Схоластика философиясы
-
Алан Лилль: Француз теологы және ақыны (1128-1202/03)
Алан Лилль – 12 ғ. француз теологы, ақыны. Либералдық өнер туралы еңбектерімен, «Табиғаттың зарлы айқасы» поэмасымен әйгітелген. Адам табиғаты, ізгілік туралы ойлар.
-
Альберт Великий: Неміс философы, ғалымы және қасиеттісі
Альберт Великий (1200-1280) – неміс доминикан діңгегі, философ, ғалым, епископ. Орта ғасырлық ойшыл, Католик шіркеуінің Құдай сөзінің докторы.
-
Александр Хейлс: Францискан теологы және философы
Александр Хейлс (1185-1245) – ағылшын францискан теологы, философ, схоластиканы дамытуға үлкен үлес қосып, «Irrefragibilis» атағын алған ғалым.
-
Іс бойынша дәлелдеу және моральдық дилеммалар шешу әдісі
Жағдайды зерделеу (казуистика) – этикалық мәселелерді шешу үшін нақты жағдайлардан абстрактілі ережелерді анықтап, жаңа жағдайларға қолдану әдісі. Құқықта қолданылады.
-
Орта ғасыр философы Роджер Бэкон және ғылымға жасаған үлесі
Роджер Бэкон – ортағасырлық ағылшын философы, тәжірибелік ғылымды дамытқан. Эксперименттер арқылы Аристотельдің теориясын сынаған ғалым.
-
1173 жылы қайтыс болған шотланд философы Ричард Сен-Викторлық
Ричард Сен-Виктор (1173) – шотланд философы, теолог, мистик. Париждің Сен-Виктор аббаттығының басшысы, орта ғасырлық діни ойшыл. Биографиясы туралы ақпарат.
-
Уильям Оккам: Англиялық францискан теологы және ойшылы
Уильям Оккам (1287-1347) – ағылшын францискан монахы, философ, теолог. Оккамның қысымшасы, логика, физика, дінтану еңбектерімен танымал.
-
Беренгар Турский: Евхаристия және транссубстанциация дауы
Беренгар Турский (1088 ж. ө.б.) – XI ғасыр француз діншісі, транссубстанциация дауы мен қасиетті жазулардың үстемдігі туралы көзқарастарымен белгілі. Тарих, дін.
-
Орта ғасырлық философия мектебі
Ортағасырлық философия мектебі: схоластика Аристотельдің категорияларын қолданып, христиан дінімен үйлестірген. Еуропа ғылымына зор үлес қосты.
-
13 ғасырдағы Роберт Гроссетест: Философ, ғалым және Линкколн епископы
Роберт Гроссетест: 13 ғ. ағылшын философ, ғалым, астролог, Линкольн епископы. Оксфордтағы ғылыми ой-сананың негізін қалаушы, сонымен қатар еврейлерге қатысты көзқарастары.
-
Бельгиялық діншысы Майкл Баюс және оның ілімі
Михаил Баиус (1513-1589) – бельгиялық теолог, баианизм мектебінің негізін қалаушы. Өмірі, білімі және Лувен университетіндегі оқуы туралы ақпарат.
-
Орта ғасырлық рим құқығының көрнекті қайраткері: Бальдус де Убальдис
Бальдус де Убальдис – ортағасырлық рим құқығының көрнекті итальян ғалымы, постглоссаторлар мектебінің өкілі. Өмірі мен еңбектері туралы біліңіз!
-
12 ғасыр ағылшын философы Джон Солсбери
Жон Солсбери (1110-1180) – ағылшын философ, білім беруші, дипломат, және Шартр епископы. Оның өмірі, Абелярд мектебіндегі оқуы туралы мағлұматтар.
-
Жан Буридан: Француз философы және ғылымға қосқан үлесі
Жан Буридан – 14 ғ. француз философы, логик және Аристотельді зерттеуші. Инерция тұжырымын дамытты, Коперник революциясына ықпал етті. "Бүркіттің есегі" ойысымен танымал.
-
12 ғасыр философ-ақыны Бернар Сильвестр және оның еңбектері
Бернар Сильвестр: 12 ғ. философ, Платоншыл ақын. "Космография" еңбегі, Шартыр мектебімен байланысы, өмірі туралы мәліметтер мақалада.
