Өлім және Жесірлік Рәсімдер
-
Өлімнің жалпылама бейнесі: Өлім биі
Өлімнің барлыққа ортақтығын көрсететін «Өлім биі» өнері туралы мақала. Орта ғасырларда пайда болған бұл жанр, өмірдің қысқалығын еске салады.
-
Мумиялар: сақталып қалған денелер
Мумия – адам немесе жануар денесінің табиғи немесе жасанды сақталуы. Мысырда миллиондаған жануар мумиялары, әсіресе мысықтар табылды. Тарихы тереңде жатыр.
-
Қорымдар тарихы мен түрлері
Құрым қабірлер, зираттар, бейіттер – қайтыс болғандарды жерлейтін орындар. Мағынасы, түрлері, тарихы және батыс мәдениетіндегі рөлі туралы біліңіз.
-
Жер астындағы зират жолдары
Жер астындағы қабірлер: Катакомбтар – діни мақсатта, әсіресе жерлеу үшін қолданылған өте кең таралған жер асты жолдары. Рим империясымен байланысты.
-
Шиленіп өліп бара жатқан бейнесі бар қабірлер
Қорғандардағы өлім мен шіруді бейнелейтін мүрде монументтері – орта ғасырлардағы назар аударушы өнер. Өмірдің мәуелігін, ахираттың маңыздылығын еске салады.
-
Батпақ мүрдесінің сақталуы
Саз батқан мәйіттер: табиғи мумиялар, сазды топырақта сақталған адам денелері. Жоғары қышқылдық, төмен температура, оттегінің жоқтығы – сақталу себебі.
-
Балауыз мүсіндер мұражайы
Музей мадам Тюссо сияқты бейнелер! Танымал тұлғалардың балауыз мүсіндері, тарих және қазіргі заманғы айтулы адамдар туралы қызықты мәліметтер. Балауыз музейлері.
-
Өлімнен кейінгі қан жиналуы немесе денедегі қан тоқтаулары
Өлімнен кейінгі қан жиналуы (livor mortis) – денедегі қанның гравитация әсерінен төменгі бөліктеріне жиналуы. Түсі қызыл-көкшіл болады, 2-3 сағаттан кейін көрінеді.
-
Сүйек сақтайтын ыдыстар және дәстүрлер
Сүйек сақтайтын қойма: Дион Бренд кітабы. Ossuary – қабір орыны тар болғанда сүйектерді сақтауға арналған жәшік немесе құрылыс.
-
Қорғанға жерлеу және адамдарды жерлеу салты
Қоршау, адам денесін жерге қою рәсімі. Археологиялық зерттеулер ерте адамдар да мәйіттерін жерлегенін көрсетеді. Құрметпен ақтық дем беру.
-
Ішектерді алу және ішкі органдарды жою
Ішектерді алу – қарын-ішек ағзаларын жою. Мал союда, ежелгі Римде болжау үшін, сондай-ақ жазалау, өлім немесе өзі өлтіру ретінде қолданылған.
-
Қоршау, жерлеу және қайтыс болғандарды сақтауға арналған ыдыс
Қорап немесе табыт: мәйітті көму, сақтау, көрсету үшін қолданылады. Табыт түрлері, кремациядан кейінгі урналар туралы ақпарат.
-
Қайтыс болған немесе құрметті адамға айтылатын сөздер
Еулогия – қайтыс болған немесе зейнеткерлікке шыққан адамды мақтау сөзі. Қорымда немесе басқа да салтанатты шараларда айтылады. Дінге қарай ережелер өзгеше.
-
Мавзолейлер және жерлеуші үйлер
Мавзолей: қабірлерді сақтаушы монументалды құрылыс. Мавзолейлер тарихы, мағынасы, және әлемдегі ең әйгілі мысалы – Мавзолей туралы біліңіз.
-
Құрым жер және оның мағынасы
Қорған – қайтыс болған адамдарды жерлейтін орын. Археологтар үшін мәдениет пен өмір салты туралы ақпарат көзі. Діни нанымдардағы ролі де қарастырылған.
