Сасанидтер империясы
-
Сасанид әулетінің шаһы Кавад I: Өмір және реформалары
Кавад I: Сасанид әулетінің патшасы (488-531 жж.). Тәзіреттегі реформалар, Мәздакит қозғалысы, ақсүйектер мен дінбасылардың ықпалын әлсірету туралы мақала.
-
628 жылғы Сасани әулетінің шаһы Кавад II
Кавад II: 628 жылы Сасанид әулетінің шаһы, Хосров II-ні құлатқан. Билік үшін күрес, отбасы мүшелерін жазалау туралы біліңіз.
-
Хұсрау II: Сасанид әулетінің соңғы шаһы
Хұсрау II: Сасанид әулетінің соңғы билеушісі (590-628 жж.). Византиямен соғыстар, тақтан құлау мен қайта орналасу, Иранның мұсылман басып алуына дейінгі кезең.
-
Парсы патшасы I Ормизд: Өмірбаяны мен тарихы
Һормизд I: Сасанид әулетінің Иран шаһы, өмірбаяны, билік мерзімі (270-271 жж.), Қартир дінбасы ретінде тағайындалуы, Маниға рұқсат беруі.
-
Сасанид әулетінің билеушісі: II Ормизд
Һормизд II: Сасани әулетінің шаһы (303-309 жж.). Армения христианды қабылдады, ол Батыста Ғассани әміршісін жеңіп, ішкі дауылдарды бастырып, иран мәдениетін сақтады.
-
Парсы патшасы III Гормизд: билік күресі мен құлауы
Һормизд III – Сасани әулетінің 17-ші патшасы (457-459 жж.). Перөз I көтерілісі, тұтқынға алу және өлім жазасы. Зәрдүшт дініндегі Ахура Маздамен байланысы.
-
Хормизд IV: Сасани әулетінің билеушісі және тұрақсыз дәуір
Хормизд IV: Сасанид әміршісі (579-590). Византиямен соғыс, Түркі қағанатын жеңіспен тоқтату, жер иеленушілерді қолдау, және Иберия әулетін жою туралы ақпарат.
-
Пероз I: Сасанид әулетінің шаһы және оның тұсындағы соғыстар мен ашаршылық
Пәрөз I: Сасани әулетінің Иран шаһы (459-484 жж.). Таққа талас, Кавказ Албаниясындағы көтеріліс, Кидариттерді жеңіс, ашаршылық – тарихы мен билігі туралы.
-
Яздигерд II: Сасани әулетінің шаһы және Иран тарихындағы рөлі
Яздегерд II: Сасанид әміршісі (438-457 жж.), Византиямен, Кидариттермен соғыстар, Зәрдүшт дінін күшейту әрекеттері, Армениядағы көтеріліс.
-
Яздигерд I: Сасани әулетінің жаңару дәуірі мен құлауы
Яздегерд I: Сасанид әулетінің Иран шаһы (399-420 жж.). Тарихы жаңару кезеңі, Византиямен жақсы қарым-қатынас, және компетентті басшы болды.
-
Яздегерд III: Сасани әулетінің соңғы патшасы
Соңғы Сасанид патшасы Яздегерд III (632-651) туралы мақала. Иранның күйреуі, билік үшін күрес, арабтар шабуылы – тарихымыздың маңызды беті.
-
Балаш: Сасанид әулетінің шаһы және оның билігі
Балаш: Сасанид әміршісі (484-488 жж.), Пероз I-нің інісі. Атының шығу тегі, этимологиясы, грекше жазылу түрлері туралы ақпарат. Иран тарихы.
-
Бахрам I: Сасанид әулетінің шаһы
Бахрам I: Сасанид әйелдерінің Иран патшасы (271-274 жж.). Манихейлікке қарсы күрес, Манидің өлімі. Тарих, Сасанидтер, Иран патшалары.
-
Бахрам II: Сасанид әйелдерінің тарихы мен билігі
Бахрам II: Сасанид әйелдерінің V патшасы (274-293 жж.). Кісілік, Хорамизд I бастаған көтерілістер, діни даулар – Иран тарихындағы маңызды тұлға.
-
Бахрам III: Сасанид әулетінің қысқа ғұмырлы шаһы
Бахрам III: Сасанид әулетінің VI патшасы, Бахрам II-нің ұлы. 293 жылы таққа отырған, бірақ әлсіздігінен Нерсеге адалдық серт берілді.
-
Бахрам IV: Иран мен Иран елінен тыс жерлердің патшасы
Бахрам IV: Сасанид әйелдерінің патшасы (388-399 жж.). Өмірбаяны, билікке келуі, Кірман әкімі қызметі және Армениядағы саясаты туралы ақпарат.
