Кіріспе

Жетілмеген қызыл қан жасушасы

Гематологияда ретикулоциттер – жетілмеген қызыл қан жасушалары (ҚҚЖ). Эритропоэз (қызыл қан жасушаларының қалыптасуы) процесінде ретикулоциттер сүйек кемігінде дамып, жетіледі, содан кейін қан ағынында шамамен бір күн бойы айналып, ересек қызыл қан жасушаларына айналады. Ересек қызыл қан жасушалары сияқты, ретикулоциттерде де жасушалық ядро болмайды. Олар рибосомалық РНК-ның желі тәрізді құрылымының арқасында ретикулоциттер деп аталады, бұл құрылымды метилен көк және Романовский бояуы сияқты белгілі бір бояулармен микроскоп арқылы көруге болады.

Клиникалық маңызы

Ретикулоциттердің санын дәл өлшеу үшін автоматтандырылған санағыштар лазерлік стимуляция, детекторлар және РНҚ мен ДНҚ-ны белгілейтін флуоресцентті бояудың (мысалы, титан сарысы немесе полиметин) үйлесімін пайдаланады. Ретикулоциттер қалыпты Романовский бояуымен қарағанда басқа қан жасушаларына қарағанда сәл көгілдір түсті болып көрінеді. Ретикулоциттер салыстырмалы түрде ірі болады, бұл сипаттама орташа дене көлемімен сипатталады. Қандағы ретикулоциттердің қалыпты мөлшері клиникалық жағдайға байланысты, бірақ ересектерде әдетте 0,5%-дан 2,5%-ға дейін, ал нәрестелерде 2%-дан 6%-ға дейін құрайды. Ретикулоциттердің "қалыпты" көрсеткіштен жоғары пайыздық көрсеткіші анемияның белгісі болуы мүмкін, бірақ бұл адамның сүйек миының денсаулығына байланысты. Ретикулоциттердің өндіріс индексін есептеу ретикулоциттер санының ағымдағы жағдайға сәйкес келіп-келмейтінін анықтау үшін маңызды қадам болып табылады. Көрсеткіштің қалыпты шектемеде болуынан гөрі, бұл сұрақ көбінесе маңыздырақ; мысалы, егер адам анемиямен ауырса, бірақ ретикулоциттердің пайызы 1%-дан кем болса, сүйек миы анемияны жоюға жеткілікті жаңа қан жасушаларын өндірмейді.

Жетіспеген ретикулоциттер фракциясы (IRF)

Жетілмеген ретикулоциттердің деңгейі төмен болғанда, оларды жоғары қарқынды флуоресценция аймақтары арқылы анықтауға болады. Көбейген жас ретикулоциттер фракциясы (IRF), атап айтқанда, IRF 0,23-тен жоғары немесе оған тең, сонымен қатар абсолютті ретикулоциттер санының артуы, әдетте анемияға эритроидтық жауаптың жеткілікті екенін көрсетеді. IRF 0,23-тен жоғары болса, бірақ абсолютті ретикулоциттер саны қалыптыдан төмен немесе қалыпты (соответственно, ретикулоциттер өндірісінің индексі 2-ден кем немесе оған тең) мысалы, жедел инфекция, темір тапшылығы анемиясы, адам иммуножеткіліксіздігі вирусы инфекциясы, дағдарыс кезіндегі дүрсін ауруы, жүктілік және миелодиспластикалық синдром сияқты жағдайларда кездеседі.

Зерттеу

Ретикулоциттер – ақуыздарды аударуды зерттейтін биологтар үшін бағалы құрал. Ретикулоциттер басқа жасушалардан ерекшелігі, олардың құрамында ақуыздарды аударуға қажетті барлық механизмдер бар, бірақ ядросы жоқ. Жасуша ядросы аударманы зерттеуді қиындататын көптеген компоненттерді қамтиды, сондықтан бұл жасушалар өте пайдалы. Ғалымдар қоян сияқты жануарлардан ретикулоциттерді алып, мРНҚ және аударма ферменттерін бөліп алып, жасушасыз, *in vitro* жүйеде ақуыз аудармасын зерттей алады, бұл ақуыздар синтезделетін ортаны жақсырақ бақылауға мүмкіндік береді.