Кіріспе
Рационалдық пен эмоция арасындағы диалектиканы білдіретін терминдер Аполлондық және Дионисийлік грек мифологиясындағы Аполлон мен Дионис кейіпкерлерінің арасындағы қосарлану арқылы бейнеленген философиялық және әдеби ұғымдар. Оның танымал болуы Фридрих Ницшедің "Трагедияның тууы" еңбегіне байланысты, дегенмен терминдер бұған дейін қолданылған, мысалы ақын Фридрих Холдерлиннің, тарихшы Иоганн Йоахим Винкельманннің және басқалардың жазбаларында. Дионисий сөзі 1608 жылы Эдвард Топселлдің "Жыландар тарихы" атты зоологиялық трактатында кездеседі. Бұл ұғым кейіннен Батыс философиясы мен әдебиетінде кеңінен қолданылып, талқыланды. Грек мифологиясында Аполлон мен Дионис Зевстің ұлдары. Аполлон - Летоның ұлы, күн, өнер, музыка, поэзия, індет пен аурудың, рационалды ойлау мен тәртіптің құдайы, ол логикаға, парасаттылыққа және тазалыққа жүгінеді және ақыл-ойды қорғайды. Дионис, Семеле ұлы, шарап, би және ләззат құдайы, қисынсыздық пен хаос құдайы, құмарлық, эмоциялар мен инстинктілерді білдіреді. Ежелгі гректер екі құдайды қарама-қарсы немесе бәсекелес деп санамаған, бірақ олар табиғатта жиі өзара байланыста болған.
The Apollonian and the Dionysian are philosophical and literary concepts represented by a duality between the figures of Apollo and Dionysus from Greek mythology. Its popularization is widely attributed to the work The Birth of Tragedy by Friedrich Nietzsche, though the terms had already been in use prior to this, such as in the writings of poet Friedrich Hölderlin, historian Johann Joachim Winckelmann, and others. The word Dionysian occurs as early as 1608 in Edward Topsell's zoological treatise The History of Serpents. The concept has since been widely invoked and discussed within Western philosophy and literature. In Greek mythology, Apollo and Dionysus are both sons of Zeus. Apollo, son of Leto, is the god of the sun, art, music, poetry, plague and disease, of rational thinking and order, and appeals to logic, prudence and purity and stands for reason. Dionysus, son of Semele, is the god of wine, dance and pleasure, of irrationality and chaos, representing passion, emotions and instincts. The ancient Greeks did not consider the two gods to be opposites or rivals, although they were often entwined by nature.
Континенттік философия
Ницше идеясы фрагменттелген сананың немесе экзистенциалдық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде әртүрлі заманауи және постмодерн жазушылар, әсіресе Мартин Хайдеггер, Мишель Фуко және Жиль Делез арқылы түсіндірілді. Питер Слоттердейктің айтуынша, Дионисий мен Аполония диалектиканы құрайды; олар қарама-қарсы, бірақ Ницше біреуін екіншісінен артық бағалауды білдірмейді. Шындық - алғашқы қайғы, біздің экзистенциалдық болмысымыз Дионис/Аполлон диалектикасымен анықталады. Аполлондық және Дионисийлік ұғымдарды ақыл мен физикалық ортаның өзара әрекеттесуі туралы пікірталасқа қолдануды кеңейтіп, Абрахам Аккерман қала формасының еркек және әйел ерекшеліктерін көрсетті.
Рут Бенедикт
Антрополог Рут Бенедикт бұл терминдерді ұстамдылық пен кішіпейілділікті (Аполлондық) және өркөкіректік пен шектен шығуды (Дионисийлік) бағалайтын мәдениеттерді сипаттау үшін қолданды. Бенедикттің талдауында Аполониялық мәдениеттің мысалы - дионисиялық Квакиутл халқына қарсы Зуньи халқы. Бұл тақырыпты Бенедикт өзінің басты еңбегінде Мәдениет үлгілері деп атаған.
Альберт Сент-Гиорги
Альберт Сент-Дьёрги "асылымы бойынша, белгілі бір жаңалық бұрыннан бар білімге қайшы болуы керек" деп жазған. Ол "білімнің шегін" зерттеген ғылыми қарсыластарды дионисиандар деп атады. Ол былай деп жазды: "Ғылымда Аполлондық қалыптасқан жолдарды кемелдікке дейін дамытады, ал Дионисийлік интуицияға сүйенеді және зерттеу үшін жаңа, күтпеген аллеяларды ашуға ықтимал. Адамзаттың болашағы ғылымның ілгерілеуіне байланысты, ал ғылымның ілгерілеуі ол таба алатын қолдауға байланысты. Көбінесе қолдау гранттар түрінде беріледі, ал гранттарды бөлудің қазіргі әдістері Аполлондықтарға артықшылық береді". Оның тұжырымдамасының кең ауқымы Ницшеандық дискурста тамырланған, бұл танылған әсер, бірақ Паглияның идеялары айтарлықтай өзгеше. Аполлониялық және Дионисийлік тұжырымдамалар Паглияның өнер мен мәдениет теориясының негізі болып табылатын дихотомияны қамтиды. Паглиа үшін Аполониялық - жеңіл және құрылымды, ал Дионисиялық - қараңғы және хтондық (оның айтуынша, ол Хтондықты Дионисиялыққа қарағанда жақсы көреді, соңғы тұжырымдама гедонизммен синонимге айналды және оның мақсаттары үшін жеткіліксіз, "Дионисиялық пикник емес" деп жариялайды). Хтон әйелдермен, жабайы / хаотикалық табиғатпен және шектеусіз жыныстық қатынас / ұрпақ алумен байланысты. Аполлондықтар, керісінше, еркектермен, түсініктілікпен, бойдақ және / немесе гомосексуализммен, рационалдылықпен / ақылмен және беріктікпен, сондай-ақ бағдарланған прогресс мақсатымен байланысты: "Батыс өркениетіндегі барлық ұлы нәрселер біздің шығу тегімізге қарсы күреспен байланысты". Ол Аполлондық / Дионистік дихотомияның биологиялық негізі бар екенін дәлелдеп, былай деп жазады: "Аполлон мен Дионис арасындағы дау жоғары қабыршақ пен ескі лимбикалық және рептилиандық милар арасындағы дау". Сонымен қатар, Паглия адамзат өркениетінің барлық жетістіктерін табиғаттың хтондық күштеріне қарсы көтерілген еркектікке және оның орнына реттелген жаратылыстың Аполлондық сипатына айналған. Дионис - бұл хаос пен жойылу күшінің, бұл - жапайы табиғаттың үстем және тартымды хаотикалық күйі. Кхтондықты әлеуметтік тұрғыдан құралған Аполониялық қасиеттермен қарсы тұру немесе күресу ерлердің (оның ішінде жыныстық және гомосексуалды ерлер; және баласыз және / немесе лесбиянкаларға бейім әйелдер) ғылымда, әдебиетте, өнерде, технологияда және саясатта басымдылығын түсіндіреді. Мысалы, Паглиа былай дейді: "Ежелгі Афинаның еркек бағыты оның дарындылығынан ажырамас еді. Афина өзінің әйелге деген жеккөрушілігінен емес, әйелге деген жеккөрушілігінен ұлы болды".