Жүрек-қан тамыр физиологиясы
-
Жүректің соғуын қолмен анықтау және пульс өлшеу әдістері
Жүрек соғысын қолмен тексеру (пульс) – медицинадағы маңызды әдіс. Мойын, білек, сан артерияларынан жүрек соғысын анықтау, соғыс жиілігін өлшеу туралы ақпарат.
-
Қан тамырларының құрылысы және қызметі
Қан тамырлары: адам ағзасындағы қан айналымын қамтамасыз ететін құрылымдар. Артериялар, капиллярлар, веналар және т.б. – қанды тасымалдау, тамақтану, тазалау.
-
Жүрекке қан тасымалдайтын тамырлар
Веналар – жүрекке қарай қан тасымалдайтын қан тамырлары. Деоксигенделген қанды жүрекке жеткізеді, өкпе және ұрық айналымындағыларынан басқа. Қан айналымы, анатомия.
-
Қан тамырларының ең кішкентай түрі
Капиллярлар – организмдегі ең кішкентай қан тамырлары (5-10 мкм). Қанмен алмасу, заттар тасымалдау және микроайналым жүйесінің маңызды бөлігі.
-
Биологиялық жүйелер механикасының зерттеуі
Биомеханика – тірі организмдердің құрылымын, қызметін және қозғалысын механикалық тұрғыдан зерттейтін ғылым. Биофизика саласы, есептеу механикасы.
-
Қан плазмасының онкотикалық қысымы және оның физиологиялық ролі
Онкотикалық қысым: қан плазмасындағы белоктардың (альбумин) тудырған осмостық күші. Қан ағымын реттеудегі маңызды ролі, гидростатикалық қысыммен өзара әрекеттесуі.
-
Қан қысымын бақылайтын сенсорлар
Қан қысымын бақылайтын барорецепторлар – мойын және жүрек тамырларында орналасқан, қан қысымын сезіп, миға сигнал беретін сенсорлар. Денеде қан ағымын реттеуде маңызды рөл атқарады.
-
Ренин-ангиотензин жүйесі
Ренин-ангиотензин жүйесі: қан қысымын, сұйықтық балансын реттейді. Бүйректерден ренин шығады, ол қан тамырлары арқылы ангиотензинге айналады. Денсаулық үшін маңызды!
-
Валсальва маневрі: құлақ қысымын теңестіру және денсаулықты бағалау техникасы
Вальсальва маневрі: құлақ қысымын теңестіру техникасы. Теңсіздікті сейілту, жүрек функциясын тексеру, су астында немесе ұшу кезінде пайдалы.
-
Қан қысымын өлшеу кезінде естілетін дыбыстар
Қан қысымын өлшеу кезінде естілетін Коротков дыбыстары – бұл медицина қызметкерлерінің пайдаланатын маңызды көрсеткіш. Дыбыстардың пайда болуы, қан ағынының ерекшеліктерімен байланысты.
-
Қан тамырларының тарылуы: себептері мен механизмдері
Қан тамырларының тарылуы: себептері, маңыздылығы, дене температурасын реттеудегі және қан кетуді тоқтатудағы ролі. Вазоконстрикция туралы біліңіз!
-
Жүрек-қан тамыр физиологиясында соққы көлемі өлшемі
Жүрек-қан тамыр физиологиясында соққы көлемі (SV) – жүрекшеден бір соққыда шығатын қан көлемі. Эхокардиограмма арқылы есептеледі, салмағы 70 кг ер адамда шамамен 90 мл.
-
Ұсақ қан тамырларындағы қан айналымы
Қан айналымының ең ұсақ тамырлардағы маңызы: микроциркуляция, артериолдар, капиллярлар, венулалар. Оттегі, қоректік заттар жеткізілуі, CO2 шығарылуы.
-
Қан тамырларының кеңеюі
Қан тамырларының кеңеюі – вазодилатация, себептері, механизмдері, және организмдегі рөлі. Қан ағымын жақсарту және денсаулыққа әсері туралы біліңіз.
-
Микроайналымдағы кішкентай артериялар
Микроциркуляциядағы артериолдар: қан қысымын реттеу, капиллярларға қан ағынын бақылау, және тамырлардың қарсылығын қамтамасыз етеді. Денсаулық үшін маңызды!
-
Қан қысымының төмендеуі
Төмен қан қысымы (гипотония) – бұл қан тамырларында қысымның төмендеуі. Симптомдары: бас айналу, әлсіздік, көрудің нашарлауы. Диагностика және көмек алу маңызды!
-
Қан көлемінің төмендеуі және оның салдары
Төмен қан көлемі (гиповолемия) – денедегі сұйықтық жетіспеушілігі. Себептері, белгілері, симптомдары мен емдеу жолдары туралы біліңіз.