-
Дене сараптамасының медициналық тексеруі
Дененің сараптамасы: өлім себебін анықтау үшін жасалатын медициналық процедура. Патологтар жүргізеді, тек қажет жағдайларда ғана тағайындалады.
-
Дене сақтау орны және жаназа үдерісі
Мәйітхана – сәйкестендіру, сараптама немесе жерлеу күтіп тұрған денелерді сақтау орны. Этимологиясы, тарихы және қазіргі қолданысы туралы ақпарат.
-
Өлімнің нышандары мен рәміздері
Өлім символы: мәдениеттердегі өлім бейнелері, қаңқа, ми, қара киім. Діндердегі өлім туралы ұғымдар мен таңбалар. Символдар мағынасы мен тарихы.
-
Өлімді зерттеу ғылымы
Өлім туралы ғылыми зерттеу: танатология – өлім мен оның психологиялық, әлеуметтік және сот-медициналық аспектілерін зерттейтін ғылым. Университеттерде оқытылады.
-
Қайтыс болған жүкті әйелден ішкі қысымнан тудың шығуы
Мәйіт жүкті әйелде ішкі қысымнан туу – сирек кездесетін құбылыс. Газдану салдарынан ұрық жатынан шығады. Химиялық сақтау мұндай жағдайды азайтады.
-
Теңізде жерлеу дәстүрі
Теңізде жерлеу: BioShock Infinite-тегі «Теңіздегі Қорған» эпизоды, теңізде мәйіт көму рәсімдері, әскери және жеке тұлғалардың қатысуы, дәстүрлер мен қағидалар.
-
Жапондық жерлеу рәсімдерінің шолуы
Жапондық жерлеу рәсімдері: өлімнен кейінгі рәсімдер, кремация, буддалық дәстүрлер, соңғы сәттегі су және қабірге қою туралы ақпарат.
-
Қорған үйлер мен ерте қола дәуіріндегі жерлеу рәсімдері
Археологиядағы жерлеу үйлері: мәйіттерді жерлеу үшін салынған құрылыстар. Мәдениет, дәстүр, әлеуметтік статус жерлеу рәсімдеріне қалай әсер етеді?
-
Сүйектен етін алу және жерлеу салты
Археологияда мәйітті жерлеуге дайындық: ет пен мүшелерді алу (excarnation). 160 мың жыл бұрынғы дәлелдер Эфиопияда табылды. Сүйектерді жерлеу салты.
-
Қорғандардан жасырын мәйіттерді ұрлау
Дене сығару – қабірлерден, моргтардан мәйіттерді жасыра тыйып алу. Медициналық зерттеулер үшін жасалған бұл қылмыстың тарихы мен фактілері.
-
Кремация өртегіштері: тарих, дәстүрлер және зерттеулер
Кремация, өртеу рәсімі: өлікті өртеу үшін жасалған тік бұрыштың мағынасы, тарихы және ежелгі грек дініндегі маңызы.
-
Құрмет көрсету үшін тік тұрғызылатын тіреу құрылысы
Құрметті жерлеу рәсімінде қолданылатын, мәйітті немесе табытты тіреуге арналған көтерілген тұғыр – катафальк. Тарихы, мағынасы және архитектуралық ерекшеліктері.
-
Қорғанға қосылатын заттар
Археологиядағы қабірлік заттар: мәйітпен бірге жерленген жеке заттар, құралдар, азық-түлік. Өмірден кейінгі сапарға көмек, құдайларға сыйлық ретінде салынған.
-
Қаза болған соңғы тікқу (Qaza bolğan soñğı tıqqu)
Қазақстанда өлімнен кейінгі эрекция құбылысы – денедегі қысымның салдары. Тарихы, себептері, Ренессанс өнеріндегі бейнелері туралы ақпарат.
-
Қоржын көтерушілер: Қош көргендерді соңғы сапарға шығару рәсімі
Құрметті жаназа рәсімінде табынның көтерілуіне көмектесетін адамдар – табын көтерушілер. Рәсімнің ерекшеліктері мен мағынасы туралы біліңіз.
