Кіріспе
Консервіленген балық Құрғатылған және тұздалған балық, кейде тұздалған балық немесе тұздалған балық немесе тұздалған балық деп аталады, бұл тұздалғаннан кейін кептіру арқылы сақталған балық. Тұз қосылмай кептірілген балық - балық. Тұзды балық көп уақыт бойы Солтүстік Атлантика аймағының негізгі экспорты болды және Атлантика мен Жерорта теңізі айналасындағы көптеген тағамдардың құрамына айналды. Құрғатылған және тұздалған балық Ньюфаундленд, Исландия және Фарер аралдарында 500 жылдан астам уақыт бойы өндіріліп келеді, әсіресе Норвегияда klippfisk деп аталады, сөзбе-сөз "қалқа балығы". Дәстүр бойынша оны жел мен күннің әсерінен ашық жерде, көбінесе жартастар мен басқа да жалаңаш жартастарда кептіреді. Бүгінде клиппфишті көбінесе үй ішінде электр жылытқыштардың көмегімен кептіреді.
Dried and salted cod, sometimes referred to as salt cod or saltfish or salt dolly, is cod which has been preserved by drying after salting. Cod which has been dried without the addition of salt is stockfish. Salt cod was long a major export of the North Atlantic region, and has become an ingredient of many cuisines around the Atlantic and in the Mediterranean. Dried and salted cod has been produced for over 500 years in Newfoundland, Iceland, and the Faroe Islands, and most particularly in Norway where it is called klippfisk, literally "cliff fish". Traditionally it was dried outdoors by the wind and sun, often on cliffs and other bare rock faces. Today klippfisk is usually dried indoors with the aid of electric heaters.
Тарих
Тұзды балық Жаңа және Ескі әлем арасындағы халықаралық саудада маңызды тауар болды және үшбұрышты сауда деп аталатын сауданың бір тармағын құрады. Осылайша ол Атлантикаға таралып, Солтүстік Еуропаның ғана емес, сонымен қатар Жерорта теңізі, Батыс Африка, Кариб бассейндері мен Бразилияның да тамақтарының дәстүрлі құрамына айналды. Тамақты кептіру - әлемдегі ең көне сақталу әдісі, ал кептірілген балық бірнеше жылға сақталады. Дәстүр бойынша, тұзды балық тек жел мен күннің әсерінен кептіріліп, ағаш эшафолдтарға ілінеді немесе теңіз жағасындағы таза жартастарда немесе жартастарда жатыр. Құрғату көптеген қоректік заттарды сақтайды, ал тұздау мен құрғату процесінде балықшаның дәмін көтереді. 17 ғасырда Оңтүстік Еуропадан келетін арзан тұз Солтүстік Еуропаның теңіз елдерінде қолжетімді болған кезде тұздау экономикалық тұрғыдан тиімді болды. Бұл әдіс арзан болғандықтан, оны балықшы немесе оның отбасы орындай алатын. Нәтижесінде балық базарға оңай жеткізіліп, католик елдерінің тұрғындары "еттен бос" жұма күндері және ораза кезінде балық балығын жейтін болды. Британдық Ньюфаундленд колониясында балық дайындау үшін қажетті суық және құрғақ ауа райы мен португалдық стилдегі тұздалған балық жасау үшін қажетті тұздың мол мөлшері болмаған. Оның орнына олар жұмсақ климат жағдайында кептірілген, аз тұздалған балықтарды құрайтын гибридті әдісті ойлап тапты. Норвегияда бұл балық алғаш рет "терранова фиск" (Ньюфаундленд балығы) деп аталды, бірақ ол өндірілген (әлі де өндіріліп жатқан) тас жағалаулары үшін клиппфиск (тасқа балық) деп аталды. Британдықтар жаз бойы Ньюфаундлендтің Гранд Бэнкстерінен балық балығын кептіру жүйесін де жасады, оны "хабардин" немесе "жаман Джон" деп атады. Барлаушы Джон Кэбот Ньюфаундленд тұрғындары осы есімді қолданғанын айтады. Олардың кейбіреулері: бакалхау (салгадо) (португал), бакалао саладо (испан), бакалау сальгадо (галисий), бакалао (баск), бакалла салат и аскет немесе бакалла салат (каталон), бакальяро, бакальярос (грек), клиппфиш (неміс), морю сале (француз), бакалла (итальян), бакалла (венеция), бакалар (хорват), бакелжау (суринамдық голланд), бакальжау (мальталық), макиябу (орталық және шығыс Африка) және капакала (фин). Басқа атаулар арасында ráktoguolli / goikeguolli (Сами), klipfisk (Дания) klippfisk / kabeljo (Швед), stokvis / klipvis (Нидерландтық голланд), saltfiskur (Исландия), morue (Француз), bartolitius (Канада), және тұз балығы (Англофондық I Кариб).
Процесс
Балықтың басын шауып, ішегін алып тастайды және көбінесе қайықта немесе кемелерде тіркесін алып тастау арқылы тегістеп кесіледі (бұл ақ балықпен мүмкін, ал майлы балықпен мүмкін емес). Содан кейін оны құрғатып, жағаға шығарады. Балықтарды дәстүрлі түрде тастарда немесе ағаштан жасалған қоршауларда күн астында кептіреді, бірақ қазіргі коммерциялық өндіріс негізінен электр жылытуымен үй ішінде кептіріледі. Ол бүтін немесе сүйектері бар немесе жоқ бөліктерге бөлінеді.