-
Қан ағынының және оның құрамының реологиялық қасиеттерінің зерттелуі
Қан ағысының қасиеттерін, плазма мен жасушаларын зерттеу – геморреология. Бұл зерттеу қанның тұтқырлығы, жасуша деформациясы, ауру себептерін анықтауға көмектеседі.
-
Эрнест Старлинг: Британ физиологының өмірі мен еңбектері
Эрнест Старлинг (1866-1927) – британдық физиолог, капиллярлардағы сұйықтық қысымы мен осмостық күштердің тепе-теңдігін ашқан, Старлинг принципінің авторы.
-
Жүрек функциялық қисығы және гемодинамикалық модельдер
Жүрек функциялық қисығы: оң жақ жүрекше қысымы мен жүрек шығысы арасындағы байланыс. Гемодинамикалық модельде маңызды, қалыпты қысымда тиімді жұмыс істейді.
-
Жүрек соғымы көлемі мен диастолалық көлем арасындағы байланыс
Жүрек соғысы көлемі мен қарыншалық диастолалық көлем арасындағы байланыс – Франк-Старлинг заңы. Қан көлемі артқанда жүрек соғысы артады, бұл тепе-теңдікті сақтайды.
-
Жүйке-бұлшық ет жүйесінің қан айналымына көмегі
Жүйке-бұлшық ет жүйесі қан айналымына көмектеседі. Бұлшық еттер жүрекке қанды қайтаруға, артериялық қан ағынына ықпал етеді. Ортостатикалық төзімділікті арттырады.
-
Лимфа тамырларының құрылысы және қызметі
Лимфа тамырлары: лимфа мен лимфоциттерді тасымалдайтын құрылымдар. Қан тамырларымен ұқсас, денедегі сұйықтықтың ағынын қамтамасыз етеді. Анатомиясы, қызметі туралы біліңіз.
-
Ишемия-реперфузия зақымдануы: себептері мен салдары
Ишемия-реперфузия зақымдануы: қан ағыны қалпына келтірілгендегі тіндік зақымдану, себептері, механизмдері, қабыну және тотығу стресі. Медициналық мақала.
-
Қан тамырларының кеңеюіне жауапты азот оксидінің ролі
Нитрит оксиді – қан тамырларын кеңейтуші EDRF факторы. Роберт Фурхготттың зерттеуі, жүрек-қан тамыр жүйесінің жұмысы, тромбоздың алдын алу.
-
Ткань қан көлемінің өзгерулерінің графигі
Тіндік қан көлемінің өзгеруін PPG арқылы қадағалау. Пульсоксиметрмен терідегі қан ағынын, артериялардың кеңеюін анықтау. Денсаулық сақтау технологиясы.
-
Неврологиялық себепті қысқа мерзімді естен тану және емдеу жолдары
Рефлекторлық синкопе: себептері, көріністері, емдеу жолдары. Қан қысымының төмендеуінен уақытша ес-түс жоғалту. Триггерлерден аулақ болу, терапиялық жаттығулар.
-
Бір жүрек айналымындағы орташа артериялық қысым
Орташа артериялық қысым (MAP) – жүрек цикліндегі қан қысымының орташа көрсеткіші. Дәлдігін анықтау формуласы, қауіп деңгейі & гипертензия туралы ақпарат.
-
Мидың гемодинамикалық жауабы және нейроваскулярлық байланыс
Қан ағынының гемодинамикалық жауабы: миға оттегі мен глюкоза жеткізу, нейрондық белсенділік пен қан ағыны арасындағы байланыс. Мидың энергия қажеттілігі.
-
Қан ағыны және тінді қамтамасыз ету
Перфузия – қанның тіндік капиллярларға жеткізілуі. Ағын жылдамдығы, көлемі, өлшем бірліктері, мағынасы туралы біліңіз. Гистологияда да қолданылады.
-
Сұйықтардың қозғалысын математикалық тұрғыдан сипаттау
Сұйықтардың қозғалысын математикалық тұрғыдан қарастыру. Starling қағидаты, тепе-теңдік қысымы мен онкоздық қысымның рөлі, лимфа ағыны туралы біліңіз.
-
Ірі қан тамырларының кішкентай тамырлар желісі
Қан тамыр қабырғаларын қамтитын ұсақ қан тамырлары – vasa vasorum. Аорта, venae cavae сияқты ірі қан тамырларын қорғап, тамақтандырады. Медианың сыртқы бөліктеріне қан жеткізеді.
-
Қантамырлардың серпімділігі және қабырғалық қысымға бейімділігі
Қан тамырларының серпімділігі: Қысым өзгергенде қан көлемінің өзгеру қабілеті. Эластанстың кері шамасы, физиологиялық маңызы зор.
