Кіріспе

Негізгі бундельдерге кохомология кластарын қатыстыру

Математикада, сипаттама класы – X кеңістігінің әрбір негізгі бунделіне X кеңістігінің кохомология класын қатыстырудың тәсілі. Кохомология класы бундельдің қаншалықты "қиылысқандығын" және оның қималарының болуын өлшейді. Сипаттама кластары – жергілікті көбейту құрылымының жаһандық көбейту құрылымынан ауытқуын өлшейтін жаһандық инварианттар. Олар алгебралық топология, дифференциалдық геометрия және алгебралық геометриядағы біріктіретін геометриялық ұғымдардың бірі. Сипаттама класының ұғымы 1935 жылы Эдуард Стифель мен Хасслер Уитнидің көпқырлылықтардағы векторлық өрістер туралы еңбектерінде пайда болды.

Анықтама

G – топологиялық топ болсын, ал топологиялық кеңістік үшін , оның үстіндегі негізгі G топтарының изоморфизм сыныптары жиыны деп жазайық. Бұл Top (топологиялық кеңістіктер мен үздіксіз функциялар санаты) – дан Set (жинақтар мен функциялар санаты) – ға ковариантты функтор, картаны кері тартылу операциясына жіберу. Негізгі G топтарының сипаттамалық класы c – бұл кохомология функторынан табиғи түрлендіру, сонымен қатар жинақтарға функтор ретінде қарастырылады. Басқаша айтқанда, сипаттамалық класс әрбір негізгі G топтарына H*(X) элементіндегі c(P) элементін сәйкестендіреді, егер f: Y → X үздіксіз карта болса, онда c(f*P) = f*c(P) теңдігі орындалады. Сол жақта Y-ға кері тартылған P класы, ал оң жақта кохомологиядағы индукцияланған карта астында P класының бейнесі.

Мотивация

Характерлік кластар – кохомология теориясының құбылыстары, олар контравариантты конструкциялар болып табылады. Қима – кеңістіктегі функция сияқты, ал қиманың болуынан туындайтын қайшылықты жою үшін осы айырмашылық қажет. Шындығында, гомология және гомотопия теорияларынан кейін кохомология теориясы дамыды, олар кеңістікке бейнелеуге негізделген ковариантты теориялар. 1930 жылдардағы сипаттамалық кластар теориясы (обструкция теориясының бір бөлігі ретінде) гомологияға «қос» теорияны іздеудің маңызды себебі болды. Иілу инварианттарына қатысты сипаттамалық кластық тәсіл – теория құрудың, жалпы Гаусс-Бонне теоремасын дәлелдеудің ерекше себебі болды. 1950 жылдары теория ұйымдастырылған негізде (анықтамалар гомотопия теориясына дейін тоғытылғанда) сол кездегі ең маңызды сипаттамалық кластар (Стифель-Уитни класы, Черн класы және Понтрягин кластары) классикалық сызықтық топтар мен олардың максималды тор құрылымының көрінісі екені анық болды. Черн класының өзі де жаңа емес еді, ол Грассманндықтардағы Шуберт есебінде және алгебралық геометрияның итальян мектебінің жұмыстарында көрініс тапқан. Екінші жағынан, векторлық бундель болғанда кластардың отбасыларын жасайтын құрылым пайда болды. Одан кейін негізгі механизм мынадай болып көрінді: Х кеңістігі векторлық бундельді тасымалдаса, ол гомотопиялық категорияда тиісті сызықтық топ G үшін Х-тен классификациялық кеңістік BG-ге бейнелеуді білдіреді. Гомотопиялық теория үшін тиісті ақпаратты G-нің ортогональды және унитарлық топтары сияқты ықшам кіші топтар жеткізеді. Кохомология бір рет және барлық жағдайларда есептелгеннен кейін, кохомологияның контраварианттық қасиеті бундель үшін сипаттамалық кластардың бірдей өлшемдерде анықталатынын білдірді. Мысалы, Черн класы – әрбір жұп өлшемде жіктелінген компоненттері бар бір класс. Бұл әлі де классикалық түсіндірме, бірақ берілген геометриялық теорияда қосымша құрылымды ескеру пайдалы. 1955 жылдан бастап K-теориясы мен кобордизм теориясының пайда болуымен кохомология «ерекше» болды, осы жағдайда сипаттамалық кластардың қандай екенін көрсету үшін барлық жерде H әрпін ауыстыру жеткілікті болды. Кейін хомотопиялық теорияда көпқырлылардың жапырақтары үшін сипаттамалық кластар табылды; олар (өзгертілген мағынада, кейбір рұқсат етілген сингулярлықтары бар) хомотопиялық теорияда классификациялық кеңістік теориясына ие. Математика мен физиканың жақындасуынан кейін Симон Дональдсон мен Дитер Коцчик инстантон теориясында жаңа сипаттамалық кластар тапты. Черннің жұмысы мен көзқарасы да маңызды болып шықты: қараңыз, Черн-Симонс теориясы.

Тұрақтылық

Тұрақты гомотопия теориясының тілінде Черн класы, Стифел-Уитни класы және Понтриагин класы тұрақты, ал Эйлер класы тұрақсыз. Нақты айтқанда, тұрақты сынып – тривиалды бундель қосылғанда өзгермейтін сынып. Көбірек абстрактілі тұрғыдан алғанда, бұл жіктеу кеңістігіндегі кохомология класы жіктеу кеңістігіндегі кохомология класынан кері тартылады дегенді білдіреді (бұл және ұқсас жағдайларда кіріктіруге сәйкес келеді). Балама ретінде, барлық шекті сипаттамалық кластар тұрақты кластан кері тартылады.

Бұл Эйлер класы үшін осылай емес, себебі ол туралы толығырақ мәліметтер бар, соның ішінде Эйлер класы k өлшемді бундельде орналасқандықтан (демек, ол кері тартылады, сондықтан ол өлшемдері ерекшеленетін кластан кері тартыла алмайды).