Кіріспе
Ламбик (/lang/lɒ̃/b/i/k, /'l/æ/m/b/ɪ/k/) – Бельгияның Пяоттенланд аймағында, Брюссельдің оңтүстік-батысында және 13 ғасырдан бері Брюссель қаласында қайнатылатын сыра түрі. Ламбик сырасының түрлеріне гуэз, крик-ламбик және франбуаз жатады. Ламбик көптеген басқа сыралардан айырмашылығы, пивошылардың мұқият өсірілген штамдарының әсеріне емес, Зенне аңғарына тән жабайы ашытқылар мен бактериялардың әсеріне ұшыратылып ашытылады. Осы процеске байланысты сыра ерекше дәмге ие: құрғақ, шарапқа ұқсас және сидр тәрізді, көбінесе қышқыл қалдық қалдырады.
Lambic (/lang//l//ɒ̃//b//i//k//,// //'//l//æ//m//b//ɪ//k/) is a type of beer brewed in the Pajottenland region of Belgium southwest of Brussels and in Brussels itself since the 13th century. Types of lambic beer include gueuze, kriek lambic, and framboise. Lambic differs from most other beers in that it is fermented through exposure to wild yeasts and bacteria native to the Zenne valley, as opposed to exposure to carefully cultivated strains of brewer's yeast. This process gives the beer its distinctive flavour: dry, vinous, and cidery, often with a tart aftertaste.
Этимология
Бұл сусын алғаш рет 1794 жылы allambique деп аталады. Бастапқы "a" әрпі ерте кезде алынып тасталғандықтан, 1811 жылғы жарнамада ол "lambicq" деп аталды, бірақ кейде 1829 жылға дейін "alambic" деп те айтылды. Атау коньяк және джин сияқты жергілікті спирттерді дайындау үшін қолданылатын (бірақ ламбик дайындау үшін қолданылмаған) алембик құрылғысынан шыққан болуы мүмкін. Бельгияның Галле қаласына жақын Лембек ауылындағы және оның төңірегіндегі сыра зауыттары ламбикті осы атаумен байланыстыруға тырысты. Бұл салқындату процесі үшін түнгі температураның белгілі бір деңгейде болуы қажет. Ламбик сырасында 80-нен астам микроорганизмдер анықталды, олардың ең маңыздылары – Saccharomyces cerevisiae, Saccharomyces pastorianus және Brettanomyces bruxellensis. Бұл процесс әдетте қазан және мамыр айлары аралығында ғана мүмкін, себебі жазда ауада тым көп қолайсыз микроорганизмдер болып, сыраның дәмдік сапасын нашарлатуы мүмкін. Брюссель диалектісінде дәстүрлі пісіру маусымынан кейін дайындалған ламбик "bezomerd" деп аталады, яғни ол "жаздың ыстығына көп ұшыраған". Климаттың өзгеруі осы шектеулі пісіру уақытын одан әрі қысқартуда; 1900 жылдардың басында ламбик сырасын дайындаушылар жылына шамамен 165 күн идеалды температура диапазонында жұмыс істесе, 2018 жылға қарай бұл көрсеткіш 140 күнге дейін төмендеді. Дегенмен, қазіргі заманғы ламбик сырасын дайындаушылар сыраны тым ащы етуден сақтануға тырысады және ащылығын, хош иісін және дәмін жоғалтқан ескірген құрғақ хмельді пайдаланады. Осының салдарынан ламбиктерде көбінесе басқа стильдердегідей шайырлы, шөптік, топырақтық ащылықтан өзгеше, "ескі хмельдің" ирімшік сияқты күшті хош иісі болады. XIX ғасырда ламбик үшін ең көп қолданылған хмель – Бельгияның Аальст-Ассе аймағында өсірілген Coigneau сорты еді. Ашыту процесі басталғаннан кейін ламбик Португалиядан немесе Испаниядан әкелінген, көбінесе ескі порт шарабы немесе шери бөшкелеріне (каштан немесе еменнен жасалған) құйылады. Кейбір сыра зауыттары шарап құюға пайдаланылған бөшкелерді де жақсы көреді. Ламбик бір немесе бірнеше жыл бойы ашытылып, пісіріледі. Ол vin jaune және шери сияқты тотығудан қорғайтын ашытқыдан "velo de flor" қабатын құрайды; бөшкелер толықтырылмайды.