-
Бахрам V: Сасанид әйелдері мен аңшы патшасы
Бахрам V: Сасанид әулетінің шаһы, 420-438 ж. билеген. Әскери жорықтар, Армениядағы билік өзгерісі және бейбітшілік кезеңі туралы біліңіз.
-
Шапур III: Сасанид әулетінің билеушісі (383-388 жж.)
Сасанид әмірі Шапур III (383-388): билік, Армения үшін римдіктермен келісім, Алхон гундардан Кабул қаласын жоғалту, Тақ-и Бостан мүсіні.
-
VII ғасырдағы Сасани әміршісі Ардашир III
Ардашир III (628-630) – Сасанид әулетінің Иран шаһы. Атасының мағынасы, грекше жазылуы, тарихы туралы ақпарат. Сасанидтер тарихы.
-
Ардашир II: Сасани әулетінің шаһы (379-383 жж.)
Ардашир II: Сасанид әміршісі (379-383 жж.). Шапур II-нің інісі, Әдіабененің вассал патшасы. Арменияны сақтап қалуға тырысқан, қайырымды билеуші.
-
Нарсе: Сасани әулетінің шаһы және тарихы
Нарсех: VII Сасанид әміршісі (293-303 жж.). Шапур I ұлы, сақ, Хиндустан, Туран губернаторы. Арменияны басқарды, Риммен соғыстарға себеп болды.
-
Шаһрбараз: Сасани әулетінің шаһы (630 жыл)
Шахрбараз: Сасанид әулетінің 630 жылғы шаһы, таққа құлақтанған генерал. Өмірбаяны, ролі, «Империяның доңыз» аталымы туралы ақпарат. Тарих, Сасанидтер.
-
Тұранның мифтік патшасы Афрасиаб
Афрасиаб – Тұранның мифтік патшасы, "Шахнамеде" Иранның басты жауы. Батыр, саяткер, Аһриманның адамы ретінде бейнеленген. Тарихы мен рөлі туралы біліңіз.
-
Лакмидтер әулеті: Оңтүстік Ирак пен Шығыс Арабиядағы араб мемлекеті
Лахмидтер: 3-6 ғ. аралығындағы Оңтүстік Ирак пен Шығыс Арабиядағы араб мемлекеті. Насрид әулеті, Сасани империясымен қарым-қатынас, Дхи Қар шайқасы.
-
Сасани әулетінің негізін қалаушы Ардашир I
Ардашир I – Сасани әулетін құрған парсы патшасы (180-242 ж.). Парфян әулетін жеңіп, Иранды біріктірген шаханшаһ. Тарихы, тегі туралы мәліметтер.
-
Хұсрау II-нің әйелі Шириннің тарихы
Ширин – Хосров II-нің әйелі, Сасани әулеті тарихындағы маңызды тұлға. Христиандарды қолдаған, саяси ықпалымен көзге түскен патшайым туралы біліңіз.
-
Рсһтуни әулеті: Армения тарихындағы бір рудың шежіресі
Рсхуни әулеті: Ежелгі армян ақсүйектері, Урарту патшасы Руса I-нің ұрпақтары. 330 ж. бастап тарихқа енген, Армения патшалығына қарсы көтерілгендер туралы ақпарат.
-
Камсаракан әулеті: тарихы мен рөлі
Камсаракан – ежелгі армян дворян әулеті, парсы түбіне жатады. Византиялық саясатты қолдаған, арабтарға қарсы көтерілісте танымал болған. Пахлавуни тармағы дамыды.
-
Парсы батыры Ростам: "Шахнаме" жұлдызы
Ростам – легендарный иранский батыр эпоса "Шахнаме". История героя, сыновей Зала и Рудабы, его подвиги и трагичная битва с Эсфандияром.
-
Зал – Шаһнаманың батыры
Зал – Шахнамедегі аңызға айналған иран патшасы, Станның батыры. Ростамның әкесі, ұрпақтары перс әскерінде генерал болған даңқты қолбасшы.
-
Ардашир Папаканның істерінің кітабы
Ардашир Папаканның істері: Сасанид әулетінің негізін қалаушы Ардашир I-нің өмірі, Парфиялықтармен шайқасы, таққа отыру жолы туралы орташа парсы әңгімесі.
-
Иран мен Иран елінен тыс елдердің патшасы Жамәсп
Жамаспа – Иран мен Иран емес елдердің Сасанид әулетінің шаһы (496-498/9 ж.). Пероз I-нің ұлы, Кавад I-нің інісі. Тарихы, тегі және билік құлауы туралы ақпарат.
-
Сакастан патшасы Спалахорес және оның замандастары
Сакахстанды билеген иран патшасы Спалахорес (б.з.д. 57-35 ж.) туралы мақала. Тегі, әскери мансабы, Парфиямен байланысы зерттеледі. Тарих, Сакахстан, патшалар.