Балық түрлері
Үлкен банктер (және басқа да) қорларының шамадан тыс балық аулаудан құлдырауына дейін тұзды балық тек Атлантика балықтарынан алынған. Содан бері тұздалған балық ретінде сатылатын өнімдер басқа ақ балықтардан, мысалы, сойла, барс, көк балық, линг және биязыдан алынуы мүмкін. Оңтүстік Америкада Pseudoplatystoma тұқымдасына жататын мысық балықтары тұздалған, кептірілген және мұздатылған өнімдерді өндіру үшін қолданылады, олар әдетте ораза кезінде сатылады.
Сапалық сыныптар
Норвегияда тұзды балықтардың бес түрлі түрі болған. Ең жақсы бағаны "өте жоғары" деп атады. Содан кейін (түсіп түсетін тәртіппен) жоғары, императорлық, әмбебап және танымал болды. Бұл атаулар енді кеңінен қолданылмайды, дегенмен кейбір өндірушілер әлі де жоғары өнімді шығарады. Ең жақсы клиппфиш, жоғары сапалы экстра, тек қана торсықпен ауланған балықтан жасалады. Балық тірі кезінде, оның басын кесіп тастамас бұрын, қанға болады. Содан кейін оны тазартып, филелеп, тұздап қояды. Балықшылар мен коньерлер балықтың желімен аулануына үлкен мән береді, өйткені егер ол торға түсіп кетсе, балық аулаудан бұрын өліп қалуы мүмкін, бұл филелерді көктеп алуы мүмкін. Сол себепті, клиппфиш тірі кезінде қанға батуы маңызды деп саналады. Жоғары сапалы клиппфиш жаңа тұздалған, ал арзан клиппфиш түрлерін алдымен мұздату керек. Балықтың төменгі сорттары тұзды су ерітіндісін құю арқылы тұздалады, ал жоғары сорттары құрғақ тұзбен тұздалады. Жоғары сапалы экстра екі рет кептіріледі, пармалық прошутто сияқты. Екі кептіру кезеңінің арасында балық тынығады және дәм жетіледі.
Ас дайындауда
Тұзды балықтарды жеп болғаннан кейін суды 2-3 рет ауыстырып, бір-екі күн бойы суық суға салып, суды қайта суландырып, тұзсыздандыру керек. Еуропада балық үстелге әр түрлі тәсілмен дайындалады; көбінесе картоп пен пиязмен кастрюльде, крокет ретінде немесе қатты қуырылған, қатты қуырылған бөлшектер ретінде дайындалады. Францияда бренда де мору - қызанақ пен зәйтүн майымен дәмделген, тұздалған балық балығымен араластырылған картоп пюресі бар пісірілген жармаланған ыдыс. Кейбір Оңтүстік Франция рецептерінде картоп мүлдем алынып тасталады және тұздалған балық балығын дәмдеуіштермен араластырады. Португалиялық тағамдарда тұзды балық тұқымынан жасалған тағамдар өте көп. Грецияда балықтарды көбінесе скордалиямен бірге жейді. Солтүстік-шығыс Италияда да көптеген және өте әртүрлі тағамдар бар. Тұзды балықша көптеген еуропалық мерекелердің, Рождестволық сергек күтудің және қазіргі итальяндық-американдық Жеті балық мейрамының бір бөлігі болып табылады. Батыс Үндістанның бірнеше аралдарында бұл тұзды балық тағамның негізін құрайды. Ямайканың ұлттық тағамдары - акки мен тұзды балық. Бермуд аралдарында оны картоп, авокадо, банан және қайнатылған жұмыртқамен бірге балық және картоп таңғы асқа қоса береді. Мексиканың кейбір аймақтарында оны жұмыртқа қамырымен қуырып, қызыл соусқа салып, Рождестволық кешкі ас ретінде ұсынады. Тұздалған балық Пуэрто-Рикода өте танымал, онда ол бакалаито, буньюэлос де бакалао, балық салатын әр түрлі ингредиенттермен және анчоу капер қышқылымен (серената де бакалао), балық тұздалған (бакалао а ла Вискаина) кокос арепасына толы, бір ыдыстағы кокос күріш пен балық (арроз con bacalao y coco), кокос тұздалған бакалаомен гуаним және кальдо санто кокошоға ұқсас шұба кокос сүтімен және балық балықпен жасалады. Пуэрто-Рикодағы Ларес мұздық залы атақты бакалао мұздықтарымен танымал. Доминикан Республикасында оны әдетте қатты қызанақ соусына және орегано негізіне күйдіреді немесе ораза кезінде қайнатылған жұмыртқа, картоп, кесіндіге кесілген шикі қызыл пияз және қырыққабатпен бірге ұсынады. Ливерпульде, Англияда, соғыстан кейінгі ыдыс-аяқтарды тазартудан бұрын, әсіресе кемежайлар айналасында тұзды балық жексенбі таңертеңгі таңертеңгі тамақтанудың дәстүрлі түрі болды.