-
Орта ғасырлық философия мектебі: Аверроизмнің тарихы
Аверроизм – орта ғасырлық философия мектебі. Аристотельдің еңбектерін зерттеу, христиан дінін саралау, және интеллектінің біртүтастығы доктринасы туралы мағлұмат.
-
Сигер Брабантский: Өмір және философиясы
Сигер Брабантский (1240-1284) – белгий философ, әйгілі Аверроизм жақтасы. Париж университетіндегі өмірі мен студенттік қақтығыстар туралы ақпарат.
-
Александр Некем: Англиялық дінші, ақын және ғалым
Александр Некем (1157-1217) – ағылшын ақыны, теологы, Сайренсестер аббаттығының аббаты. Ричард I-нің ағасы ретінде өсті, өмірбаяны мен шығармалары туралы ақпарат.
-
Пьер Жан Оливи: Францискан теологы және кедейлік туралы даулар
Пьер Жан Оливи – францискан теологы, 14 ғасырдағы кедейлік дауларындағы маңызды тұлға. Оның кедейлікке қатысты қатаң көзқарастары рухани францисканшыларға әсер етті.
-
Микеле да Чезена: Францискан теологы және кепілдік кедейлік туралы дау
Микеле да Чезена (1270-1342) – италиян діншісі, францискан орденінің басшысы. Папамен кедейлік мәселесінде қайырсып, теология ғылымын дамытқан.
-
Гейстербахтық Цезарий: XII ғасыр монахының өмірі мен еңбектері
Кайзарий Хайстербах (1180-1240) – неміс цистерциандық монахы, теолог, жазушы. Өмірі, білімі, және латын тіліндегі шеберлігі туралы ақпарат.
-
XII ғасырдағы латын жырларының көрнекті өкілі – Сен-Викторлық Адам
Адам Сен-Викторлық (1146 ж. ө.б.) – латын гимндерімен және поэзиясымен әйгітлі ортағасырлық ақын, композитор. Теологиялық орталықта өмір сүрген.
-
Марсилиус Инген: Орта ғасырлық Голланд философының өмірі мен еңбектері
Марсилий Ингенский (1340-1396) – орта ғасырлық голланд философ, Альберт Саксонский және Николь Оремнің шәкірті. Париж және Гейдельберг университеттерінде сабақ берген.
-
Гилс Римский: Орта ғасыр философы және теологы
Гилс Римский (1243-1316) – орта ғасыр философ, теолог, Бурж архиепископы. Аристотель, папство және билік туралы еңбектерімен танымал. «Ең негізді ұстаз».
-
Вильгельм Моербек: Грек тілінен латын тіліне аудармашы және философ
Вильгельм Моербек – ортағасырлық философ, грек тілінен латын тіліне маңызды мәтіндерді аударған. Аристотельдің еңбектеріне зор үлес қосып, ғылымға ықпал еткен.
-
XIV ғасыр итальян ғалымы Барлаам Семинаралық
Барлаам Семинарский (1290-1348): итальяндық ғалым, теолог, гуманист. Грек православиесіндегі есіхазмды сынап, Паламамен теологиялық тартыс тудырған.
-
Талдау философиясы мен Фома Аквиншілдік: Аналитикалық Томизм
Аналитикалық томизм – Фома Аквинскийдің философиясы мен қазіргі аналитикалық философияның өзара байланысын зерттейтін философиялық бағыт. Джон Халдейн бастамасымен пайда болды.
-
Гийом де Шампоның: Француз теологы мен философы
Гийом де Шампо – француз философ және теологы, Абелярдың ұстазы. Оның идеялары мен Абеляр арасындағы пікір қақтығысы, диалектикадағы рөлі туралы ақпарат.
-
Пьер д’Айи: Теолог, астролог және кардинал
Пьер д’Айли: француздық теолог, астролог және кардинал. 1351-1420 ж. өмір сүрген, Париж университетінде оқыған, білім беруші және ғылымға үлкен үлес қосушы.