-
Әлем халықтарының жаназа салты мен әдебиеті
Қайтыс болғандарға арналған рухани нұсқаулықтар: Ежегипеттің "Өлілер кітабы" және Орфей культі сияқты ежелгі дәстүрлер мен наным жүйелері туралы ақпарат.
-
Қоршаулы жерлеу қапшығы
Мазардың ішіндегі табытты қорғайтын бетон немесе металл қап. Қоршаған ортадан сақтап, мазардың түсуін болдырмайды, күтімді жеңілдетеді.
-
Мәйітхана жұмыскерінің қызметі және біліктілігі
Мәйіттермен жұмыс істейтін динер мамандығы туралы ақпарат. UK-те "Mortuary Assistant", АҚШ-та "autopsy technician" деп те аталады. Қызметтері мен этимологиясы.
-
Қабір дайындау қоғамы
Қазақстандағы еврей қабірлеу қоғамы – еврей дәстүрі бойынша марқұмдарды дайындау, мәйіттерге құрмет көрсету және оларды қорғаумен айналысатын қасиетті ұйым.
-
Ағылшын стиліндегі шіркеу маңындағы шатырлы қақпа
Ағылшын шіркеу қоймаларындағы лychgate – мәйіттерді әкелген есік. Этимологиясы, тарихы, географиясы, скандинав тілдеріндегі атаулары туралы ақпарат.
-
Қайтыс болғанға арналған қоштасу рәсімі
Қайтыс болғандарды еске алу: Құрмет көрсету, жаназа алдындағы дәстүрлер, марқұммен соңғы сәтте кездесу, отбасы мен достардың жиналуы.
-
Адам сүйектерін сақтау құрылыстары
Сүйектерді сақтау құрылыстары: Шарнел үйлер, қабірлерді қазу кезінде табылған сүйектерді жинауға арналған ғимараттар. Тарихы, мағынасы мен этимологиясы.
-
Дене сақтау қаптары: тарихы мен қолданылуы
Дене сақтау қаптары: тарихы, мақсаты, 1863 ж. Азамат соғысында пайдалануы. Мәйіттерді тасымалдауға арналған қаптар туралы толық ақпарат.
-
Қасиеттілердің денесінің бұзылмауы: Діни наным мен ғылыми талдау
Қасиеттілердің денесінің шіруден сақталуы – католик және православие сенімі. Әулиелердің қабірлерінен шыққан реликвиялар туралы ақпарат.
-
Қайтыс болған адамның бетінен жасалған қалыптар
Өлім маскасы – қайтыс болған адамның бетінен жасалған мүсін. Естелік ретінде немесе суретшілер үшін үлгі ретінде қолданылған. Тарихы мен мағынасы.
-
Көне Римде қайтыс болғандарға қарау дәстүрлері
Көне Римдегі өлімнен кейінгі рәсімдер: кремация, жерлеу, жобалау. Әулет абыройын сақтау, салт-дәстүрлер мен қоғамдық мәртебе туралы ақпарат.
-
Қорған жасау және мәйіттерді жерлеу әдістері
Адам денесін жерлеу әдістері: мәйіттерді дастаздау, діни рәсімдер, және ұзақ сақталу шарттары туралы ақпарат. Қорған, кремация және басқа да жолдар.
-
Қытай мен Филиппиндегі тік жарлардағы қабірлер
Ілу арқасындағы табыттар: Қытай, Индонезия, Филиппиндердегі ежелгі дәстүр. Филиппиндегі Сагададағы Канканаей халқының жерлеу рәсімі, археологтар зерттемеген.
-
Ежелгі викингтердің жерлеу салты
Қабір дастандары: Вайкинг дәуіріндегі скандинавтардың көму рәсімдері, кемелердегі жерлеу, обалар, руна тастар және құрбандықтар туралы ақпарат.