Ламбикалық және олардан алынған сыра түрлері
Ламбик әдетте кем дегенде екі түрлі сыраның қоспасы болып табылады; көптеген өндірушілер басқа сыра қайнатушылардан сыра сатып алып, оларды араластырып, қажетті нәтижеге жетеді. Гюзе алты жыл немесе одан да көп уақыт бойы бірнеше әртүрлі шарап погребінде сақталған болуы мүмкін. Бельгиядан тыс жерлерде әдетте бөтелкеленген гюзе мен жемісті түрлерін табуға болады, бірақ жергілікті тұтынушыларға көбірек стильдер қол жетімді. Сыраны көбінесе қайта араластырады немесе ішу алдында қант немесе хош иісті сироптармен тәттілендіреді, себебі олардың кейбіреулері өте қышқыл болуы мүмкін. Төменде тізілген сорттардың көпшілігі, егер барлығы болмаса, «Дәстүрлі арнайы өнімді қамтамасыз ету» (TSG) статусына ие. Бұл статус өнімнің нақты географиялық аймақпен байланысы бар екенін көрсете бермейді.
Араласқан емес ламбика
Араласқан емес ламбик – бұлтты, газдалмаған, сергітетін қышқыл сусын, ол көбінесе крандан таба алмайсыз. Мультиктік шығарылымдар әдетте сыра қайнатушының жасына және шешіміне байланысты "жас" (jonge) немесе "ескі" (oude) деп қарастырылады. Cantillon және De Cam бөтелкедегі өнімдерін Бельгиядан тыс жерлерде де табуға болады.
Геуз
Жас (бір жастағы) және ескі (екі және үш жастағы) ламбикалар қоспасы бөтелкеге құйылды. Жас ламбикалар толық ашымағандықтан, олар бөтелкеде қосымша ашып, көмірқышқыл газын бөліп шығарады. Гюзе бөтелкеде кемінде бір жыл көмірқышқылға тоюына рұқсат етіледі, бірақ оны 10–20 жылға дейін сақтауға болады.
Марс
Марс дәстүрлі түрде ламбик сырасының екінші ағынынан жасалған әлсіз сыраны білдіреді. Қазір ол коммерциялық түрде өндірілмейді. 1990 жылдары Бун сыра зауыты қазіргі заманғы Марс сырасын жасады, оны Лембек 2% деп атады (2% спирт мөлшерін көрсетеді). Кейде шөптер де қосылған. Араласқа мерц сырасы (немесе су) және сапасы төмен ламбик қолдану арқасында бұл күнделікті тұтынуға арналған арзан, жеңіл, тәтті сусынға айналды. 19 ғасыр француз ақыны Шарль Бодлер фараның жағымсыз қалдырмасын: "Оны екі рет ішуге тура келеді" деп түсіндірді, өйткені Брюссельдегі фара Сен немесе Зенне өзенінің суынан жасалған, ол сонымен қатар кәріз ретінде де пайдаланылған деп сенді. Қант бастапқыда беруден аз уақыт бұрын қосылғандықтан, ішімдікке көмірқышқыл газы немесе спирт қоспайды, себебі қанттың ашытуға уақыты болған жоқ. Қазіргі заманғы фара сырасы әлі де қоңыр қант пен ламбик қолданумен сипатталады, бірақ ол әрқашан жеңіл сыра бола бермейді. Мерц сырасын қолдану тоқтатылған, ал қазіргі заманғы фараны арзан немесе жеңіл деп санамайды. Бүгінде фараны бөтелкеге құйып, тәттілендіріп, пастеризациялайды, осылайша бөтелкеде қайта ашып қалмайды. Мысалдарды Cantillon, Boon, Oud Beersel, Lindemans немесе Mort Subite шығарады.