Кіріспе

Сардиния тілінің жазба стандарты

Кампиданез сардиния тілі (,) – сардиния тілінің екі жазба стандартының бірі. Ол көбінесе, егер ең жоғары дәрежеде болмаса, роман тілдерінің арасындағы ең консервативті тілдердің бірі саналады. Орфографиясы Орталық Оңтүстік Сардинияның ауызша диалекттеріне негізделген, олардың ерекше белгілері басқа жазба түріне, яғни логудор тіліне тән сардиния диалекттерінде кездеспейді немесе одан аз дәрежеде ұшырасады. Оның ISO 639-3 коды sro. Дәстүрлі түрде Кампидану (итальян тілінде Кампидано) атауы Гуспини және Виллацидро қалалары төңірегіндегі құнарлы аймақты білдіреді. Кампиданез диалектілері тек Medio Campidano аймағында ғана емес, бүкіл Кальяри провинциясында таралған. Кампиданез сонымен қатар Нуоро провинциясының бір бөлігіне, әсіресе Оглиастра аймағына, сондай-ақ Ористано провинциясының оңтүстік жартысына, оның ішінде астанасына дейін жетеді. Бірақ осы жерде диалекттер логудор тілімен біріге бастайды.

Субварианттар

Кампидан сардиниясының жеті негізгі субдиалектісі бар, атап айтқанда Батыс Кампидан, Саррабезе (саррабесу), Оңтүстік Барбагания, Ористаноның ('аристанэсу немесе сондай-ақ арборенси), Оглиастраның (олластрину), Кальяридің (кастеддажу) және Сулцистің (меурреддину) нұсқалары. Кастеддажу – аралдың астанасында сөйленетін диалект, алайда ол Кальяридің 15 шақырым радиусындағы көптеген көршілес қалалар мен ауылдарға таралады. 2009 жылы Кальяри облыстық әкімшілігі стандартты Кампидан сардиния тілінің орфография, фонетика, морфология және сөздік нормаларын бекітті.

Сөздік

Кампидандық сардиния тілінде арагон, каталан және испан тілдерінен алынған сөздер кездеседі. 20 ғасырдың басынан бері итальян тілінен де лексикалық қарыз алу көбейді, бұл әсіресе Кампидан тілінде баламасы жоқ технологиялық терминдерде байқалады. Дегенмен, итальян тілінен алынған көптеген сөздердің дыбысталуы өзгеріп, сардиния тіліне тән болып келеді. Итальян тілінен алынған, «о» әрпімен аяқталатын сөздер көбінесе «у» әрпімен алмастырылады. Сонымен қатар, кампидандық акцент сөздің дыбысын өзгертеді.

Жазу жүйесі

Кампидан тілі латын әліпбиімен жазылады. Итальян тілі сияқты, кампидан тілінде де диграфтар қолданылады, мысалы, e және i дауыстыларының алдында «sh» дыбызын, ал «gl» дыбызын білдіреді. Фонетикалық синтаксисте сөз соңындағы немесе дауыстылар арасындағы «s» дыбызы «sh» деп айтылады (мысалы, "issu andat" – "ол барады" сөзі "isshu andat" деп айтылады) және «z» дыбызы «dz» деп айтылады (мысалы, "sa mesa" – "үстел" сөзі "sa mezdza" деп айтылады). Сөздің соңында s, t немесе nt сияқты дауыссыздар келген жағдайда, көмекші дауысты әдетте қосылады (мысалы, "sa domu" – "domus(u)", үй, үйлер). Егер «s» дыбысынан бұрын дауыссыз келсе, бастапқы «s» дыбысынан бұрын «i» әрпі қосылады (мысалы, "sa scala" – "(i)skalas(a)", баспалдақ, баспалдақтар). Орфографиялық ережелер 2010 жылдың 17 наурызында Кальяри провинциясының шешімімен бекітілді.