-
Белес іздері жоқ қабірлер: ұмытылу мен қаралау белгісі
Белгісіз қабірлер: мағынасы, мәдениеттегі ролі, естелік тастардың маңыздылығы. Назарсыздық пен құрметтің символы ретінде қарастырылады.
-
Палермолық қыз Розалия Ломбардо және мәңгілік ұйқысы
Сицилияда пневмониядан қайтыс болған италиялық қыз – Розалия Ломбардо. Сақтау технологиясы арқасында денесі жақсы сақталған, мүрделер катакомбасына енген соңғылардың бірі.
-
Жаңа сүйек алу техникасы: Мацерация әдісі
Мацерация – сүйектерді тазалау әдісі. Жанау немесе жануар денесін ыдысқа салып, бактериялармен шіруге жіберу арқылы жасалады. Білім беру мақсатында қолданылады.
-
Қайтыс болғандарды қоштасу рәсімі
Қайтыс болған адамдарды қошеметпен көрсету дәстүрі: жатқан жерде қоштасу рәсімі, мемлекеттік деңгейдегі салтанаттар, АҚШ-тағы мысалдар.
-
Өлім туралы білім: Қайғыны жеңу және өлімге қатысты түсініктер
Өлім туралы білім: қайғымен күресу, өлім психологиясы, жаназа рәсімдері. Танатология ғылымы – өлімді зерттейтін мамандық. Көңіл күйін жақсартуға көмектеседі.
-
Калыпта сақталған шалқар Кәлбұцтың құпиясы
Жерманиялық шаарұяқ, Кристиан Фридрих фон Кальбутц (1651-1702) денесінің табиғи сақталуымен танымал. Ол туралы аңыз бен балалары туралы біліңіз.
-
Қайтыс болған адамды дайындау рәсімдері
Қайтыс болған адамға қарау: Көздерді және ауызды жабу, дезинфекциялау, жуу – жаназа рәсіміндегі маңызды қадамдар. Артық сұрау болмаса жасалады.
-
Тірі кезінде жерлеу қорқынышы және оқиғалары
Тірідей жерлеу – қауіпті құбылыс. Мүрде деп жаңылысқанда немесе жазалау мақсатымен жасалуы мүмкін. Тәпқобия – тірідей жерленуден қорқу. Асфиксия, сусыздану қатері бар.
-
Viewing (funeral)
-
Джон Тонг орталығы: Брисбен қабірстансының тарихы мен мәселелері
Брисбендегі Джон Тонг орталығы – сот-медициналық сараптама орталығы. Жыл сайын 2000-ға жуық аутопсия жасайды, өлімнің себебін анықтап, туыстарға қолдау көрсетеді.
-
Құрым қазушының жұмысы
Құрым қазушы: жұмыс сипаттамасы, міндеттері, қабір қазушы мамандығы. Құрымдағы жұмысшылар, секстонның рөлі, еңбекақысы туралы ақпарат.
-
Табиғи жерлеу әдісі
Табиғи жерлеу – химиялық консерванттарсыз, ыдырауға мүмкіндік беретін экологиялық әдіс. Қоршаған ортаға зиянсыз, биоразлагаюшы табыттар қолданылады.
-
Қоғамдық көмек және жерлеу қоғамдары тарихы
Қоғамдық көмек қауымдастығы: Қаржылық көмекпен жерлеу шығындарын қамтамасыз ету мақсатында құрылған бірлестіктер. Тарихы, қазіргі түрлері туралы ақпарат.
-
Дене мүрдесін шіруден сақтайтын химиялық заттар
Майитты сақтау химиялық құрамы: анатомиялық зерттеулер мен жерлеуге дайындау үшін қолданылатын формальдегид, глютаральдегид және басқа еріткіштер туралы ақпарат.
-
Адам дене мүшелерін алу мақсатымен жасалған қылмыс түрлері
Адам дене мүшелерін алу мақсатымен жасалатын қылмыс – медициналық қастандық. Африкада кең таралған, сондай-ақ заңсыз мүше саудасының салдары.
-
Mortsafe
-
Cremation in Christianity
-
Buried Alive (performance)
-
Living funeral