-
Француз философы Николь Оре́мнің өмірі мен еңбектері
Николь Оре́м – француз философы, экономист, математик, 14 ғ. ойшылы. Биографиясы, еңбектері, король Карл V-тің кеңесшісі ретіндегі рөлі туралы ақпарат.
-
Орта ғасырдағы шотланд ғалымы Майкл Скот
Михаил Скот: қазақша мәліметтер. Шотланд математигі, орта ғасыр ғалымы, Аверроэстің аудармашысы, Фридрих II-нің кеңесшісі. Тарих, ғылым, астрология.
-
Еуропалық ой-сананың өркендеу дәуірі (1355–1650)
Еуропалық философиясы: 14-16 ғасырлардағы ой-пікірлер, Аристотельдің еңбектерінің жаңаруы, орта ғасыр мен жаңа заман философиясының арасындағы кезең.
-
Генттік философ Генрих және оның ілімі
Генри Гентский (1217-1293) – атақты схоластикалық философ, "Solemnis Doctor" атымен танылған. Өмірі, білімі және философиядағы еңбектері туралы ақпарат.
-
Годфри фонтеннің ғылыми мұрасы және өмірі
Годфри Фонтены (1250-1306/09) – философ, теолог, Доктор Venerandus. Метафизика, мораль, эпистемология. Биография, происхождение из Лиежа (Бельгия).
-
Фома Аквиннің философиялық жүйесі
Томизм – Фома Аквинскийдің философиялық және теологиялық мектебі. Аристотельге сын, «Теологиялық сумма» ең басты еңбектері. Католик теологиясының негізі.
-
Альберт Саксонский: Немец философ және теологы
Альберт Саксонский (1320-1390): неміс философы, математик, логик және физик. Прага мен Париж университеттерінде оқыды, Хальберштадт епископы болды.
-
Доминик Гундиссалинус: Испан философы және аудармашысы
Доминик Гундиссалинус (1115-1190): испан философ, аудармашы, араб философиясын латын тіліне енгізген. Авиценна, Ибн Габирол еңбектерін аударған. Толедо мектебі.
-
Гилбер де ла Порре: Француз теологы және логигі (1085-1154)
Гилберт де ла Порре (1085-1154) – француздық теолог, философ, Пуатье епископы. Аристотель мен Платонның идеяларын зерттеген,Chartres мектебінің өкілі.
-
Пітер Абелярдың «Иә және Жоқ» трактаты және қолжазбалары
Питер Абелярдың 12 ғасырлық «Иә және Жоқ» трактаты – христиан дінтану мәселелеріндегі қайшылықтарды логика арқылы шешуге арналған еңбек. 🔍📚
-
Орта ғасырдағы Аристотельшілдікке қарсы шектеулер
Орта ғасырдағы Париж Университетінде Аристотельдің ілімдеріне қатысты тыйымдар мен соттар. Теологиялық таластар, діни қателіктер талқыланды. 1277 жылғы айыптаулар.
-
Орта ғасырдағы өтірік парадоксы және оның шешілуі
Өтірік парадоксы орта ғасырда "шешілмейтін мәселелер" деп зерттелген. Ежелгі дәуірде де белгілі болса да, 12 ғасырда қайта жанданды. Аристотельдің еңбектерінен бастау алды.
-
Джон Дунс Скоттың философиялық және теологиялық жүйесі
Скотизм – 13 ғасырлық философ-теолог Джон Дунс Скоттың философиялық және теологиялық жүйесі. Орта ғасырлық теологиядағы маңызды ағым, таза ұғым туралы діни доктринаны анықтады.
-
Петрарканың «Құпия кітабы»: Діни ізденіс пен өзіне сын қарау
Петрарканың «Secretum» шығармасы: иман, өмір мәселелері, Лаураға деген махаббат пен рухани дағдарыс талқыланады. Августинмен әңгіме, өзіндік ізденіс.
-
Томас Каетан: Итальян философы және теологы
Фома Каетан (1469-1534) – италиялық философ, теолог, Доминикан орденінің басшысы. Лютердің реформациясына қарсылық танытқан, Аквинскийдің еңбектерін түсіндірген ғалым.
