Астрофизикалық құбылыстар
-
Галактикалық ядродағы аса зор қара тесік және квазарлар
Квазарлар – аса жарқын галактикалық ядролар, супермассивті қара тесіктермен қуаттанады. Газ дискісінен энергия бөлінеді, сәулелену өте күшті.
-
1987 жылғы SN 1987A жұлдыз жарылысы
1987 ж. Dorado шоқжұлдызындағы SN 1987A – 1604 жылдан бергі ең жақын және зерттелген II типті жұлдыз жарылысы. Астрономияда маңызды ашылым!
-
Шаңбұлт Қызыл Ине (Shańbult Qyzyl İne)
Тор қабыршақ жұлдыздық шоғыры – бұл бұрышқан жұлдыздың қалдығы. Бинокльмен көруге болады, жоғары энергиялы сәулелер шығарады, кеңдейді.
-
Теориялық жұлдыздық қалдықтар
Қара ергежейлі жұлдыз – теориялық жұлдыз қалдығы. Ақ ергежейлі салқындап, жылу мен жарық шығармайтын күйі. Әлемнің жасынан асып түскендіктен, қазірде жоқ.
-
Құс жолындағы қара саңыраудың жарқырауы (Qus jolındağı qara sañırawdıñ jarqırawı)
Қара тесік күдігі: Cygnus шоқжұлдызындағы күшті рентген көзі. 1965 ж. табылды, жұлдыз айналысында аккрециялық дискі құрайды. Хокинг бәс тікті, кейін мойындады.
-
Лирадағы сақиналы тұмандық: Құрылымы мен эволюциясы
Лирадағы тұмандық: Орталық жұлдыздың ашылу тарихы, 1800 жылғы байқаулар, Gothard-тың суреті, және бақылауға арналған кеңестер.
-
Күшті магнит өрісі бар нейтронды жұлдыз – Магнетар
Магнитар – жоғары магнит өрісі бар нейтронды жұлдыз. Гамма сәулелерін, рентгенді шығарады. SGR, AXP құбылыстарын түсіндіреді. Астрофизикалық зерттеулер.
-
Жұмсақ гамма сәулелерінің қайталануы және олардың қасиеттері
Жұмсақ гамма-қайталағыштар: гамма және рентген сәулелерін шығаратын астрономиялық нысандар. Магнитарлар немесе нейтронды жұлдыздар болып саналады. 💥🌌
-
Кейбір жұлдыздардың күрт өзгеретін жарқырауы
Катаклизмік жұлдыздар: жарқырауы кенеттен өзгеретін, ақ ергежейлі және донор жұлдыздан құралған екіжұлдыз жүйелері. Астрономиялық құбылыс туралы біліңіз!
-
Қосар жолдас жұлдыз: Торн-Жытков нысаны
Торн-Жытков объектілері – жұлдыздардың гипотетикалық типі, нейтронды жұлдыз ядросындағы қызыл алып жұлдыз. HV 2112 және HV 11417 үміткерлер.
-
Қос жұлдыздардың Х-сәулелік түрлері
Рентгендік жұлдыздар: екі жұлдыздан тұратын, күшті рентген сәулелендіретін жүйе. Материяның нейтрон жұлдызына/қара құрдымға түсуінен пайда болады.
-
Рентгенді жұлдыздардың шағылысу кластары және жарылыстар
Рентгенді жұлдыздар класы: X-сәулелік жарылыстар, нейтронды жұлдыздардағы термоядролық процестер, I және II типтері. Астрофизикалық жүйелер туралы біліңіз.
-
Астрономиядағы тығыз объектілер және олардың жіктелуі
Астрономиядағы тығыз объектілер: ақ ергежейлі жұлдыздар, нейтронды жұлдыздар, қара тесіктер. Жұлдыздар эволюциясының соңғы сатылары, тығыздығы жоғары.
-
Супержарылған жұлдыздық жарылыстар: Қарқындылықтың рекордты деңгейлері
Супержарық жұлдыздық жарылыстар (SLSN) – қалыпты жарылыстардан 10 есе артық энергия шығарады. Себептері: массивті жұлдыздар, магниттар, жұлдызаралық ортамен өзара әрекеттесу.
