Бейбітшілік психологиясы
-
Бақылау арқылы оқу және мінез-құлықтың қалыптасуы
Бақылау арқылы оқу – басқалардың мінез-құлқына қарап білу. Адамдарда үлгілі тұлғалар (ата-ана, ұстаз) арқылы, жануарларда инстинкттік әрекеттер арқылы жүзеге асады.
-
Әрекеттен уақытша шеттеу: тәртіптік шара ретінде
Ұстаздар мен психологтар ұсынатын тәртіптік шара – "time-out". Бұл жазалау емес, баланың дұрыс емес мінез-құлқынан айыру арқылы тәрбиелеу тәсілі. Баланы ойын-сауықтан уақытша шығару арқылы жаман әрекеттерді тоқтатуға көмектеседі.
-
Мінез-құлықты өзгертудегі амалдар үйренуі
Жаңа оқу процесі: мінезді өзгерту үшін жағымды/жағымсыз ынталандырулардың әсері. Оқу, жазалау, күшейту арқылы мінез-құлықты қалыптастыру. Психология.
-
Жануарлар мінез-құлқының зертханалық аппаратурасы
Жануарлар мінез-құлқы зертханалық жабдығы: Скиннер қорабы. Оперантты және классикалық үйренуді зерттеуге арналған, Б.Ф.Скиннер жасаған құрал. Жануарлар зерттеуі.
-
Классикалық шарттасу әдісі
Классикалық шарттау – тәжірибелік оқыну әдісі. Павловтың тәжірибелерінен бастау алған, бейтарап стимул мен биологиялық стимулдың байланысын зерттейді. Психология.
-
Мінез-құлықты нығайту және жазалау принциптері
Психологияда күшейту – мінез-құлықты арттыратын салдар. Мысалдар: жануарларға оқыту, оқушыларға мақтау. Мінез-құлық психологиясы, күшейту, оқыту.
-
Қателіктер арқылы проблеманы шешу әдісі
Қателер арқылы проблема шешу әдісі – тәжірибе мен қателік негізіндегі оқу, жануарлар мінез-құлқындағы қарапайым түсіндірме, және C. Lloyd Morgan еңбегі.
-
Жауап беруші тұлғаның түрлері мен мағыналары
Жауап беруші: сот ісіндегі жауапкер, сауалнама қатысушысы, психологиядағы шартты рефлекс. Құқықтық, әлеуметтік зерттеулерде маңызы қандай?
-
Мінез-құлықты зерттеу: Оперативтік шарттау және оның түрлері
Жүрек-ақыл зерттеуі: мінез-құлықты, Б.Ф.Скиннердің оперантты жағдайларын, орта мен мінез-құлық арасындағы байланысты қарастырады. Психология, тәжірибе.
-
Көз жыпылықтау шарттау: Оқу және жад механизмдерін зерттеу
Көз жыбықтау шарттау (EBC) оқу және жад нейрондық механизмдерін зерттейді. Ыстық немесе дыбыс стимулы көздің жыбықталуын шартты жауапқа айналдырады.
-
Жүрiс-мінезді жүйелендiре зерттеу тәсiлдерi
Жүріс-құлықты (бихевиоризм) зерттеу – адам және жануарлар мінез-құлқының себептерін анықтау, оқу және жазалау арқылы қалыптасуын түсіндіретін ғылыми тәсіл.
-
Стимулға қайталама жауаптың төмендеуі
Жаңа оқу: Стимул қайталағанда реакцияның төмендеуі – габитуация. Бұл жануарлардың күйбең тіршіліктеріндегі ең қарапайым оқу түрі, ресурстарды сақтайды.
-
Сөздік мінез-құлқы: Б.Ф. Скиннердің психологиялық зерттеуі
Б.Ф. Скиннердің «Сөздік мінез-құлық» кітабы лингвистиканы психологиялық тұрғыдан қарастырады. Эхоика, манд, такт сияқты терминдерді талдайды. Психология📚
-
Жануарларды оқытудың «кликер» әдісі
Жануарларды оқыту әдісі: кликер тренингі – жағымды күшеюге негіделген, тиімді және дәл оқыту жүйесі. Иттерге және басқа жануарларға қолданылады.
-
Жазалау арқылы мінез-құлқына өзгеріс енгізетін жағымсыз күйзелістер
Жағымсыз стимулдар: психологияда мінез-құлқы өзгертуге қатысты жазалау және кері байланыс әдістері. Аверсивтердің түрлері мен әсері туралы біліңіз.
-
Қателік арқылы оқу: Торндайк эффектісінің психологиялық қағидасы
Эдвард Торндайк заңы: қате арқылы оқу, мінез-құлықты қалыптастыру. Жағымды нәтижелер мінезді нығайтады, жағымсыз – әлсіретеді. Психология, тәжірибе.
-
Мотивациялық маңыздылық және мінез-құлық процестері
Мотивациялық маңыздылық – мінез-құлқымызды ынталандыратын, мақсатқа жетудегі күш-жігерді реттейтін және тәуекелге баруға әсер ететін когнитивтік процесс.
-
Рескорла-Вагнер моделі: Шартты рефлекстер мен күту қағидалары
Рескорла-Вагнер моделі – классикалық шарттану, күшті байланыс күтпеген оқиғаны болжайды. Стимулдардың қарым-қатынасын түсіндіреді. Психология, оқу.
-
Қолданбалы мінез-құлықты талдау: Дискретті сынақ оқытуы
Дискретті талқылау оқыту (DTT) – аутизммен күресуге арналған қолданбалы мінез-құлқы талдауының тиімді әдісі. Оқуды жеңілдету үшін ынталандырулар, үлгілер қолданылады.
