Кіріспе
Георг Эдвард Мурдың эпистемологиялық аргументі Мұнда бір жағынан Г. Э. Мурдың философиялық күмәнділікке қарсы және жалпы ақыл-ойды қолдап жасаған эпистемологиялық аргументі. Бұл аргумент мынадай формада болады: Мынау бір қол, мынау екіншісі. Әлемде кем дегенде екі сыртқы нысан бар. Сондықтан сыртқы әлем бар.
Here is one hand is an epistemological argument created by G. E. Moore in reaction against philosophical skepticism and in support of common sense. The argument takes the following form:
Here is one hand,
And here is another. There are at least two external objects in the world. Therefore, an external world exists.
Кіріспе
Г. Э. Мур "Денсаулықты қорғау" және "Сыртқы әлемнің дәлелі" атты кітаптар жазды. Бұл эсселер үшін ол "Сіздер армандап жүрген шығарсыздар" немесе "Әлем 5 минутқа ғана созылыпты" сияқты күмәнді болжамдарды ұсынды, содан кейін оларға өзінің жауабын берді. Мұндай болжамдар әлемдегі бірдеңенің бар екенін білу мүмкін емес жағдайды тудырады. Бұл гипотезалар мынадай түрде болады:
Түсіндірме
Мур өзінің 1939 жылғы "Сыртқы әлемнің дәлелі" атты эссесімен бұл мәселені керемет түрде түсіндірді, онда ол оң қолын көтеріп, "мұнда бір қол" деп, сол қолын көтеріп, "мұнда тағы бір қол" деп, скептицизмге қарсы салауатты жүйені ұсынды. Мұнда Мур өзінің білімдік талабын (q) екі қолы бар деп қабылдайды және скептиктің тұжырымдамасын қабылдамай, скептиктік ықтималдықты (sp) дұрыс емес деп білуге болатынын дәлелдеуге тырысады. Мурдың дәлелі тек қана скептикке деген шалаакылықпен жауап беру емес. Мур "Сыртқы әлемнің дәлелі" атты еңбегінде жақсы дәлелдің үш талабын айтады: 1) үй-жай қорытындыдан өзгеше болуы керек, 2) үй-жай дәлелденуі керек және 3) қорытынды үй-жайдан туындайтын болуы керек. Ол сыртқы әлемнің бар екендігіне дәлел келтіргені осы үш критерийге сай келеді дейді. 1925 жылы "Денсаулықты қорғау" атты эссесінде Мур идеализмге және сыртқы әлемге деген күмәнданушылыққа қарсы күмәнданушылар күмәнданушылар мен идеалистердің жоққа шығаратын әлем туралы біліміміз туралы жалпы ақыл-ой талаптарын қабылдауға себеп болғаннан гөрі оған көбірек ықтимал болатын метафизикалық үй-жайларды қабылдауға себеп бере алмады деген негіздемемен күмән келтіреді. Басқаша айтқанда, ол "оқу залында айтылған ғажап пікірлерге" қарағанда, өз қолын қосқанына көбірек сенуде. "Менің ойымша, бұл тұжырымдардың ешқайсысына сенімді болу ақылға қонымды емес".
Қарсылықтар мен жауаптар
Кейбір философтар (әсіресе күмәнді күмәнге бейімделгендер) Мурдың аргументтер әдісін сенбейтін деп тапты. Қарсылықтардың бір түрі Мурдың дәлелдеуге тырысуы жақсы дәлелдеудің екінші критерийін (яғни, үй-жайлар қажетті мағынада дәлелденбейді) оның қолы бар деген түсінікті көрсету мен оның қолы бар деген білімді көрсету арасындағы айырмашылықты көрсету арқылы бұзылған деп санайды. Мур екіншісін жасамақ болғанда біріншісін жасауы мүмкін. Людвиг Витгенштейн. 1951 жылы қайтыс болғанға дейінгі алты аптадағы соңғы жазбалары Мурдың дәлелдеріне жан-жақты жауап беруге тырысты, ол екі жыл ішінде төртінші рет солай істеуге тырысты. Оның төрт кезеңдегі жазбалары жинақталып, оның әдеби орындаушылары аударған және 1969 жылы өлгеннен кейін "Әринелік туралы" деп жарияланды.