-
Чандра телескопы: Ғарыш зерттеулері мен ашылулар тарихы
1999 ж. ұшырылған NASA-ның Chandra ғарыш телескопы – Субраманьян Чандрасекхар құрметіне аталған. Жұлдыздар, нейтронды жұлдыздар, қара саңылауларды зерттейді.
-
Қуатты радиолық белсенді галактикалық ядролар: Блазарлар
Блезарлар – галактика ядросының релятивистік сәулеленім шығарушысы. Өте жылдам, айқын өзгеретін, жоғары энергиялы гамма-сәулелер көзі.
-
Жұмсақ Х-сәулелік уақытша құбылыстар: Қара құдықтың жұлдыздарды жұтуы
Жұмсақ рентгендік құбылыстар (SXTs): қара құрдымдар, нейтронды жұлдыздар мен жұлдыздар арасындағы зат алмасу процесін зерттейді. Рентгендік шағылысулар туралы біліңіз.
-
Белгілі бір галактикалық ядролар: BL Lac объектілері
Белгілі бір галактикалық ядро түрі – BL Lacertae нысандары. Шапшаң өзгеруші, жарқыраған поляризациялы, әлсіз спектральдық сызықтармен сипатталады.
-
Жас Жұлдыздың Газ және Шаң Дискісі
Жас жұлдыздардың айналасындағы газ және шаң дискілері – планеталардың қалыптасу ортасы. Протопланеталық дискілер, проплидтер, протожұлдыздар туралы біліңіз.
-
Сақина шоқжұлдызындағы гипергигант жұлдыз
Галактика орталығындағы Сагиттар шоқжұлдызындағы аса жарқын "Pistol Star" жұлдызы туралы ақпарат. Қарқынды жарығы, массасы және арақашықтығы. ✨🌌
-
Қабақша тұмандығы: Өлі жұлдыздың соңғы демі
Жұлдыздар тудыру кезеңіндегі ғарыз денесі – "Қалқа" тұмандығы (Puppis шоқжұлдызы). Hubble телескопынан керемет суреттер! Күкірт көп, екі жұлдыздан тұрады.
-
Қосақаз тұмандығы: Ара шоқжұлдызындағы планеталық тұмандық
Ара шоқжұлдызындағы Stingray тұмандығы: Хаббл телескопының суреті. Жұлдыздық эволюция, газ қабаттары, және тұмандықтарды зерттеу. 🔭✨
-
Қайталанатын жаңа жұлдыз - T Pyxidis
Жұлдыз Pyxis шоқжұлдызындағы қайталама жаңа жұлдыз – екі жұлдыздан тұратын жүйе. Ақ ергежейдің тартылысынан термоядролық жарылыс болады.
-
Рентгенді пульсарлар және олардың қасиеттері
Рентгенді пульсарлар – жоғары магниттік өріс күшіне ие нейтронды жұлдыздармен жұптасқан, рентген сәулеленімдік өзгерістерді көрсететін екіжұлдыздар жүйесі. 🌌✨
-
1885 жылғы Андромеда галактикасындағы жарылыс жұлдыздың тарихы
1885 ж. Андромеда галактикасындағы жарылыс жұлдызды анықтау тарихы. Француз, ирландиялық және эстондық астрономдардың байқаулары, айдың шағылысуынан айырмашылығы.
-
Вулпекула шоқжұлдызындағы Пульсар CP 1919
Жұлдыздық пульсар PSR J1921+2153 (CP 1919), Түлкі шоқжұлдызында орналасқан. 1967-де ашылған, радиосигналдарды зерттеу, әлемдегі өмір іздеу.
-
Жаңа туған жұлдыздармен байланысты шағын тұмандықтар
Жаңа туған жұлдыздармен байланысты шағын тұмандықтар – Хербиг-Харо нысандары. Газ ағындарының соқтығысуынан пайда болады, уақытша құбылыс.