-
Екінші реттік шарттау: Оқу формасы және теориялық модельдері
Классикалық шарттау: екінші реттік шарттау – жаңа стимул туралы білу үшін алдымен мағыналы стимул арқылы оқыну. Мысалдар, кезеңдері түсіндірілген.
-
Мінез-құлық тізбектері: оқыту әдістері мен түрлері
Мінез-құлық тізбегі: қадамдар тізбегі арқылы мінез-құлықты қалыптастыру. Дискриминативтік стимул, күшейткіштер, соңғы күшейткіштер туралы біліңіз.
-
Ідеялардың санада пайда болу процесі
Ідеялар қабылдауы, санадағы ойлар тізбегі, ассоциация принциптері (ұқсастық, жақындық, қайшылық). Психология тарихындағы маңызды теория.
-
Психологиялық жазалар түрлері мен салдары
Психологиялық жазалар: мағынасы, түрлері, психикаға тигізетін зиян. Ұят, қорлау, оқшаулану – осы жазалардың салдары. Тарихы мен құқықтық аспектілері.
-
Жалдану қабілеті және мінез-құлық психологиясы
Жүріс-құлқы психологиясында, тәжірибе нәтижелері адамдарға қатысты қолданылады. Күн сәулесі сергектікке, қараңғылық – демалысқа көмектеседі. Тіршілік жалпыламалықпен байланысты.
-
Мінез-құлықты талдау: Формаласу және автоматты формаласу парадигмалары
Мінез-құлықты талдау: қадамдық қалыптастыру әдісі, жануарлар мен адамдарда мінезді өзгертуге қолданылады. Б.Ф. Скиннердің зерттеулері мен негізгі принциптері.
-
Мінез-құлқы модификациясы: Тәсілдер мен тиімділігі
Мінез құлықты өзгерту – бұл жауапты және оперативтік шарттау арқылы мінез-құлқына әсер ететін емдеу тәсілі. ABA, мінездік және когнитивтік-мінездік терапияның көне атауы.
-
Жайлап жоғалу: Шартты рефлекстің уақыт өте келе әлсіреуі
Жоғары дағдылардың уақыт өте келе жойылуы – шартты рефлекстердің күшін жоғалтуы. Құбылыс мазасыздық тәрізді ауруларда да көрінеді. Психология, мінез-құлық.
-
Құбылыстардың өзара әсерлесуі: Психологиялық теория
Психологияда өзара әрекеттесу: Альберт Бандураның теориясы. Мінез-құлық, жеке факторлар және әлеуметтік ортаның өзара байланысы. Бандураның тәжірибесі.
-
Әлеуметтік басқаруға қарсы әрекеттер: Қылық талдауындағы ұғым
Құпия бақылау – әлеуметтік мінез-құлықты талдаудағы маңызды ұғым. Б.Ф.Скиннердің зерттеуі, қарсылық түрлері, еркіндік пен қадір-қасиет туралы ақпарат.
-
Қорқыныштан қашу және оның нейрондық механизмдері
Қашқыштық жауаптары мен қашу реакциялары – оперантты шарттанудың бір түрі. Зерттеулер егеуқырлармен жүргізіліп, қорқыныш тәуелсіздігін анықтауға көмектеседі.
-
Жасырын оқу: күшейтусіз ақпаратты есте сақтау
Жасырын оқу: күшейтусіз ақпаратты санасыз жаттау. Байқау арқылы мінез-құлық өзгереді, ынталандыру кеш келсе ғана көрінеді. Психология, тәжірибе.
-
Жануарлардың шартты рефлекстен тайып, инстинктіге қайту тенденциясы
Жануарлардың үйренген мінез-құлқына қарамастан, табиғи инстинкттерге қайта оралуы – инстинкттік ауытқу. Б.Ф.Скиннердің тәжірибелерінен анықталды. Психология, мінез-құлық.
-
Жағымсыз күйзелістен қашуға жауап
Қорқынышты жағдайды болдырмау үшін жасалатын әрекет – бұл оңтайлы тәсіл. Жағымсыз сезімдерден қашу үшін үйренілген мінез-құлық, негативті нығайту.
-
Роберт Рескорла: Американ психологының өмірі мен еңбектері
Роберт Рескорла (1940-2020) – американдық психолог, жануарлардың оқуы мен мінез-құлқындағы классикалық шарттасу теориясын дамытты. Рескорла-Вагнер моделі туралы біліңіз.
-
Жақсы мінез-құлықты нығайтуға негізделген жүйе: Токен экономикасы
Токен экономикасы – мақұлданған мінез-құлқыны нығайтуға негіделген жүйе. Токендер, сыйлықтар & анықталған мінез-құлықтар қажет. ABA, психология.
-
Аллан Вагнер: Әсерлі психолог және оқу теориясының қайта қарастырушысы
Аллан Вагнер (1934-2018) – американдық психолог, ассоциативтік оқыну және үйрену теорияларының авторы. Рескорла-Вагнер моделі, SOP теориясы зерттеулері. Психология ғылымындағы маңызды тұлға.
-
Тәуелділіктерді басқару және мінез-құлқы өзгерту стратегиялары
Тәуелділіктерді басқарудағы мінез-құлықты өзгерту әдістері: Contingency Management (CM) – стимулдар мен салдар арқылы құнды мінезді нығайту. ABA, CBT негізінде.
-
Жасырын тежелу: Психологиялық терминнің маңызы мен зерттелуі
Жасырын тежелу (Latent Inhibition) – жаңа оқудан бұрын таныс стимулдардың мағынаға ие болуы кешігіп, оқуды қиындатады. Психологияда маңызды түсінік.
-
Matching law
-
Cue reactivity