Кіріспе
Армян тілдер тобының екі тілінің бірі – армян диалектісі. Шығыс армян тілі – қазіргі армян тілінің екі стандартталған түрінің бірі, екіншісі – Батыс армян тілі. Екі стандарт бірнеше орталыққа негізделген тілді құрайды. Шығыс армян тілі Армения, Ресей, сондай-ақ Грузияда және Ирандағы армян қауымдастығында қолданылады. Армениядағы армяндар мен ирандық армяндардың сөйлейтін Шығыс армян тілі ұқсас болғанымен, әр түрлі жалғаулармен айтылуында айырмашылықтар бар. Ирандық армяндардың өзгелерде кездеспейтін сөздері де бар. Армения мен Ираннан армян диаспорасына көшкендердің көшуіне байланысты, бұл диалект қазір тек Батыс армян тілі қолданылған елдер мен аймақтарда кеңінен таралды. Шығыс армян тілі Ереван диалектісіне негізделген.
the Armenian dialect
Eastern Armenian is one of the two standardized forms of Modern Armenian, the other being Western Armenian. The two standards form a pluricentric language. Eastern Armenian is spoken in Armenia, Russia, as well as Georgia, and by the Armenian community in Iran. Although the Eastern Armenian spoken by Armenians in Armenia and Iranian Armenians are similar, there are pronunciation differences with different inflections. Armenians from Iran also have some words that are unique to them. Due to migrations of speakers from Armenia and Iran to the Armenian diaspora, the dialect is now very prominent in countries and regions where only Western Armenian was used. Eastern Armenian is based on the Yerevan dialect.
Ресми мәртебесі мен танылуы
Шығыс армян тілі, көбінесе, білімді немесе сауатты Батыс армян тілінің қолданушылары үшін түсінікті, және керісінше. Ал, екі нұсқаның да төменгі тілдік деңгейдегі жартылай сауатты немесе сауатсыз қолданушылары бір-бірін түсінуде қиындықтарға тап болуы мүмкін. Арменияның заң бойынша ресми тілі – нақты айтылмаған "армян тілі". Бірақ, іс жүзінде Шығыс армян тілі Арменияның күнделікті қолданыстағы тілі болып табылады. Мысалы, коммерциялық аудармалар көбінесе Шығыс армян тілінде жасалады. 2018 жылға дейін екі нұсқа да бірдей ISO 639-3 кодын – hye пайдаланды. Дегенмен, 2018 жылдың 23 қаңтарында ISO 639-3 стандартына Батыс армян тілі үшін арнайы код – hyw қосылды. (Алдыңғы ISO 639-1 коды hy болған.) Армян тіліндегі Уикипедия мазмұнының басым бөлігі Шығыс армян тілінде. ISO 639-3 стандартына енгізілген өзгерістен кейін Батыс армян тілі үшін жеке Уикипедия құру жобасы мақұлданды. Осының нәтижесінде Шығыс және Батыс армян тілдері үшін бөлек Уикипедия сайттары ашылды.
Орфографиялық
Шығыс армян тілі дәстүрлі армян орфографиясы немесе реформаланған армян орфографиясы арқылы жазылады. Даулы реформаланған орфография 1920 жылдары Совет Армениясында жасалды және қазір Армениядағы шығыс армян тілінде сөйлейтін адамдар мен Армениядан шыққан диаспорада кеңінен қолданылады. Ирандағы шығыс армян тілінде сөйлейтін адамдар дәстүрлі орфографияны қолдануда. Дегенмен, екі жазу түрі де бір-бірін түсінуге кедерілмейді, себебі екі орфографияның арасындағы айырмашылық үлкен емес.
Өтірік сөздер
Армян тілінде "сен" және "сіз" жіктелуі бар, онда "ду", "қо", "қез" сөздері күнделікті қолданыста, ал "Дуқ", "Дзер", "Дзез" сөздері әдептілікпен қолданылады.