-
Қан қысымын қалыпқа келтіру механизмі
Қан қысымын тұрақтандыру механизмі: Барорефлекс жүрек соғу жиілігін реттеп, қан қысымын қалыпқа келтіреді. Гипотензиядан сақтайды. Денедегі гомеостаз.
-
Дәрігерлік кабинеттегі қан қысымының жоғарылауы және оның диагностикасы
Ақ халат гипертензиясы – дәрігер қабылдауында қан қысымының жоғарылауы. Күнкүнді өмірде қалыпты. Дәрігерге бару кезіндегі алаңдаушылық себебі. Маскировкаланған гипертензиядан өзгеше.
-
Ішкі қарын артериясының екітарапқа бөлінуінің үстіндегі кеңейген аймақ
Қарын артериясының кеңейген бөлігі – қарын қуысы. Қан қысымын реттеуде маңызды роль атқарады, барорецепторлар орналасқан жері. Анатомия, физиология.
-
Өкпелік гипоксиялық вазоконстрикция: механизмдері мен маңызы
Өкпелік гипоксиялық вазоконстрикция (HPV) – қан ағынын жақсы желдетілген өкпе бөліктеріне бағыттайтын механизм. Биіктікте өкпе гипертензиясына әкелуі мүмкін.
-
Дене мүшелерінің жағдайы: Маңызды 4-6 белгі
Денсаулық көрсеткіштері: температура, қан қысымы, пульс, тыныс алу – өмірлік функциялардың жай-күйін бағалауға көмектеседі. Ауруды анықтауға да пайдалы!
-
Артериовеноздық фистулалар: себептері, түрлері және салдары
Артериовеноздық фистула – артерия мен вена арасындағы қалыптан тыс қосылыс. Мұндай жағдай туа бойынан, гемодиализ үшін жасалған немесе жарақат салдарынан пайда болуы мүмкін. Симптомдары сирек кездеседі.
-
Tunica media
-
Эндотелиндер: Қан тамырларының қызметі мен ауруларындағы рөлі
Эндотелиндер – қан тамырларын тарылтатын, қан қысымын көтеретін пептидтер. Гипертония, жүрек ауруларына себеп болуы мүмкін. Реттелуі маңызды!
-
Ангиотензин түрлендіргіш фермент 2 (ACE2) және оның қызметі
ACE2 ферменті: қан қысымын реттеу, ангиотензин II гидролизі, RAAS жүйесі. Жүрек, бүйрек, ішекте кездеседі. Гипертонияны түсіруге көмектеседі.
-
Қан ағынының ұлғаюы және дене тіндеріндегі гипермия
Қан ағынының артуы – гиперэмия. Бұл дене тіндерінде қанмен қамтамасыз етуді жақсартады, қызыл теріге (эритема) себеп болады. Медициналық аспектілері бар.
-
Қан тамырларындағы бұзылған қан ағыны және таралу шокы
Дистрибутивтік шок: капиллярлардағы қан ағынының бұзылуы, органдарға оттегі жеткізілмей, қан қысымы төмендеуі. Себептері, түрлері және көріністері туралы біліңіз.
-
Ыстықтан бас айну және есінен тану (Ыстық синхкопесі)
Ыстықтан шегіну – дене температурасының көтерілуінен бас ауруы, есіктену, жүрек айну сияқты көріністермен болатын жағдай. Алғашқы көмек пен алдын алу туралы біліңіз.
-
Қан тамырларының диаметрін өзгертуші әрекеттер
Вазомотор: қан тамырларының диаметрін өзгерту әрекеттері. Вазодилататорлар мен вазоконстрикторлар, адренергиялық рецепторлар және жүйке талшықтары туралы біліңіз.
-
Бүйрек тамырларының гипертензиясы: себептері, диагностикасы және емдеуі
Бүйрек тамырларының гипертензиясы: себептері, патогенезі, емдеу әдістері (хирургия, дәрі-дәрмек). Ангиопластика, бета-блокаторлар туралы ақпарат.
-
Қан тамырларының эндотелийінен шығатын гиперполяризациялық фактор және қан қысымын реттеудегі гендерлік айырмашылықтар
Қан тамырларындағы EDHF факторының тамыр қабыршақтарын кеңейтудегі, қан қысымын реттеудегі және жыныс аралық айырмашылықтардағы рөлі. Вазодилататорлар туралы ақпарат.
-
Артериогенез: Механизмдер, факторлар және дамуы
Артериогенез: Қан тамырларының диаметрінің ұлғаюы, қысым мен ағынның әсері. Тамырлардың кеңеюі стресті қалыпқа келтіреді, бірақ әрқашан болмайды.