Кіріспе

Солтүстік Америкада жүгеріні атау үшін қолданылатын термин. Далалық жүгері, сондай-ақ сиыр жүгері деп те аталады, Солтүстік Америкада мал азығы (силостың және ұнның) , этанол, дәнді дақылдар және өңделген тағамдық өнімдер үшін өсірілетін жүгерінің (Zea mays) бір түрі. Далалық жүгерінің негізгі сорттары – шұңқырлы жүгері, кремнийлі жүгері, ұн жүгері (жұмсақ жүгері деп те аталады), оның ішінде көк жүгері (Zea mays amylacea) және балауызды жүгері. Мал азығы және этанол өндірісі үшін негізгі мақсатта өсірілетін далалық жүгері, шабағынан айырылып, силосқа, шұңқырларға, қоймаларға немесе астық сақтауға арналған жайларға сақтау алдында толығымен пісіп жетеді. Далалық жүгері жоғары ылғалдылығы бар жүгері ретінде де жинақталуы мүмкін, шабағынан айырылып, силос сияқты ашыту үшін үйіліп, қапталады; немесе өсімдіктің барлық бөлігі ылғалдылығы жоғары болғанда шайылып, алынған силос пластик қаптарға салынып, қапталып, шұңқырларға немесе тік силосқа үрленіп сақталады. Адамдар жүгерінің қабықшаларын қанттың мазмұны ең жоғары шақта жинап, пісіріп немесе шикі жей алады. Осылай жиналған және желінетін далалық жүгерінің қабықшалары көбінесе тәтті жүгері деп аталады, немесе оларды пісірудің ең көп қолданылатын әдісіне байланысты "жарғылық жүгері" деп те атайды.

Қолданылуы

Жүгерінің кең ауқымды қолданылуы мыналар: Бұл типтегі диірмендер дәстүрлі диірмендерден өзгешелігі – жүгерінің қабығын бөліп, оның әртүрлі бөліктерін тұтынуға арналған өнімдерге айналдырады. Мысалы, дәннің сары қабығы қара түсті жанықтан, яғни тұқымнан бөлінеді. Сары қабық көбінесе тағамдық қоспалар мен витаминдерді өндіруге пайдаланылса, жанық май өндіруге қолданылады. Дәннің ең ірі бөлігі – эндосперм. Оның көмірсутек молекулалары көптеген өнімдерде қолданылатын органикалық қосылыстарды алу үшін бөлінеді. Лимон және сүт қышқылы, глюкоза, фруктоза және этанол осы органикалық қосылыстардың мысалдары болып табылады. «Cargill» және «ADM» – АҚШ-тағы екі ірі жүгері өңдеу компаниясы.