-
13-14 ғасырлардағы спекулятивті грамматика мектебі
13-14 ғасырдағы Модистер мектебі – сол кездегі Еуропадағы тіл білімі мен философиясы. Мартин Дакия, Томас Эρφұрт сияқты ғалымдардың еңбектері талданды.
-
13 ғасырдағы Дания ғалымы Мартин Дакиялық
Мартин Дакийский (1240-1304) – даниялық ғалым, теолог. "De Modis significandi" грамматика трактатының авторы. Париж университетінде білім алған.
-
Ричард Миддлтон: Францискан теологы және философы
Ричард Миддлтон (1249-1308) – францискан монахы, теолог, философ. Париж университетінде оқыды, Францияда провинциал министр болды, Луи Тулузскийдің ұстазы.
-
Петрус Рамус ілімдері мен Еуропадағы ықпалы
Рамизмі: Петрус Рамустың реторика, логика, педагогика тұжырымдары. 16 ғасырда Еуропада кең таралған, білімді жүйелеу әдісі. Протестанттық мартир.
-
Вальтер Мортаньский: Өмір және философиялық еңбектері
Уолтер Мортаньский (1100-1174) – схоластик, теолог. Білім алды, сабақ берді, Альберихпен дауласты. Лаон епископы болды. Философия, теология тарихы.
-
Вальтер Сен-Виктор және теологиялық диалектикаға қарсы күресі
Уолтер Сен-Викторлық (1180 ж. ө.) – Париждің мистик философы, теологы. "Төрт Франция лабиринтына қарсы" еңбегімен танымал. Өмірі мен шығармалары.
-
Баяншылдық: Католик діни ағымы
Баяншылдық – Майкл Баюстың (1513-1589) католик діни ағымы. Лувен университетіндегі жаңа тәсілдер мен доктриналар, Трент соборы кезіндегі өзгерістер.
-
Николаус Таурелл: Немец философы және дәрігері
Николаус Таурелл, неміс философы және дәрігер (1547-1606). Тюбинген, Базель университеттерінде оқыды, Альдорф университетінде профессор болды. Жұма салдарынан қайтыс болды.
-
Роберто Буса: Тіл білімі мен әдебиетті талдаудағы компьютерлерді қолданудың алғашқы дамушысы
Роберто Буса – италияндық діл және тіл біліміндегі компьютерді алғаш қолданғандардың бірі. Аквинскийдің еңбектерінің толық лемматизациясын жасаған. 💻📚🇮🇹
-
Теодор Фрайберг: Орта ғасыр неміс дінтанушысы және физигі
Теодор Фрайберг – орта ғасыр неміс дінтанушысы, физигі, доминикан орденінің өкілі. Альберт Великийдің ізбасары, философия мен теологиядағы маңызды тұлға.
-
Герман доминикан монахы және жазушысы Генрих Сузо
Генрих Сузо – неміс доминикан монахы, 14 ғасырдағы көрнекті жазушы. Экхартты қорғады, қазақ тіліндегі мақаласымен танысыңыз. Тарих, дін, әдебиет.
-
Эмануэле Северино: өмірі мен философиясы
Эмануэле Северино (1929-2020) – италиялық философ, Хайдеггерді зерттеген. Миландағы университеттің профессоры, кардинал А.Сколаның ұстазы болған. Философия.
-
Ральф Строуд: Оксфордтық философ, логик және Чосердің замандасы
Ральф Строуд (1350-1400): ағылшын философ, логик және педагог. Оксфордта оқытқан, схоластикалық диалектика бойынша еңбектер жазған ғалым.
-
Ал-Газалидің «Фәлсафалардың Үйлесімсіздігі» кітабы
Аль-Газалидің 1095 ж. жазған «Фәлсафагерлердің үйлесімсіздігі» кітабы – Ислам философиясындағы маңызды еңбек. Авиценна сынды философтарға сын, дінге басымдық.
-
13 ғасыр логигі және медициналық еңбектер авторы
Пётр Испанский: 13 ғ. логик, дәрігерлік еңбектер авторы. "Summulae Logicales" Аристотель логикасы бойынша оқулық, Рим папасы Иоанн XXI болған.
