Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жалған түсініктердің психологиясы және олардың адам мінез-құлқына әсері
Psychology of false perceptions and their impact on human behavior
Өзін-өзі алдау – қарсы дәлелдер мен логикалық аргументтердің маңыздылығын, қадір-қасиетін немесе ықпалын жоққа шығару немесе ақталдыру процесі. Өзін-өзі алдау дегеніміз, адам өзін-өзі алдауды сезбей, белгілі бір шындыққа (немесе шындықтың болмауына) өзіндік сенімге ие болуы.
Self deception is a process of denying or rationalizing away the relevance, significance, or importance of opposing evidence and logical argument. Self deception involves convincing oneself of a truth (or lack of truth) so that one does not reveal any self knowledge of the deception.
Қысқаша тарихы
Фрейдтің саналы және санасыз ойлардың талдауы салаға үстемдік еткенмен, 1970 жылдары психология ғалымдары осы екі көріне берілген бөлек әлемнің қалай бірлесіп жұмыс істейтініне қызығушылық таныта бастады. Осы зерттеу бағыты үшін қолжетімді механикалық модельдердің болмауы пікірталас шешілмей қалды. Кейіннен назар әлеуметтік психологиядағы көруге қатысты зерттеулерге ауыстырылды.
While Freudian analysis of the conscious and the unconscious minds dominated the field, psychological scientists in the 1970s became curious about how those two seemingly separate worlds could work together. The lack of mechanistic models available to this line of research, led to the debate being unresolved. Later, the focus has been shifted to vision related research in social psychology.
Талдау
Өзін-өзі алдаудың дәстүрлі парадигмасы тұлғааралық алдау үлгісімен салынған, онда А әдейі түрде В-ны белгілі бір пікірге (p) сендіруге тырысады, ал өзі сол пікірдің (p емес) рас екенін біледі немесе сондай деп сенеді. Дегенмен, ақылға келтіру процесі өзін-өзі алдау ниетін жасыруы мүмкін. Брайан МакЛафлин осыған орай, белгілі бір жағдайларда мұндай ақылға келтірулердің осы құбылысқа мүмкіндік беретінін көрсетеді. Егер p-ге сенбейтін адам, осындай іс-әрекеттерге қатысып, өзін p-ге сендіруге немесе сенуін жалғастыруға тырысса, және нәтижесінде, бұрмаланған ойлау арқылы өзін-өзі оған сендіріп немесе сенуін жалғастырып алса, онда ол өзін-өзі алдауға лайықты тәсілмен алдаған болады. Мұндай жағдайда алдау ниеті қажет емес.
The traditional paradigm of self deception is modeled after interpersonal deception, where A intentionally gets B to believe some proposition p, all the while knowing or believing truly ¬p (not p). The process of rationalization, however, can obscure the intent of self deception. Brian McLaughlin illustrates that such rationalizations in certain circumstances permit the phenomenon. When a person, who disbelieves p, intentionally tries to make himself believe or continue believing p by engaging in such activities, and, as a result unintentionally misleads himself into believing or continuing to believe p via biased thinking, he deceives himself in a way appropriate for self deception. No deceitful intention is required for this.
Психология
Өзін-өзі алдау адамның табиғатын, әсіресе психологиялық контексте және "өзінің" табиғатын сұраққа салады. Иррационалдық – өзін-өзі алдаудың айқын қарама-қайшылықтарының туындауына себеп болатын негіз, сондай-ақ, барлық адамның өзін-өзі алдауға қабілеті мен "ерекше дағдылары" жоқ екені айтылады. Дегенмен, рационализацияға әлеуметтену, жеке пікірлер, қорқыныш және танымдық тежелу сияқты көптеген факторлар әсер етеді. Мұндай рационализацияны жағымды және жағымсыз жағдайларда манипуляциялауға болады; мысалы, жағымсыз жағдайды оңтайлы деп қабылдауға немесе керісінше. Алайда, рационализация ғана өзін-өзі алдау динамикасын толыққанды түсіндіре алмайды, себебі ақыл – ақыл-ой процестерінің бейімделудің бір түрі ғана.
Self deception calls into question the nature of the individual, specifically in a psychological context and the nature of "self". Irrationality is the foundation from which the argued paradoxes of self deception stem, and it is argued that not everyone has the "special talents" and capacities for self deception. However, rationalization is influenced by myriad factors, including socialization, personal biases, fear, and cognitive repression. Such rationalization can be manipulated in both positive and negative fashions; convincing one to perceive a negative situation optimistically and vice versa. In contrast, rationalization alone cannot effectively clarify the dynamics of self deception, as reason is just one adaptive form mental processes can take.