-
Тор қабыршасының пульсары және 1054 жылғы жарылыс қалдығы
Тор қабыршасы – 1054 ж. супернова қалдығында пайда болған, жылдам айналатын нейтронды жұлдыз. Оптикалық түрде көрінетін сирек пульсарлардың бірі.
-
NGC 7027: Аққу шоқжұлдызындағы планеталық тұмандық
NGC 7027 – Қазан шоқжұлдызындағы планеталық тұмандық. Hubble телескопымен зерттелген, дамудың ең алғашқы сатысындағы күрделі құрылым. Астрономиялық ашулар!
-
Карина шоқжұлдызындағы екі полюстік эмиссиялық тұмандық
Карина шоқжұлдызындағы екіполюсті эмиссиялық тұмандық – Гомункулус. Ішінде "Кішкентай Гомункулус" пен "Сәби Гомункулус" бар. 19 ғасырда пайда болған, кеңейіп келе жатыр.
-
10 Миллисекундтік Пульсарлар және Олардың Қалыптасуы
Миллисекундтық пульсарлар – бұл 10 миллисекундтан кем айналу периоды бар жылдыздық қалдықтар. Жоғары жиілікті, қайта өңделген пульсарлар туралы біліңіз!
-
Екі пульсар жүйесі: PSR J0737−3039
Жұлдыздар жүйесі: Puppis шоқжұлдызындағы екілік пульсар – PSR J0737−3039A/B. Нейтрон жұлдыздары, массасы, айналу периоды, магниттік өріс туралы ақпарат.
-
NuSTAR: NASA-ның рентгендік телескопы және зерттеулері
NASA-ның NuSTAR рентген телескопы: қара құрдымдар, галактикалар, және жұлдыз жарылыстарын зерттейді. Ашқандары ғарыш туралы білімімізді кеңейтеді! 🚀🌌
-
Жемінга: Шағылысқан рентген пульсары және гамма-сәулелер шұғыласы
Жемінга – шағын радиотолқынды пульсар, 815 жылдық қашықтықта. Гамма-сәулелердің көзі, бұрынғы массивті жұлдыздың нейтрондық ядросы. Астрономиялық зерттеулер.
-
1997 жылғы 28 ақпан күні тіркелген гамма-шағылысуы және оның кейінгі жарқылы
1997 ж. GRB 970228 гамма-шарқысы байқалды, сонан кейін жарқылы анықталды. 80 секундқа созылған, ерекше жарық қисығы бар, 8.1 млрд жыл қашықтықтағы галактика.
-
Тордың шоқжұлдызындағы 1054 жылғы жарылыс жұлдызы және Шаңқамыс тұмандығы
2024 жылғы 1054-1056 ж. Тор жұлдызшасының (Супернова) тарихы: Қытай, Жапон, Ислам және Америка мәдениеттеріндегі жазбалар, Шаңғыл бұлты (Crab Nebula).
-
Кассиопея А: Галактикалық супернова қалдығы
Кассиопея А – Галактикадағы жарқын радио көзі, бұрынғы жұлдыздың қалдығы. 1690 ж. шамасында пайда болған, кеңейіп келе жатқан бұл тумандық Кассиопея шоқжұлдызында орналасқан.
-
Кассиопея шоқжұлдызындағы 1572 жылғы жарылыс жұлдызы
Кассиопея шоқжұлдызындағы 1572 жылғы жарылыс жұлдызы – Тыхо Браге зерттеуі. Астрономиялық құбылыс, тарих, императорлық болжамдар туралы мағлұмат.
-
Құс шоқжұлдызындағы Пульсар жүйесі
Ақылшық жұлдызы (PSR B1913+16) – нейтронды жұлдыз бен пульсардан тұратын ең алғашқы бинарлық жүйе. 1993 ж. физикадан Нобель сыйлығы берілді, гравитацияны зерттеуге көмектесті.
-
Т Коронаның қайталама жұлдыз жарылысы
Т CrB жұлдызы – Корона Бореалис шоқжұлдызындағы қайталама жаңа жұлдыз. 1866ж., 1946ж. жарқылдар тіркелді, 2024ж. тағы бір жарқыл күтілуде.
