-ші ғасырдағы халықтың діни сенімдерінің куәсі деп есептейді. Пайғамбарлардың, олар дүниеден өткен соң да, адамдар үшін арашалық етуші ретінде бейнеленуі де кездеседі. Басты тақырыптардың бірі – пайғамбарлардың шейіт болуы: алты пайғамбар шейіт болғандығы айтылады.