-
Амальрикшілер: 13 ғасырдағы пантеистік қозғалыс және қуғын-сүргін тарихы
Амальришілер: 13 ғасырдағы пантеистік христиандық қозғалыс. Құдайдың барлық нәрседе болуы, Жаңа Рух дәуірі туралы сенімдері. Тарихы, теологиясы.
-
XIII ғасырдағы Вильям Сен-Амур және монахтармен күресі
Уильям Сен-Амур (1200-1272): француздық схоластик, Париж университетіндегі профессор, канондық құқық докторы. Фриарларға сыншыл қарайтын ғалым.
-
Пауль Венецианский: Өмір және философиясы
Пауло Венециец (1369-1429): тарихы, философиясы, теологиялық еңбектері. Августин орденінің өкілі, Оксфорд, Падуя университеттеріндегі қызметі.
-
Josef Pieper
-
Пьетро Помпонацци: Өркендеу дәуірінің философы
Пьетро Помпонацци (1462-1525) – италиялық философ, дәрігер. Падуя университетінде оқыды, философиядан сабақ берді. Авероизммен байланысы бар.
-
Француз философы Фрэнсис Мейронн: Өмір және еңбектері
Француз философы Франциск Мейронн (1280-1328) – Дүнс Скоттың шәкірті, сотизмді қолдаған, Сорбоннадағы теолог, «Нұрлы ұстаз» атанған ортағасырлық ойшыл.
-
Николас Отрекур: Орта ғасырлық философ және теолог
Николай Отрекур – французский философ 14 века, схоластический теолог. Его взгляды, осужденные Папой, предвосхитили скептицизм, но влияние на Декарта не доказано.
-
Жан Капреолюс: Томизмді жаңғыртушы теолог
Жан Капреолюс – 14 ғ. франциялық Доминик теологы, Аквинскийдің ілімін жаңғыртушы. «Аквин теологиясының қорғаулары» ең белгілі еңбегі. 🔍📚
-
Gregory of Rimini
-
Сильвестр Приерий: Римді қорғаған теолог және Лютермен пікірсайыс
Сильвестр Приерий: итальяндық теолог, 15-16 ғ. өмір сүрген. Доминикан орденінің өкілі, Болонья, Павия, Римде теология сабақтарын оқыған. Римде қаза тапты.
-
Шотланд философы Джон Мейджор: Өмірі мен еңбектері
Жон Мейджор (1467-1550) – шотланд философы, теолог, тарихшы. Аристотель, Библияны талдау, логика, саясат, халықаралық құқық саласындағы еңбектерімен белгілі.
-
Petrus Aureoli
-
Раймонд Сабунде: Каталон философы және табиғат теологиясының негізін қалаушысы
Раймонд Сабунде (1385-1436): Каталон философ, теолог Тулузы. "Theologia Naturalis" – іргелі еңбек, дін мен философияны үйлестіруге бағытталған.
-
William of Sherwood
-
Аквинаның «Теологиялық жинағы» туралы тұжырымдамасы
Томас Аквинскийдің «Summa Theologica» еңбегі – католик дінтануының негізгі тұжырымдамаларын, философиялық ой-толғауларын қамтитын маңызды туынды. Діни білім алуға арналған.
-
Чобхэмдік Томас: Өмір және теологиялық еңбектері
Томас Чобхэм – 12 ғ. ағылшын діншісі, Салисбери соборында қызмет еткен. «Құдайдың мейірімімен» атты тәубә туралы маңызды еңбегі канондық құқық пен теологияны үйлестіреді.
-
Корнелио Фабро: Өмірі мен философиялық еңбектері
Корнелио Фабро – италиялық теолог, философ, томизмді жаңартушы. Аквинат метафизикасындағы «қатысу» ұғымын зерттеген, рухани еңбектер авторы.
-
Джулио Паче де Берига: Өмірі мен еңбектері
Джулио Паче де Берига (1550-1635) – италиялық философ, юрист, Аристотельді зерттеуші. Реформацияның ықпалымен протестантизмге ауысты, Инквизициядан қашты.
-
XII ғасырдағы испан заңгері және епископы: Альварус Пелагий
Альварус Пелагий: испандық заңгер, епископ, канондық құқық сарқысы. Болоньяда оқыды, Францискан орденіне кірді. Папа Иоанн XXII-нің жақтасы болды.
