Кіріспе
Қаржы терминологиясы
Қаржы саласында «шегерім» – активтің ағымдағы нарықтық құны мен осы активке нормативтік капитал немесе несие кепілдігін есептеу мақсатында берілген құн арасындағы айырмашылық. Шегерімнің мөлшері активтің дереу ақшалай сату немесе саудадан алу кезінде құнының төмендеу тәуекелін көрсетеді. Актив бағасының тәуекелі немесе құбылмалылығы жоғары болса, шегерім де соғұрлым жоғары болады. Мысалы, салыстырмалы түрде қауіпсіз және өте өтімді активтер болып табылатын АҚШ қазынашылық вексельдерінде шегерім аз немесе мүлдем болмайды, ал тұрақсыз немесе аз сатылатын активтерде 50%-ға дейін жетеді. Төменгі шегерім үлестің артуына мүмкіндік береді. «Шегерім» көптеген мәмілелерде маңызды рөл атқарады, мысалы, репо келісімдері (қарыздық құралдарды қаржыландыруда «репо» деп аталады, бірақ тұтынушылық қаржыда осы терминмен белгіленетін қайта иелену ұғымымен шатастырылмауы керек) және кері репо келісімдері («қарыздық құралдарды қаржыландыруда кері репо» деп аталады). Бұқаралық ақпарат құралдарында, сондай-ақ экономикалық мәтіндерде, әсіресе 2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысынан кейін «шегерім» термині кредиторларға қайтарылатын соманың қысқартылуын білдіру үшін жиі қолданылады, яғни «шегерім жасау» – тиіс сомадан кемін қабылдау немесе алу. 2012 жылы әлемдік БАҚ «тарихтағы ең ірі қарызды қайта құрылымдау келісімі» туралы хабарлады, ол грек мемлекеттік облигацияларының «70 пайызға дейін номиналды құнының» «өте үлкен шегерімін» қамтыды (NPV шарттары бойынша).
In finance, a haircut is the difference between the current market value of an asset and the value ascribed to that asset for purposes of calculating regulatory capital or loan collateral. The amount of the haircut reflects the perceived risk of the asset falling in value in an immediate cash sale or liquidation. The larger the risk or volatility of the asset price, the larger the haircut. For example, United States Treasury bills, which are relatively safe and highly liquid assets, have little or no haircut, whereas more volatile or less marketable assets might have haircuts as high as 50%. Lower haircuts allow for more leverage. Haircut plays an important role in many kinds of trades, such as repurchase agreements (referred to in debt instrument finance as "repo" but not to be confused with the concept of repossession denoted by that term in consumer finance) and reverse repurchase agreements ("reverse repo" in debt instrument finance). In mass media, as well as in economics texts, especially after the financial crisis of 2007–2008, the term "haircut" has been used mostly to denote a reduction of the amount that will be repaid to creditors, as in "to take a haircut": to accept or receive less than is owed. In 2012, world media was reporting on the "biggest debt restructuring deal in history", which included the "very large haircut" of some "70 percent of par value" of Greek state bonds, in NPV terms.</blockquote>
Содан бері «шегерім» термині басқа да көптеген қаржылық контекстерде қолданылатын болды, егер кейбір бағалы қағаздар (әдетте қарыздық бағалы қағаздар) қандай да бір мақсат үшін жеңілдетілген бағамен бағалануын көрсету қажет болса.
ЕЦБ-ның haircuts қолдануы
Еуропалық Орталық Банк кепіл ретінде ұсынылатын барлық бағалы қағаздарға дисконт қолданады. Дисконт мөлшері ұсынылған кепілдің тәуекел деңгейі мен сауда-саттыққа айналымға ие болуына байланысты.
LTCM және haircut алымдары
Хедж-фонд "Long Term Capital Management" (LTCM) 1998 жылы таратылуына әкеп соққан үлкен шығындарға ұшырады. Бұрынғыда, оның кредиторлары қауіпсіз деп есептейтін позициялар бойынша ол аз кепілдікпен сауда жасауға мүмкіндік алған.
Биржалық саудадағы өнімдер үшін пайдаланылған
Биржалық акциялар, опциондар немесе фьючерстер сияқты сауда-саттық құралдарында қолданылған кезде, "haircut" термині "маржа" терминімен мағынасы бірдей қолданылады. Бұл – брокердің ағымдағы сауда шотындағы позицияларды сақтап тұру үшін қажетті капитал сомасы. Егер "haircut" шотың капиталынан жоғары болса, брокер қосымша капитал талап ете алады (мысалы, маржа шақыруы) немесе "haircut" қолданыстағы капиталдан асып кетпегенше позицияларды жаба алады.
Мемлекеттік борышты төмендету бойынша
Еуроаймақ дағдарысы кезінде, әсіресе Грекияның қаржы дағдарысы аясында, "шашты кесу" термині мемлекеттік қарыз иелері номиналдан кем сома алуы деген мағынаны нақтырақ алды. Грекияның мемлекеттік қарыз иелері келіскен шартты банктердің бас келіссөзшісі Чарльз Далара "ерікті" деп бағалады, бірақ отандық облигация иелерін көндіру үшін Грекия үкіметі "қарсы тұрғандарға жақсы шарттар болмайтынын нақты айтты", сондай-ақ, егер шарт орындалмаса, Грекия мемлекеті "қарызын одан әрі төлей алмайтынын" мәлімдеді.