-
Сасани әскері: құрылысы мен тактикасы
Сасанид әскері: Парсы империясының әскери күші, Ардашир I реформалары, әскери ұйымдастыру, стратегия, қару-жарақ. 400 жылдан астам билік еткен мемлекет.
-
Парсы музыканты: Барбад және Хосров II дәуіріндегі музыка өнері
Барбад: Сасани әуенінің көрнекті музыканты, шайыр және композиторы. II Хосровтың сарайында қызмет етті, парсы музыкасына үлкен үлес қосты.
-
Сасани империясының музыка өнері
Сасани әуені: Иран музыкасының алтын ғасыры (224-651 жж.). Барбадтың дәстүрі, хосров II қолдауы, музыкалық режимдер мен өнердің дамуы.
-
Парсының данагөй кеңесшісі Бозоргмеһр
Бозоргмеһр – Сасанид әулиесі, Кавад I мен Хосров I патшаларының кеңесшісі. Өмірі, шығу тегі, «Шаһнамедегі» рөлі туралы ақпарат. Иран тарихы.
-
6-ғасырдағы сасани әскербасы Ваһрез
6 ғ. Сасанид әскербасы Ваһрез туралы ақпарат: Иберия соғысы, Аксум-Парсы соғыстары, Кавад I мен Хосров I дәуірлері. Тарих, биография, Йемендегі рөлі.
-
Сасани әскербасы Ростам Фаррохзад
Ростам Фаррохзад: Сасанид әскербасы, Иран ұлттық батыры. Шахнамедегі бейнесі, тегі, әскери мансабы туралы ақпарат. Иран тарихы.
-
Кавказдың қаһарманы: Вардан Мамиконянның өмірі мен күресі
Вардан Мамиконян – ерлікпен шейіт болған армян әскербасы, Иранға қарсы көтерілістің басшысы. Армян халық қаһарманы, қасиетті кісі. Тарихтан мәліметтер.
-
Күшано-Сасанилер патшалығы (III-IV ғасырлар)
Күшано-Сасанилер патшалығы (230-365 жж.) – Сасани империясының Бактриядағы билеуші тармағы. Тарих, монеталар, Герат, Балх қалалары туралы ақпарат.
-
Хұсрау мен Ширин: қасіретті махаббат дастаны
Низами Гянджевидің «Хосров және Ширин» дастаны – бұл парсы әдебиетінің тағылымды махаббат туралы трагедиясы. Шаһнамадан алынған сюжет, Сасани әулеті тарихы.
-
Сасанилер мен Парсы аристократиясының одағы
Парфиялық ақсұлықтар мен Сасанилер одағы: Иранның жеті ұлы үйі – парсы тегіндегі феодалдық аристократия, Сасани әкімшілігімен байланыста болған.
-
Сасани әйелдерінің "Банбишн" атағы
Баңбишн – Сасанид Иранындағы патша қыздары мен әйелдеріне берілген "патшайым" атағы. Текшелер мен ханшайымдар қолданған. Қазақша мағынасы мен тарихы.
-
Еспендияр: Шахнамедегі қаһармандық эпос
Есфандияр – «Шахнаме» дастанының батыры, Гоштасп патшаның ұлы. Оның Ростаммен болған трагикалық шайқасы – иран эпосының ең танымал бөлігі.
-
Баһрам Чобин: Сасани әскербасы және саяси қайраткері
Бахрам Чобин: Сасанид әскербасы, Иранның билеушісі (590-591). Тұркілерге қарсы жеңісі, саяси мансабы, және Хормизд IV тарапынан қуғынға ұшырауы туралы ақпарат.
-
Ви мен Рамин: Парсы дастаны
Виc пен Рамин – 11 ғасырда Фахруддин Асад Горгони жазған ежелгі парсы махаббат дастаны. Парфян дәуірінен бастау алады, Сасани әулетімен байланысты.
-
Сасани әулетінің алғашқы атасы - Сасан
Сасан: Сасанид әулетінің түбіртек атасы, Парс жоғары руханысы. 3 ғасырда өмір сүрген Сасан Ардашир I-нің атасы болған, әулет тарихы зерттеледі.
-
Сасанид әмірінің Қытайдағы өмірі
Пероз III: Сасанид әулетінің соңғы патшасы Яздегерд III-тің ұлы. Қытайда генерал қызметін атқарған, Сасанид сарайының қуғындағы өкілі болды. Тарихы көне қытай жылнамаларында сақталған.
-
Keyumars
-
Div-e Sepid
-
Garshasp
-
Hushang
-
Tahmuras
-
Siyâvash
-
Bijan and Manijeh