-
Бартоломе де Медина: Испан дінтанушысы және ықтималдық доктринасының негізін қалаушысы
Бартоломе де Медина (1527-1580) – испандық теолог, Саламанка университетінің профессоры. Әдеп теориясындағы ықтималдық доктринасын қалыптастырған. Теология, Саламанка мектебі.
-
Франческ Эйшименис: Каталон философ және саяхатшысы
Франческ Эйшименис (1330-1409) – ортағасырлық Каталон философ және жазушысы. Оның еңбектері кеңінен таралды, саяси және әдеби әсері зор болды.
-
Якобус Палладинус: Өмірбаяны мен «Күнәкарларға көңіл көтеру» трактаты
Якобус Палладинус де Терамо (1349-1417) – итальянский канонист, епископ. Биография, карьера в папской курии, дипломатическая миссия в Польше.
-
Уолтер Берли: 14 ғасыр ағылшын философы мен логигі
Уолтер Берли – 14 ғ. ағылшын философ және логигі. 50-ден астам еңбегі бар, Оксфорд, Сорбоннада оқыған. Оккаммен пікір келіспеушіліктерімен белгілі.
-
13 ғасыр Дания философы Боэций де Дация
Боэций Дакий – 13 ғ. дат философы. Есімі «Даниядан» шатасудан туындаған. Өмірі туралы көп мәлімет жоқ, тегін анықтау қиын.
-
Неміс доминикан монахы Жан Вильдесхаузен және оның өмірі
Жохан Вильдесхаузен – неміс доминикан монахы, Босния епископы және Доминикан орденінің 4-ші басшысы. Өмірбаяны, білімі мен императормен достығы туралы ақпарат.
-
Ричард Руфус Корнуоллдық: Өмір және еңбектері
Ричард Руфус – Корнуоллдық францискан философ, теолог. Аристотельге ең алғашқы түсіндірмелердің авторы. 1220-жылдары Парижде, Оксфордта оқыды.
-
Жан де Жандун: Француз философы, теологы және саяси жазушысы
Жан де Жандун (1285-1328) – француз философы, теолог, саяси жазушы. Аристотелизмді қорғаған және Латын Аверроизмінің ерте кезеңіндегі ықпалды тұлға.
-
Дюранд Сен-Пурсен: Француз философ, теолог және епископ
Дюранд Сен-Пурсен – французский доминиканец, философ, теолог және епископ. 13 ғ., өмірбаяны, білімі, Париж университетіндегі докторлық диссертациясы туралы ақпарат.
-
Германиялық философ, теолог және математик Генрих Лангенштейннің өмірі мен еңбектері
Генрих Лангенштейн: неміс философы, теолог және математигі. 1325-1397 ж. өмір сүрген. Астрологиялық сенімдерді жоққа шығарған «Комета туралы сұрақ» еңбегін жазды.
-
Матье Николя Пуайевилен де Клеманж: Француз гуманисі мен теологы
Матье Николя Пуальвилен де Клеманж (1360-1440) – французский гуманист, теолог, ректор Парижского университета. Западный раскол и пути к миру в Христианстве.
-
Аланус де Рупе: Розарияны таратушы теолог
Алан де Рупе – 15 ғ. католик теологы, дұға туралы көзқарастарымен белгілі. Өмірі, білімі, және туған жері туралы мәліметтер. Тарих, дін, теология.
-
Джон Дамблтон: Англиялық ортағасыр философының өмірі мен еңбектері
Джон Дамблтон (1310-1349) – ағылшын философ, логика, табиғаттану және физикаға үлкен үлес қоскан. "Логика және Табиғат Философиясы" ең басты еңбегі.
-
13 ғасыр француз діншісі және ақыны Филипп Канцлер
Филипп Канцлер (1160-1236) – француздық теолог, ақын, Париж соборының канцлері. Орта ғасырлық лирика поэзиясының көрнекті өкілі, францискандық тәртіпке жақын болған.
-
Roland of Cremona
-
Giovanni Francesco Pico della Mirandola
-
Étienne Tempier
-
John of Garland
-
Joseph Maréchal
-
List of works by Thomas Aquinas
-
Thierry of Chartres
-
Ceslaus