1916 жылғы «Макферсон против Бьюик Мотор Компани» ісі және өнім жауапкершілігінің қағидалары
MacPherson v. Buick Motor Co.
MacPherson v. Buick Motor Co. (1916) ісі – апатты жағдайда кінәлілік туралы шараларға қатысты шарт талаптарын жойған маңызды сот шешімі. Автокөлік апаттары, өнім жауапкершілігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1916 жылғы Нью-Йорк апелляциялық сотының ісі
1916 New York Court of Appeals case
MacPherson v. Buick Motor Co., 217 N. Y. 382, 111 N. E. 1050 (1916) – судья Бенджамин Н. Кардозоның Нью-Йорк апелляциялық сотындағы атақты шешімі, ол абайсыздыққа байланысты іс-қимылдарда шарттың тікелей қатысы талабын жойды.
MacPherson v. Buick Motor Co., 217 N. Y. 382, 111 N. E. 1050 (1916) is a famous New York Court of Appeals opinion by Judge Benjamin N. Cardozo that removed the requirement of privity of contract for duty in negligence actions.
Фактілер
Айыпкер Дональд К. Макферсон, тас кесуші, 1909 жылғы "Буик Рунабут" машинасының ағаш дөңгелегінің бірі құлап жарақат алды. Жауапкер, "Буик Мотор Компани", көлікті өндірген, бірақ дөңгелекті емес – оны басқа компания жасаған, алайда жауапкер орнатқан. Кемшікті дөңгелек тексеру арқылы анықтауға болатыны мойындалды. Жауапкер жауапкершіліктен бас тартты, себебі талапкер автомобильді тікелей жауапкерден емес, дилерден сатып алған.
The plaintiff, Donald C. MacPherson, a stonecutter, was injured when one of the wooden wheels of his 1909 Buick Runabout collapsed. The defendant, Buick Motor Company, had manufactured the vehicle but not the wheel, which had been manufactured by another party but installed by defendant. It was conceded that the defective wheel could have been discovered upon inspection. The defendant denied liability because the plaintiff had purchased the automobile from a dealer, rather than directly from the defendant.
Үкім
Бұрынғы прецедентте, жауапкерлерге ағылшын ісіндегідей, Винтерботтомның Райтқа қарсы ісінде ерікті шарт арқылы міндет жүктелген. Бұл өнімдік жауапкершілік үшін алғышарт ережесі болып табылады. Макферсон ісінде Кардозоның құпиялық кедергісін жойған бөлігі мынадай:
In the earlier precedent, duty had been imposed on defendants by voluntary contract via privity as in an English case, Winterbottom v. Wright. which is the precursor rule for product liability. The portion of the MacPherson opinion in which Cardozo demolished the privity bar to recovery is as follows:
Егер бір заттың сипаты соншалықты болса, ол салмақты дайындалған жағдайда өмір мен денсаулыққа қауіп төндіретін болса, онда ол қауіпті зат болып табылады. Оның сипаты күтілетін салдар туралы ескертеді. Егер қауіпті элементке, осы затты сатып алушыдан басқа адамдардың да жаңа сынақтарсыз пайдаланатынын білу қосылса, онда шартқа қарамастан, осы қауіпті затты өндіруші оны сақтықпен жасауға міндетті. Егер ол немқұрайлылық танытса, қауіп-қатер болған жағдайда жауапкершілік туады.
If the nature of a thing is such that it is reasonably certain to place life and limb in peril when negligently made, it is then a thing of danger. Its nature gives warning of the consequence to be expected. If to the element of danger there is added knowledge that the thing will be used by persons other than the purchaser, and used without new tests, then, irrespective of contract, the manufacturer of this thing of danger is under a duty to make it carefully. That is as far as we need to go for the decision of this case If he is negligent, where danger is to be foreseen, a liability will follow.
Келіспеушіліктер
Уиллард Бартлетт Кардозоның жаңа қағидасы мен қорытындысына қарсы дауыс білдірді. Бұрын осы штатта қабылданған шешімдерге сәйкес, өндірілген затты сатушының оның ақауларынан туындаған немқұрайлылығы үшін жауапкершілігі, мұндай ақаулар салдарынан зардап шеккен жат адамдарға емес, тікелей сатып алушыға ғана қолданылады. Нью-Йоркте осы уақытқа дейін танылған осы жалпы қағидадан ерекшеліктер, сатылатын заттың қалыпты қолданылуында адам өміріне немесе денсаулығына қауіп тудыратын жағдайларда ғана қарастырылды; яғни, сатылатын зат өзінен-өзі қауіпті болған жағдайда. Бұрын айтылғандай, тәжірибелі сот судьясы қазылар алқасына автомобиль өзінен-өзі қауіпті көлік емес екенін түсіндірді.
Willard Bartlett wrote a dissenting opinion objecting to Cardozo's new rule and conclusion. It has heretofore been held in this state that the liability of the vendor of a manufactured article for negligence arising out of the existence of defects therein does not extend to strangers injured in consequence of such defects but is confined to the immediate vendee. The exceptions to this general rule which have thus far been recognized in New York are cases in which the article sold was of such a character that danger to life or limb was involved in the ordinary use thereof; in other words, where the article sold was inherently dangerous. As has already been pointed out, the learned trial judge instructed the jury that an automobile is not an inherently dangerous vehicle.