-
Жыланбас шоқжұлдызындағы қайталама жаңа жұлдыз
Жылан шоқжұлдызындағы RS Ophiuchi – қайталап жарылатын жұлдыз. 5000 жарық жылы қашықтықта, ақ ергежей мен қызыл алып жұлдыздан тұрады. Жарылыстары 1898 жылдан бері байқалды.
-
SuperNova Early Warning System
-
Аққу шоқжұлдызындағы жарылыс қалдығы
Цигнус ілмегі – галактикадағы әдемі тұмандық, бұрынғы жұлдыздың жарылысынан қалған із. Астрономиялық зерттеулер, NGC 6960, IC 1340 сияқты нысандарды қамтиды.
-
Жаңа жұлдызды ашқан канадтық астроном Иэн Шелтон
Канадалық астроном Иэн Шелтон 1987A жұлдызды жарылысын ашты – бұл қарусыз көзге көрінетін ең жақын және жарқын жаңа жұлдыз. Астрономия, ғылым, ашылу.
-
Экзотикалық жұлдыздар: Гипотетикалық тығыз материялар
Экзотикалық жұлдыздар: кварк, таңсық және электрослабо жұлдыздар сияқты гипотетикалық тығыз объектілер. Құрамы, қасиеттері, және ғарыздағы болу мүмкіндігі туралы ақпарат.
-
Пульсардың жылдамдығы және оның себептері
Пульсарлық тепкі: нейтрон жұлдыздарының жоғары жылдамдықпен қозғалуының себебі әлі анықталмаған. Асимметриялық жарылыс болжамы қарастырылуда.
-
Бозе-жарылысы: Бозе-Эйнштейн конденсатындағы жаңа құбылыс
Бозенова – Бозе-Эйнштейн конденсатында магниттік өріс өзгерту арқылы туындайтын шағын жарылыс. Зерттеулер конденсаттың "құлау-кері қайту" механизмін ашты.
-
Гам бұлты: Оңтүстік аспандағы жұлдыздық шоғырлар мен тумандықтар
Gum Nebula (Gum 12) – Оңтүстік аспандағы шашыраңқы бұлты. 450 парсек қашықтықта, бұл – миллион жыл бұрын болған жарылыстың қалдығы немесе H II аймағы?
-
Қазаншұбырғы немесе Аққу шоқжұлдызындағы тұмандық
Цигнус ілмегі: Көгілдір бұлты, 10-20 мың жыл бұрын жарылған жұлдыздың қалдығы. Газ, шаң, радио толқындары мен рентген сәулелерінен тұрады.
-
Радиоастрономиядағы айналмалы радио импульстары құбылысы
Айналмалы радио жылдамдықтары (RRATs) – радиотолқындарды шашыратып жіберетін нейтронды жұлдыздар. 100-ден астам RRAT ашылған, импульстары қысқа және өзгергіш.
-
Күшті Х-сәулеленім көздері: Астрономиялық құпиялар
Күшті рентгендік көздер (ULX) – галактикалардағы аса жарқыраған объектілер. Олардың қызметін түсіндіру үшін түрлі теориялар бар: қара тесіктер, сәулелену.
-
Көпіршік небұласы: Егіздер шоқжұлдызындағы жарылыс қалдығы
Галактикадағы IC 443 – Егізжұлдыз шоқжұлдызындағы жарқын тұмандық, бұрынғы жарылыс қалдығы. 5000 жарық жылы қашықтықта, 30-35 мың жыл бұрын пайда болған.
-
Пульсарлардағы кенеттен туындайтын өсулер және олардың себептері
Пульсарлардың жылдам айналуындағы кенеттен өсім – "глич". Астрономиялық құбылыс, себептері әлі анықталмаған. Crab және Vela пульсарлары зерттелді.
-
Intermediate polar
-
Polar (star)
-
Dwarf nova
-
Quark-nova
-
Radio-quiet neutron star
-
MS 0735.6+7421